Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 1256/10
J. W. i K.W. po wniesieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA lub Sądem) skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, skierowali do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez pełne zwolnienie od kosztów sądowych. Zaskarżone postanowienie wyraża obowiązek przedłożenia w określonym terminie inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych związanych z wykonaniem ocieplenia ścian budynku mieszkalnego.
Na obecnym etapie postępowania strony są zobowiązane do uiszczenia 100 zł wpisu sądowego należnego z tytułu złożenia skargi na postanowienie organu nadzoru budowlanego.
Stwierdzono, co następuje:
Wniosek strony, nie zasługuje na uwzględnienie.
Biorąc pod uwagę treść żądania wyrażonego we wniosku PPF, K. W. i J. W. ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Ze względu na tak określone granice wniosku, strona zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie ciężarów kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków sądowych), spowoduje uszczerbek na poziomie koniecznego utrzymania członków rodziny. Te przesłanki prawa pomocy zamieszczono w treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stanowi postać pomocy finansowej udzielanej przez państwo podmiotom uczestniczącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponieważ rezultatem przyznania prawa pomocy jest powiększanie wydatków budżetu państwa, sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskujących o prawo pomocy powinna być ustalona ze szczególną wnikliwością.
Warto też podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia, takiej sytuacji majątkowej, która uniemożliwia choćby częściowe uczestniczenie w kosztach finansowych postępowania sądowego. Koszty sądowe stanowią tzw. ciężary publiczne. Według art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków.
Okoliczności życia rodziny W. zostały ustalone na podstawie wniosku PPF oraz dodatkowego oświadczenia złożonego na wezwanie referendarza sądowego wyznaczonego do rozpoznania wniosku. W oparciu o te dokumenty stwierdzono: w skład gospodarstwa domowego wchodzi osiem osób. Rodzina W. zamieszkuje w domu o pow. 100m². Na utrzymaniu wnioskodawców pozostaje ich sześcioro dzieci. A. W. oraz M. W. są pełnoletni i uczą się na studiach na Politechnice [...]. Także pełnoletni syn skarżących W. W uczy się w Technikum w R. Rodzina otrzymuje dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego oraz zasiłku rodzinnego. Łączna kwota dochodów pieniężnych w skali miesiąca daje sumę w wysokości 784 zł. Wydatki gospodarstwa domowego na dzieci stanowią: dojazdy do R. 300 zł, Internet 27 zł, dzienne wyżywienie rodziny 70 zł, miesięczny koszt utrzymania samochodu osobowego wynosi 200 zł. Te przyczyny zdaniem stron decydują o braku możliwości zapłaty wpisu sądowego w kwocie 100 zł.
Zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego oświadczenie stron wnioskujących dotyczące ich dochodów nie może zostać uznane za wiarygodne. O braku wiarygodności decydują znaczne rozbieżności pomiędzy łączną kwotą dochodów rodziny oraz zadeklarowanymi wydatkami. Ze złożonych oświadczeń wynika niezbicie, że łączny miesięczny dochodów rodziny w skali miesiąca wynosi jedynie 784 zł. (zasiłek pielęgnacyjny wraz z zasiłkiem rodzinnym). Zsumowanie wydatków gospodarstwa domowego daje natomiast kwotę 2’627 zł. Kwotę tą stanowi: wydatki na dojazdy 300 zł, dzienne wyżywienie rodziny 70 zł, (70 zł x 30 dni = 2100 zł), miesięczny koszt utrzymania pojazdu samochodowego 200 zł, internet 27 zł. Należy dodać, że rodzina otrzymała z pomocy społecznej kwotę 2000 zł, którą przeznaczono na zakup zbóż do zasiewu.
Wnioskodawcy deklarując ponoszenie wydatków w oznaczonej wyżej wysokości oraz dochodów nie podali innych źródeł swego utrzymania. Informacja o otrzymywaniu zasiłki rodzinnego została ujawniona dopiero w wyniku wezwania referendarza sądowego. O tym tytule nie wspomniano słowem we wniosku PPF.
Wobec tak istotnych rozbieżności pomiędzy ujawnionymi łącznymi dochodami a wydatkami rodziny, złożonych przez stron oświadczeń na temat okoliczności majątkowych ich życia, nie można zakwalifikować jako wiarygodne, a więc odpowiadające rzeczywistości. Ponieważ wyszczególnione dochody nie pokrywają nawet połowy wydatków rodziny, należy przyjąć iż posiada ona przychody z innych źródeł niż ujawnione bądź też nieujawnione oszczędności, o których nie wspomniano dla potrzeb uzyskania prawa pomocy. Rozpoznając żądanie prawa pomocy należy kierować się regałami logiki i doświadczenia życiowego, które w sprawie wnioskodawców W. nakazują odmówić rzetelności złożonych oświadczeń (por. W. Maciejko, M. Rojewski, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009 r., s. 224). Podobny kierunek oceny wniosku o prawo pomocy złożonego przez osobę fizyczną wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 lipca 2008 r., sygn. II GZ 137/08.
Dla negatywnej oceny wniosku skarżących ma znaczenie także fakt posiadania przez rodzinę gospodarstwa rolnego o znaczącej powierzchni 11 ha. Środki potrzebne do uiszczenia wpisu strony mogą uzyskać dzięki oszczędnościom w korzystaniu z pojazdu samochodowego. Jego utrzymanie nie należy bowiem do niezbędnych dla utrzymania koniecznego wydatków osoby fizycznej, w wyniku czego nie może korzystać z ochrony przewidzianej w przepisach dotyczących przyznania prawa pomocy. Wartość majątkowa nieruchomości rolnych w zasadzie eliminuje możliwość przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie tej instytucji.
Wobec powyższych okoliczności orzeczono jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.