Uzasadnienie
Decyzją z dnia [..] października 2010 r., nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu R. z dnia [..] października 2007 r., nr [...] w zakresie pkt III odmawiającego zwrotu na rzecz J.W. nieruchomości oznaczonych jako działki nr [..]/207, nr [..]/141 i nr [..]/139 położonych w obrębie [...] R. - B. W podstawie prawnej decyzji Wojewoda P. wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 102, z 2010 r., poz. 651 ze zm.). Uzasadniając decyzję organ drugiej instancji wskazał, że odwołanie J.W. nie mogło być uwzględnione, gdyż argumenty w nim wskazane nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Część wywłaszczonej nieruchomości objęta postępowaniem zwrotowym wchodzi w skład pasa drogowego ulicy O., która jest drogą o znaczeniu powiatowym.
Objęcie tej części wywłaszczonej nieruchomości zasięgiem pasa drogowego oznacza, ze nieruchomość wykorzystywana jest na cel wywłaszczenia, zwłaszcza że zgodnie z regulacją zawartą w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. nr 19, z 2007 r., poz. 115 ze zm.) pas drogowy to część gruntu niezbędna dla funkcjonowania drogi. Z tego powodu działki wchodzące w skład pasa drogowego nie mogą być zwracane, bo realizują cel publiczny. Z kolei działka oznaczona nr [..]/207 zabudowana jest fragmentem budynku usługowo-mieszkalnego. Ten sposób zagospodarowania działki ma charakter trwały, a to jest przeszkoda do orzekania o zwrocie.
Z tych powodów Wojewoda P. orzekł o utrzymaniu w mocy pkt III decyzji Starosty Powiatu R. z dnia [..] października 2007 r.
Z rozstrzygnięciem Wojewody P. nie zgodził się J.W. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie pełnomocnik skarżącego zarzucił skarżonej decyzji naruszenie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nie orzekanie o zwrocie nieruchomości oznaczonych nr [..]/139, nr [..]/141 oraz nr [..]/207 pomimo zbędności tych nieruchomości na cel wywłaszczenia. Zdaniem skarżącego decyzja narusza także art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych przez błędną interpretację tego przepisu oraz art. 2 a ustawy o drogach publicznych przez przyjęcie, że działki objęte postępowaniem zwrotowym stanowią pas drogowy. Wreszcie skarżący wskazał na naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 oraz art. 10 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie, czy na działkach objętych postępowaniem zwrotowym została zrealizowana droga publiczna.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi, wskazując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu własnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną oraz formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznaje skargi w granicach danej sprawy.
W sprawie będącej przedmiotem sądowego rozpoznania skarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Aktem notarialnym z dnia [..] czerwca 1977 r. Rep. A nr [..]/77 J. W. zbył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1985 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości działkę nr [..]/1 o powierzchni 26 a 19 m2 pod budowę osiedla mieszkaniowego "B. IV". Na skutek złożonego przez J.W. wniosku o zwrot tej nieruchomości, zostało wszczęte postępowanie zwrotowe, w którym w okresie kilku lat zapadły decyzje przed organami, a sprawa była przedmiotem rozpoznania przez sądy administracyjne. Na skutek tych orzeczeń Starosta Powiatu R. w dniu [..] października 2007 r. wydał decyzję, w której w pkt I orzekł o zwrocie działki oznaczonej nr [..]/1 i nr [..]/206, w pkt II orzekł o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, a w pkt III odmówił zwrotu działek oznaczonych nr [..]/207, nr [..]/141 i nr [..]/139.
Od pkt III decyzji Starosty Powiatu R. odwołanie złożył J.W. Na skutek jego rozpoznania Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu R. w zakresie pkt III. Od tego orzeczenia została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, która jest przedmiotem niniejszej sprawy.
Skarga J.W. zasługuje na uwzględnienie.
Podzielić należy zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 137 ust. 1 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazany przepis nakazuje orzekanie o zwrocie nieruchomości, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, przy czym zbędność nieruchomości wynika wprost z treści tej regulacji. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd organy obu instancji przyjmują, że działki wskazane w pkt III decyzji zostały zagospodarowane w trwały sposób, przez co pojawiła się negatywna przesłanka zwrotowa, czyli przyczyna nie pozwalająca orzekać o zwrocie.
