Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2006 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr.[...] odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zwrotu kwoty pobranej za wydanie karty pojazdu przy rejestracji samochodu m-ki Citroen Xsara nr rej. [...] i orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu powyższej opłaty. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie o umorzeniu postępowania jest konsekwencją obowiązującego prawa, które dla ustalenia i pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu nie przyjęło decyzyjnej formy orzekania. Organ odwoławczy podkreślił, że wnoszenie takiej opłaty było czynnością materialno-techniczną /administracyjną/, zatem weryfikowanie jakichkolwiek nieprawidłowości związanych z poborem opłaty nie może być prowadzone w trybie właściwym tylko dla ostatecznych decyzji administracyjnych.
Kolegium nie wypowiadając się o materialnej słuszności zgłoszonych w odwołaniu przez B. T. zarzutów, wskazało możliwą drogę kwestionowania uiszczonej opłaty niezgodnej z ustawą, jednak podkreśliło, że działania takie nie mogą być prowadzone w ramach postępowania wznowieniowego.
Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się B. T.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucił skarżonej decyzji nieprawidłową ocenę istniejącego w sprawie stanu faktycznego poprzez uznanie istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania. Z tego powodu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji twierdząc, że narusza ona art. 138 § 1 pkt 2 w związku a art. 105 § 1 k.p.a., zwłaszcza, że podstawą wznowienia postępowania był art. 145 a tej ustawy. Dodatkowo skarżący wskazał na naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. Z tych powodów wniósł o orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący obszernie przedstawił swoją argumentację, koncentrując ją na wykazaniu nietrafności stanowiska organu przyjmującego, że uiszczenie opłaty za wydanie karty pojazdu jest czynnością materialno-techniczna.
Zdaniem skarżącego obowiązujący art. 145 a k.p.a. nakłada na organy obowiązek wznowienia postępowania zawsze wtedy, gdy należy usunąć niekonstytucyjne skutki działań administracji. Wznowienie postępowania w takich sytuacjach ma zmusić organy do realizacji roszczeń i sanacji sytuacji prawnej jednostki czego skutkiem powinno być zwrócenie kwot pobranych niezgodnie z prawem. Z tych względów skarżący uznał zasadność swojej skargi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi wskazując na argumentację przyjętą w uzasadnieniu własnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wyznaczony jest treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane zarzutami, wnioskami ani formułowaną przez strony podstawą prawną. Sąd rozpoznaje skargi w granicach sprawy biorąc pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa nawet nie wskazane w skardze.
Tak określony zakres kontroli sprawowanej przez sądy wskazuje, że jedynym kryterium oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia jest jego zgodność z przepisami prawa. To oznacza, że sądy administracyjne sprawując funkcję kontrolną są sądami kasacyjnymi czyli nie mogą orzekać co do istoty sprawy. Z tego powodu jako nietrafne i nie mające podstawy należy uznać żądanie skargi domagające się orzeczenia kwoty z tytułu wydania karty pojazdu.
Uchylenie decyzji na skutek złożenia skargi może mieć miejsce tylko w sytuacji stwierdzenia naruszeń prawa, o których stanowi art. 145 p.p.s.a. Sąd rozpoznając skargę B. T. takich naruszeń nie dopatrzył się. Konsekwencją tego musiało być uznanie skargi za niezasadną czyli podlegającą oddaleniu.
Sąd niepodzielna jej zarzutu wskazującego na naruszenie prawa procesowego zwłaszcza art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Zarzut taki nie ma uzasadnienia, gdyż Kolegium uchylając decyzję Starosty Powiatu odmawiającą wznowienia postępowania działało w zgodzie z prawem. Skutkiem tej decyzji było usunięcie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia Starosty Powiatu naruszającego rażąco prawo. W takich sytuacjach organ odwoławczy nie może stosować art. 156 k.p.a. i stwierdzać nieważności decyzji, gdyż ten tryb należy do postępowań nadzwyczajnych. Odpowiednikiem co do skutku orzeczenia w postępowaniu odwoławczym jest własne uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji, tak jak zrobiło to Kolegium.
Orzeczenia takie znajduje uzasadnienie w tym, że organy mogą stosować instytucję wznowienia postępowania tylko wtedy gdy zakończyło się ono ostateczną decyzją albo postanowieniem. W innych sytuacjach wznowienie postępowania jest niedopuszczalne, bo rażąco narusza prawo. Z tego więc względu Starosta Powiatu nie mógł w ogóle wypowiadać się na temat wznowienia postępowania dotyczącego pobrania opłaty za kartę pojazdu, gdyż ta sprawa nie należała do rozstrzygania decyzyjnego.
Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organu II instancji i odmawia akceptacji poglądu skargi, który przyjmuje, że pobranie opłaty było rozstrzygnięciem w zakresie sprawy, co do której można zastosować instytucję wznowienia postępowania. Pogląd tak jest nietrafny i tego stanu nie zmienia powołanie się na art. 145a k.p.a. Przepis ten jest w istocie tylko nową podstawą wznowienia obok wskazanych w art. 145 k.p.a. Natomiast nie jest to uniwersalna przesłanka wznawiania każdego postępowania, które zawisło przed organami administracji. Z tego powodu Sąd nie może przyjąć stanowiska prezentowanego w skardze, że art. 145 a jest sposobem na restytucję "szkód" poniesionych przez podmiot prawa na skutek niekonstytucyjności przepisu. Sformułowanie tak szerokiej formuły jest niedopuszczalne, gdyż art. 145a k.p.a. daje podstawę do wznowienia postępowania o ile podstawą prawną decyzji administracyjnej lub postanowienia był niekonstytucyjny przepis.
W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, bo pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu nie było decyzją, a to oznacza, że nie można było w tej sprawie stosować przepisów regulujących wznowienie postępowania administracyjnego.
Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa przez co skarga jako niezasadna została na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalona. Sąd orzekając w sprawie nie czynił przedmiotem rozważań słuszności i zasadności sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących konsekwencji niekonstytucyjnego uiszczenia opłaty, jednak to zagadnienie wyznaczało poza ramy sprawy będącej przedmiotem skargi.
12.04.07 mk