Uzasadnienie
Decyzją z dnia[...] maja 2011 r., Nr [...] Wójt Gminy na wniosek A. Sp. z o.o. za zgodą B Sp. z o.o. przeniósł decyzję Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 18 turbin produkujących energię elektryczną, każda o mocy 2 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną (transformatory, rozdzielnie) oraz przebieg kabli i dróg dojazdowych przewidzianej do realizacji na terenie gminy, wydaną na wniosek B. Sp. z o.o.
W piśmie z 26 lutego 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło szereg podmiotów, w tym Wójta Gminy, o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
Decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...], Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji i poleciło dręczyć ją szeregu podmiotom, w tym Wójtowi Gminy. W dniu 14 kwietnia 2016 r. Wójt wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z [...]czerwca 2016 r. nr SKO [...] "umorzyło postępowanie drugoinstancyjne" uznając, że Wójtowi nie przysługiwał status strony postępowania administracyjnego. Postanowienie polecono doręczyć szeregu podmiotom, w tym pełnomocnikowi Wójta Gminy oraz samej Gminie.
Powyższe rozstrzygnięcie Gmina zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, kwestionując stanowisko organu odwoławczego o braku po jej stronie interesu prawnego do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym jako strona postępowania. Wskazano, że posiada w obszarze oddziaływania inwestycji nieruchomości, na które może ona potencjalnie oddziaływać. Podano, że Wójt w postępowaniu administracyjnym występował jedynie jako przedstawiciel Gminy, któremu uniemożliwiono przedstawienie stanowiska w kwestii interesu prawnego reprezentowanej Gminy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi, ponieważ zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ppsa", skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Postępowanie sądowe wszczynane jest z inicjatywy uprawnionego podmiotu. W myśl art. 50 § 1 Ppsa, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny legitymujący stronę postępowania wymaga wskazania przepisu uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Musi to być własny, indywidualny i aktualny interes danego podmiotu. Wymaga on stwierdzenia bezpośredniego związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Wnoszący skargę musi działać bezpośrednio we własnym imieniu i mieć roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku.
Skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej, podlega odrzuceniu (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. OPS 9/96 oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz (do art. 50). wyd. V. LexisNexis 2011).
Nie ulega wątpliwości, że Gmina ani Wójt Gminy nie brali udziału w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia jak również dotyczącym jej przeniesienia na inny podmiot.
Decyzję o przeniesieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wydał Wójt Gminy, działający jako organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 5 § 2 pkt 3 i 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej zwanej: "Kpa") i 72a w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2016 r., poz. 353; dalej: "ustawa"), który we władczy sposób rozstrzygnął indywidualną sprawę.
Zatem z oczywistych względów nie mógł jednocześnie występować w roli strony prowadzonego przez siebie postępowania. Stroną nie mogła być także Gmina, do zadań której należą lokalne sprawy związane z ochroną środowiska załatwiane przez jej organ wykonawczy – wójta (por. uchwały NSA z 9 października 2000 r. sygn. OPK 14/00; uchwałę NSA z 19 maja 2003 r. sygn. OPS 1/2003; uchwałę NSA z 16 lutego 2016 r. sygn. I OPS 2/15; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 października 2008 r. sygn. K.32/08).
Zaskarżoną decyzję wydano w toku nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przeniesieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
Z art. 72a ust. 2 ustawy wynika, że krąg stron postępowania o przeniesienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z mocy prawa ograniczony został do podmiotów, między którymi ma nastąpić przeniesienie. Regulacja ta ma szczególny charakter wobec art. 28 Kpa w tym znaczeniu, że ogranicza sferę interesu prawnego tylko do podmiotów wymienionych w art. 72a ust. 2 ustawy (dotychczasowego i przyszłego adresata decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody). Udział w takim postępowaniu innych podmiotów, choćby brały udział w postępowaniu, w którym wydano decyzję objętą wnioskiem o przeniesienie, jest z mocy prawa wyłączony, jeżeli pominąć podmioty o szczególnym statusie procesowym, jak chociażby prokuratora. Tylko podmioty, między którymi ma nastąpić przeniesienie decyzji, mają interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa do bycia stroną tego postępowania. Inne natomiast, nie mogąc posiadać statusu strony postępowania zwyczajnego w sprawie przeniesienia decyzji z uwagi na jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości treść art. 72a ust. 2 ustawy, nie mogą być również stroną postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji przenoszącej decyzję na inny podmiot.
Nie są bowiem w stanie spełnić wymagań dla uzyskania przymiotu strony, o jakim mowa w art. 72a ust. 2 ustawy. Krąg stron postępowania nadzwyczajnego nie musi wprawdzie pokrywać się z tym z postępowania zwyczajnego, jednak w każdym z nich stroną może być jedynie podmiot spełniający kryteria określone w art. 28 Kpa i art. 72a ust. 2 ustawy. Tego kryterium nie spełnia ani Gmina, ani Wójt tej Gminy, skoro podmioty te nie zostały wymienione w art. 72a ust. 2 ustawy. Ponadto podmioty te, w tym Gmina, nie mają własnych praw ani prawnie chronionych interesów, których mogłyby dochodzić w relacjach ze stronami postępowania administracyjnego, o których prawach lub obowiązkach władczo rozstrzygnął organ tej jednostki samorządu terytorialnego. Gmina nie jest zatem w rozumieniu art. 50 § 1 Ppsa podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi, która, jako pochodząca od podmiotu nieuprawnionego, jest niedopuszczalna "z innych względów", o których mowa w art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. Z tych powodów podlegała odrzuceniu.
Uznanie skargi za niedopuszczalną uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu i wyłącza możliwość oceny trafności podniesionych przez Gminę zarzutów tak co do prawidłowości ustalenia przez SKO podmiotu występującego z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (Wójta czy Gminy), jego interesu prawnego i umocowania pełnomocnika odwołującego się (choć w aktach administracyjnych znajduje się pełnomocnictwo do reprezentowania obu tych podmiotów), jak i legalności zapadłych w sprawie rozstrzygnięć
Sąd zwraca również uwagę, że fakt doręczenia danemu podmiotowi decyzji administracyjnej nie oznacza przyznania mu statusu strony, gdyż o przymiocie tym decydują warunki określone w art. 28 Kpa i art. 50 § 1 Ppsa, a nie czynność techniczna doręczenia aktu administracyjnego. Jeżeli natomiast w danej sprawie zachodziłaby konieczność ochrony praworządności Gmina może zwrócić się o podjęcie stosownych czynności, nie wyłączając wniesienia skargi, do właściwego prokuratora.
Z mocy art. 222 Ppsa nie wzywano strony skarżącej do uiszczenia wpisu