Sąd zauważa, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie ma takiej podstawy do odmowy zwrotu. Odmowa może nastąpić, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany lub wystąpiły okoliczności wskazane w art. 229 ustawy. W żadnym przypadku podstawą odmowy nie jest trwałe zagospodarowanie terenu, inne niż zgodne z celem wywłaszczenia. Zatem nie można zgodzić się z poglądem organów, który przyjmuje podstawę do odmowy zwrotu działki nr [...]/207 ze względu na jej zabudowanie częścią budynku usługowo-handlowego. Z akt sprawy wynika, że ta część została zrealizowana na działce oddanej inwestorowi w ramach umowy dzierżawy. Fakt ten, między stronami jest bezsporny i udokumentowany w aktach sprawy. Istnienie takiego tytułu prawnego nie może być przeszkodą zwrotu tej działki. Stanowisko Sądu wynika z treści art. 138 ust.2 ustawy, który stanowi, że umowy najmu, dzierżawy lub użyczenia zwracanej nieruchomości wygasają z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie stała się ostateczna. Tak więc nie trwałość zagospodarowania tej działki ma znaczenie prawne, ale tytuł prawny do niej, jaki posiada osoba trzecia w stosunku do zwracanej nieruchomości.
W odniesieniu do działek oznaczonych nr [..]/139 i nr [..]/141 naruszenie ma inny charakter. Organy odmawiają ich zwrotu, twierdząc że są one częścią pasa drogowego ul. O. Zdaniem Sądu twierdzenia te nie znajdują potwierdzenia w dotychczasowym postępowaniu. Materiał dowodowy nie wskazuje, że tezy przyjęte za podstawę odmowy zwrotu znajdują potwierdzenie w jednoznacznym wykazaniu zbieżności między tymi działkami a pasem drogowym ul. O. Jeżeli organy twierdzą, że te kategorie prawne pokrywają się, to powinny wyraźnie ten fakt wskazać w dokumentach. Przede wszystkim należało ustalić, jak przebiega pas drogowy, gdzie są jego granice oraz wskazać, że urządzenia znajdujące się w nim zostały wybudowane w związku z koniecznością funkcjonowania drogi i bezpieczeństwem. Pas drogowy jest zdefiniowany w art. 34 w związku z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 ustawy 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. nr 19, z 2007 r., poz. 115 ze zm.), zatem należało wskazać, że parkingi i miejsca postojowe, na które wskazują uzasadnienia decyzji zostały zrealizowane jako infrastruktura drogowa, a nie obiekty towarzyszące działalności usługowo-handlowej prowadzonej przez osoby trzecie.
Posługiwanie się bliżej nie określonymi stwierdzeniami, że objęte postępowaniem działki są zagospodarowane urządzonymi miejscami postojowo-parkingowymi nie może być przyjęte za uzasadnienie dla odmowy zwrotu. Podkreślić należy, że położenie nieruchomości w pasie drogowym nie skutkuje przejściem własności na właściciela drogi, zatem nie jest to okoliczność, która z zasady wyklucza zwrot, chyba że w tym pasie znajdują się urządzenia drogi. Z tych względów Sąd przyjmuje, że skarżona decyzja w zakresie działek nr [..]/119 i nr [..]/121 jest przedwczesna. Została wydana bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zatem narusza art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., przy czym naruszenie to ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy muszą ustalić dla potrzeb zwrotu nieruchomości przebieg granic pasa drogowego na działkach objętych rozstrzygnięciem decyzji z uwzględnieniem wymogów ustawy o drogach publicznych w zakresie definicji pasa, szczególnie wskazaniem, jakie urządzenia drogowe są elementem infrastruktury drogi. Dopiero na tej podstawie będzie można określić przedmiot postępowania zwrotowego w granicach, do których odnosi się pkt III skarżonej decyzji.
W stosunku do działki nr [..]/206 organy będą zobowiązane poprawnie zastosować przepisy prawa materialnego zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku, mając na uwadze fakt, który wiąże zarówno organy jak i Sąd co do zakresu orzekania, wynikający z wyroków WSA w Rzeszowie II SA/Rz 77/08 i Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie I OSK 1248/08. Zgodnie z tymi zaleceniami przedmiot sprawy ograniczony jest tylko do rozstrzygnięcia objętego pkt III decyzji Starosty Powiatu R. z dnia [..] października 2007 r.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200 p.p.s.a.