Uzasadnienie
W dniu [..] czerwca 2010r. A.M. złożyła do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U.D. wniosek o zasiłek celowy na pokrycie strat powstałych w dniu [..].05.2010r. w wyniku podtopienia.
Decyzją z dnia [..] czerwca 2010r. znak: [...] Burmistrz U.D. odmówił Pani A.M. przyznania tego zasiłku argumentując, iż do powstania strat doszło głównie w obejściu budynku mieszkalnego a nie w samym budynku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania A.M. decyzją z dnia [..] lipca 2010r. [...] uchyliło decyzję Burmistrza U.D. z dnia [..] czerwca 2010r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na konieczności wyjaśnienia charakteru i rozmiaru doznanych przez wnioskodawczynię szkód.
Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz U.D. decyzją z dnia [..] sierpnia 2010r. [...] odmówił A.M. przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych z podtopieniem, które miało miejsce w dniu [..] maja 2010r. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1,3 i 4, art. 40 ust.1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j.: DZ. U. z 2009r. nr 175, poz. 136 z późn. zm.).Powyższa decyzja poprzedzona została ustaleniem, iż komisja dokonująca w dniu [..].08.2010r. wizji w terenie nie stwierdziła uszkodzeń mechanicznych szamba ani szkód w budynku mieszkalnym. W ocenie organu brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego, ponieważ zgłoszone straty powstałe w wyniku obfitych opadów atmosferycznych nie dotyczą niezbędnych potrzeb bytowych.
W odwołaniu od powyższej decyzji A.M. zarzuciła, że oględziny nieruchomości zostały przeprowadzone w obecności jej syna i bez uprzedniego zawiadomienia samej zainteresowanej. Nadto podniosła, że w wyniku podtopienia poniosła duże straty materialne, ponieważ budynek gospodarczy uległ zniszczeniu, fundamenty domu wymagają osuszenia, płytki elewacyjne odpadają, kanalizacja nie działa, szambo należy zdemontować a zbiorniki podnieść do poziomu nawiezionej ziemi. Powołując się na te okoliczności A.M. podała, że domaga się wypłaty kwoty 6000 zł oraz powołania niezależnej komisji w celu otrzymania od Skarbu Państwa odszkodowania w kwocie do 20.000 zł.
Decyzją z dnia [..].10.2010r. znak; [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza U.D. z dnia [..] sierpnia 2010r. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 17 pkt 1 i art. 138 par.1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1, art. 40 ust.1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j.:DZ. U. z 2008r. nr 115, poz. 728 z późn. zm.).
W pisemnych motywach decyzji wskazano, że organ I instancji odmawiając przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego w związku z powodzią z dnia [..] maja 2010r. nie przekroczył granic uznania administracyjnego i prawidłowo rozstrzygnął sprawę. Odwołująca dzięki skutecznej akcji straży pożarnej nie poniosła szkód, które można zaliczyć " do niezbędnych potrzeb bytowych rodziny".W ocenie organu nie sposób uznać, że szkody polegające na odpadaniu płytek elewacyjnych, zalaniu fundamentów czy zniesieniu przez wodę części szopy stanowiły przeszkodę w normalnym funkcjonowaniu rodziny w zakresie podstawowych funkcji bytowych. Także zamulenie szamba powoduje jedynie przejściowe trudności w korzystaniu z nieuszkodzonych instalacji sanitarnych i "nie może być przyrównywane do zniesienia, wskutek żywiołu, normalnego funkcjonowania rodziny".
Na powyższą decyzję A.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając brak należytego wyjaśnienia sprawy, oparcie ustaleń na wyjaśnieniach kierownika ustrzyckiego Ośrodka Pomocy Społecznej, nie uwzględnienie zasad współżycia społecznego oraz nie spełnienie wymogu przekonania strony o zasadności odmowy przyznania zasiłku. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że usunięcie strat wymaga znacznych nakładów finansowych oraz wskazywano na niedogodności obecnego funkcjonowania rodziny, w tym związane z korzystaniem "z przydomowego wychodka" w związku z zamuleniem szamba.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymując dotychczasową argumentację, wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art.184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 1997r. oraz art. 1 par.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest w aspekcie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art.1 par.2 cytowanej ustawy). Zakres tej kontroli wyznacza art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że w postępowaniu sądowo-administracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów.
