Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. H. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku M. H. z dnia [...] kwietnia 2015 r. (sprecyzowanego pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r.) o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku celowego na zakup kurtki skórzanej. Wyjaśnił, że wyżej wymieniona zamieszkuje samotnie, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Pobiera zasiłek stały w wysokości 529 zł. Organ uznał, że zakup kurtki skórzanej nie stanowi najpilniejszej potrzeby bytowej.
W odwołaniu M. H. nie zgodziła się ze stanowiskiem zaprezentowanym w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wyjaśniła, że pracownik socjalny przeprowadzający z nią wywiad środowiskowy w sprawie zasiłku celowego z przeznaczeniem na czyszczenie kurtki skórzanej, zaproponował jej zasiłek celowy na zakup nowej kurtki, dlatego złożyła wniosek. Podkreśliła, że istnieje możliwość przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży. W jej ocenie skoro nie przyznano jej zasiłku, który umożliwiłby jej odbiór skórzanych kurtek, zatem winna otrzymać pomoc na zakup nowej odzieży (o czym zresztą poinformował ją pracownik socjalny). W dalszej części odwołująca opisała swoją sytuację życiową i zdrowotną.
Po rozpoznaniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. - zwanej dalej "u.p.s.") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
SKO wyjaśniło, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zakup odzieży - a o taką wnioskuje odwołująca - mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej. Jednakże organ rozpatrując konkretny wniosek ocenia, czy potrzebujący faktycznie wymaga pomocy w pozyskaniu odzieży. W ocenie SKO M. H. nie wykazała, że zakup nowej kurtki skórzanej (koszt ok. 700 zł) stanowi niezbędną potrzebę bytową. Wyjaśniło, że decyzje w sprawach zasiłku celowego są oparte na uznaniu administracyjnym a organ winien mieć na względzie interes obywatela, interes społeczny, a także możliwości finansowe i ilość wniosków złożonych o pomoc.
Dokonując oceny kwestionowanej decyzji organ odwoławczy uznał, że nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego - bowiem zakup nowej kurtki skórzanej nie jest niezbędną potrzebą bytową w rozumieniu art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Wyjaśniło także, że instytucje polityki społecznej państwa mają na celu umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, które nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepisy u.p.s. wyrażają zasadę pomocniczości i subsydiarności, te zaś wskazują, że pomoc społeczna winna być udzielona, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej, przestanie być samowystarczalna. Organ uznał, że wnioskodawczyni nie znalazła się w takiej sytuacji. Trudno uznać, że bez zakupu kurtki skórzanej nie będzie mogła funkcjonować. Końcowo SKO zwróciło uwagę, że M. H. objęta jest pomocą - przyznano jej bowiem odrębnymi decyzjami zasiłek celowy na zakup żywności i leków.
Nie zgadzając się z powyższa decyzją M. H. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zakwestionowała stanowisko organów zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach. Podkreśliła, że nie jest prawdą jakoby w trakcie wywiadu nie wyraziła zgody na przyjęcie pomocy na zakup nowej kurtki. Jej zdaniem SKO "wpisuje nieprawdziwe i nieistotne fakty".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." sądy administracyjne badają, czy kwestionowany akt (tu decyzja) nie narusza prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością aktu (z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach). Przy czym, jak wynika z przepisów art. 133 § 1 i art. 134 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie, tj. co do jej zgodności z prawem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającej na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 3 tej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
Przepisy art. 39 ust. 1 i 2 ustawy cyt. wyżej, powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, stanowią, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, a także kosztów pogrzebu.
Konstrukcja tych przepisów powoduje, że zasiłek celowy ma charakter uznaniowy – jego przyznanie, a także określenie wysokości zależy od uznania organu. Uznanie to, co oczywiste, nie może być dowolne, a stanowisko organu pomocy społecznej w tej materii musi określać kryteria przyznania zasiłku lub jego odmowy i wyjaśniać je w uzasadnieniu decyzji. Organ administracji rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego działa w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że rozpoznając taki wniosek opiera się na własnej ocenie potrzeb osób, czy rodzin ubiegających się o pomoc. Może więc, ale nie musi – nawet jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria do przyznania pomocy – takiej pomocy udzielić lub odmówić jej udzielenia. Organy pomocy społecznej są bowiem obowiązane mieć na uwadze potrzeby wszystkich osób i rodzin znajdujących się w podobnej sytuacji życiowej i w miarę posiadanych środków zaspokajać ich najbardziej pilne i konieczne potrzeby.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca M. H. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. (sprecyzowanym pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r.) wystąpiła o udzielenie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup nowej kurtki skórzanej. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje lokal socjalny, nie pracuje, otrzymuje zasiłek stały w wysokości 529 zł miesięcznie (wg. orzeczenia z dnia [...] stycznia 2014 r. PZ ds. Orzekania o Niepełnosprawności [...] zaliczona została do stopnia niepełnosprawności – umiarkowanego). Spełnia więc kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń z pomocy społecznej (wynoszące 542 zł).
Jak wyżej wspomniano decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak i określenia jego wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. To uznanie cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracji wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony (jej rodziny) mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy, wykorzystanie własnych zasobów, uprawnień i możliwości celem przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znaleźli. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać zasiłek celowy, biorąc pod uwagę zarówno okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, także w kontekście wysokości przyznanej pomocy. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że po jej stronie istnieje roszczenie o przyznanie świadczenia i to w wysokości jakiej oczekuje.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób dostatecznie klarowny wyjaśniono pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" i nie ma potrzeby ponawiania wyjaśnień w tym względzie. Zgodzić się więc należało ze stanowiskiem organów obu instancji, iż zakup nowej kurtki skórzanej (o przyznanie zasiłku na ten cel wnioskowała skarżąca) nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Uwzględniono również, że skarżąca należy do beneficjentów pomocy społecznej. Otrzymuje zasiłek stały, korzysta również z zasiłków celowych, m.in. na zakup żywności 200 zł, leków 180 zł (przyznanych decyzjami z dnia [...] kwietnia 2015 r.), gorsetu protetycznego.
W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do uznania, iż organy orzekające w sprawie niniejszej przekroczyły granice uznania administracyjnego. Organy te dokonały ustaleń stanu faktycznego w zakresie sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej, niewątpliwie i zgodnie z regułami określonymi przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Na tej podstawie wyciągnęły trafne wnioski, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu ich decyzji, odpowiadającym wymogom z art. 107 § 3 K.p.a.
W rezultacie Sąd nie znajduje powodów do usunięcia tych decyzji z obrotu prawnego.
Z tych przyczyn i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.