Uzasadnienie
W. W. wezwana do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. od wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r.
Nr [...], w złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.
Wg zawartych w nim informacji;
- - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz 2 dzieci (16 i 19 lat),
- - uzyskiwane przez nich dochody pochodzą z pobieranych przez nią i męża rent w wysokości odpowiednio 605 i 1700 zł. brutto,
- - ich majątek obejmuje 2 domy o pow. 110 i 100 m² oraz nieruchomość rolną o pow.
3,6 ha.
Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni, została ona wezwana do:
- 1. Wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez nią i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym na zakup żywności, opłaty związane z utrzymaniem domu (energię elektr., gaz, wodę itp.) oraz inne cele, jeżeli w istotny sposób wpływają na obciążenie domowego budżetu,
- 2. Wskazania wysokości kwot netto pobieranych przez siebie i męża świadczeń,
- 3. Wskazania sposobu wykorzystania drugiego domu (o pow. 100 m²) wykazanego w rubryce nr 8 wniosku PPF,
- 4. Wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej oraz uzyskiwanych z niej dochodów i /lub innych korzyści (w tym dopłat do produkcji rolnej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa),
- 5. Wykazania wszystkich posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.),
- 6. Wskazania, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej,
- 7. Przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych za okres od 15 listopada 2010 r. do dnia wykonania wezwania.
Skierowane do skarżącej wezwanie - zgodnie z zalegającym w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniem odbioru - zostało jej doręczone za pośrednictwem dorosłego domownika 7 lutego 2011 r. Mimo zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania i wskazanego rygoru rozpoznania wniosku w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) pozostało jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 14 luty 2011 r.). W dniu 12 lutego 2011 r. przelewem bankowym na rachunek Sądu została uiszczona przez C. W. wymagana tytułem wpisu od skargi opłata w wysokości 500 zł.
W związku z powyższym stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a.
Jak wynika z powyższego, wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialnej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów.
Mimo powoływania się przez skarżącą w piśmie poprzedzającym złożenie wniosku PPF (oznaczonym datą 10 stycznia 2011 r.) na trudną sytuację finansową, ocena jej żądania oparta wyłącznie na informacjach zawartych w tym formularzu nie potwierdziła spełnienia przytoczonej wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Podyktowane to było głównie brakiem dokładniejszych danych nt. wysokości obciążających ją i pozostałych członków rodziny wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem siebie i domu, a także brakiem bliższych informacji nt. prowadzonego gospodarstwa rolnego i jego dochodowości oraz sposobu wykorzystania drugiego z posiadanych budynków mieszkalnych.
Udzielenie przez skarżącą odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić jej wniosek i w przypadku stwierdzenia jego zasadności, zwolnić ją od kosztów sądowych (w całości lub w części).
Brak jakiejkolwiek odpowiedzi z jej strony skutkuje zatem uzasadnionym przypuszczeniem, że nie ma ona zamiaru ujawnienia swojej prawdziwej sytuacji materialnej i finansowej, która prawdopodobnie kształtuje się nieco odmiennie niż zostało to opisane we wniosku PPF. Okoliczność ta zestawiona z faktem opłacenia wpisu od skargi poddaje również w wątpliwość wiarygodność już zawartych we wniosku informacji sugerując, że w sposób zamierzony mogły zostać wskazane w sposób ogólnikowy i wybiórczy celem uzyskania korzystnego dla siebie orzeczenia.
Brak dostatecznych informacji pozwalających ustalić rzeczywistą sytuację materialno – bytową i możliwości płatnicze osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem niej obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy.
Skarżąca składając stosowny wniosek musiała się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Decydując się na niewykonanie skierowanego do niej wezwania powinna też przewidywać niekorzystne dla siebie załatwienie wniosku, gdyż została pouczony o związanych z tym skutkach.
Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09 "to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane".
Niewywiązanie się więc przez W. W. z ciążącego na niej ustawowego obowiązku wykazania przesłanki do przyznania prawa pomocy wyłącza możliwość pozytywnego rozpoznania złożonego przez nią wniosku.
Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącej, że zgodnie z regulacją art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia wniesionej przez nią skargi przez Sąd I instancji, przysługuje jej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.