W oparciu o przepis art. 145 par.1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego – a to art. 7, art.10, art. 77 par.1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło również do przekroczenia granic uznania administracyjnego, co przesądza o naruszeniu przepisu prawa materialnego, a to art. 40 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie był wniosek Pani A.M. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w dniu [..].05.2010r. w wyniku podtopienia.
Zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. 09.175.1362), zwanej dalej u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Szczegółowe zasady i formy tej pomocy reguluje ustawa uzależniając generalnie w art. 8 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od kryterium dochodowego. Jednym z wyjątków od tej zasady jest zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust.1 u.p.s. Zasiłek ten może być przyznany osobie albo rodzinie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego. Niewątpliwie pod pojęcie zdarzenia losowego podpada podtopienie budynku w wyniku ulewnego deszczu. Rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłków celowych, o których mowa w art. 40 ust.1 u.p.s. wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego.
W takim przypadku przedmiotem kontroli sądowej jest zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego nie został przez organy przekroczony, a także czy orzeczenie jest uzasadnione w sposób należyty i poddający się weryfikacji. Podkreślenia wymaga, że działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uszczegółowieniem tej zasady jest wyżej przytoczony art. 2 ust. 1 u.p.s. oraz art. 3 ust.4 u.p.s.
Z całokształtu materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, iż powyższym wymaganiom organy nie sprostały. Wbrew zaleceniom organu odwoławczego zawartym w uzasadnieniu decyzji z dnia [..] lipca 2010r. organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę nie wyjaśnił, czy szambo i kanalizacja funkcjonują a organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę powyższych uchybień nie dostrzegł. Z akt administracyjnych wynika, że podstawą dokonania ustaleń w zakresie dotyczącym funkcjonowania szamba i kanalizacji były oględziny dokonane w dniu [..].08.2010r. przez komisję składającą się z pracowników Urzędu Miejskiego w U.D. i Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U.D. Z protokołu sporządzonego w związku z dokonaniem oględzin wynika jedynie, iż szambo nie posiada uszkodzeń mechanicznych. Protokół nie zawiera żadnej wzmianki o tym, czy kanalizacja funkcjonuje, co jest okolicznością istotną z punktu widzenia oceny, czy na skutek podtopienia skarżąca doznała szkód skutkujących niemożnością funkcjonowania rodziny w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Nadto podkreślenia wymaga, iż oględziny zostały przeprowadzone bez obecności zainteresowanej jak również dorosłego domownika zainteresowanej, co skutkuje uznaniem, że przeprowadzone zostały wadliwie, z naruszeniem prawa skarżącej do złożenia wyjaśnień w przedmiocie stanu faktycznego utrwalonego w protokole oględzin. Protokół wskazuje, iż szambo nie posiada uszkodzeń mechanicznych. Z doświadczenia życiowego wynika, iż nie tylko uszkodzenia mechaniczne mogą być przyczyną niedrożności kanalizacji. Do takiego rezultatu mogło doprowadzić zamulenie szamba w wyniku zalania. Należało zatem zbadać, czy taka sytuacja ma w rozpatrywanym przypadku miejsce.
W świetle art. 40 ust.1 wyżej powołanej ustawy brak jest podstaw do tego, by rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku ze stratami poniesionymi w wyniku zdarzenia losowego wyłączać co do zasady możliwość uwzględnienia kosztów związanych z przeprowadzeniem prac remontowych zmierzających do przywrócenia domu do stanu sprzed zatopienia. Jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest z jednej strony to, czy osoba lub rodzina jest w stanie przy wykorzystaniu własnych zasobów sprostać zadaniu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej a z drugiej strony wysokość środków, którymi właściwy ośrodek pomocy społecznej dysponuje.
Jest faktem powszechnie znanym, że na cel udzielania pomocy osobom poszkodowanym w związku z powodziami, jakie nawiedziły Polskę w maju i czerwcu 2010r. przeznaczone zostały środki pochodzące z budżetu państwa. Organ powinien zatem wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji, czy takie środki otrzymał, czy ze środków takich skorzystały inne osoby poszkodowane na terenie właściwości Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U.D. i czy z uwagi na wysokość tych środków jest możliwe udzielenie pomocy w danym przypadku we wnioskowanym zakresie. Brak należytego rozważenia tych okoliczności powoduje, iż nie można zweryfikować zasadności odmowy.
Mając na uwadze wyżej wskazane wadliwości proceduralne wskazać należy, iż trafnie skarżąca zarzuca, iż uzasadnienie decyzji nie przekonuje o zasadności odmowy przyznania zasiłku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 par.1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) – należało orzec jak w sentencji.