Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 1256/17
Uzasadnienie
Skarżący J.G. w sprawie opisanej w sentencji niniejszego postanowienia wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w postaci opłaty od skargi, argumentując wniosek tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty od skargi, ponieważ ma na utrzymaniu dwoje dzieci (w wieku szkolnym i na studiach) i uzyskiwane dochody są w całości przeznaczane na bieżące utrzymanie domu i rodziny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dziećmi. Jako majątek wskazał dom o pow. 180 m² i wartości 250.000 zł, nieruchomość rolną o pow. 3,42 ha o wartości 120.000 zł, na której uprawia zboże i osiąga zysk z jego sprzedaży w kwocie ok. 3000 zł, dwa samochody osobowe (Opel Astra z 2003 r. i Peugeot Partner z 2008 r.) oraz ciągnik rolniczy. Dochody gospodarstwa domowego stanowi wynagrodzenie za prace obojga małżonków w łącznej kwocie 5.300 zł. Dochód ten wydatkowany jest w całości na opłaty za energię elektryczną – 200 zł, gaz 60 zł, woda 150 zł, dojazdy 700 zł, wyżywienie 1.300 zł, ubrania 300 zł, leki i wizyty lekarskie 120 zł, utrzymanie córki na studiach 1200 zł, telefon 100 zł, Internet 59 zł, kredyty 770 zł, opał rocznie 3600 zł, koszty szkolne 41 zł miesięcznie.
Skarżący został wezwany do uzupełnienia swojego oświadczenia w ramach przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.), tj. o udokumentowanie wysokości uzyskiwanych dochodów, przedłożenie kserokopii rachunków za dostarczane media: gaz, energię elektryczną, wodę, kanalizację, telefon, inne opłaty, przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, kart kredytowych, lokat z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, wyszczególnienia i udokumentowania posiadanych zobowiązań oraz wierzytelności (publicznoprawnych i cywilnych), w tym udokumentowanie spłaty rat zaciągniętego kredytu, udokumentowanie wydatków związanych z ochroną zdrowia, udzielenia informacji o ewentualnym uzyskiwaniu pomocy materialnej od instytucji, tj. zasiłków, dodatków, zapomóg oraz od innych osób (pomoc w każdej formie materialna, rzeczowa, inna) i przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną, zdrowotną itp. jeśli takowe są w posiadaniu strony oraz podania wszystkich innych informacji, mających znaczenie w kwestii postępowania o przyznanie prawa pomocy, a nie ujętych we wniosku złożonym na formularzu.
Skarżący przemilczał wezwanie w zakresie podania informacji, pytając w odpowiedzi o sposób ochrony danych o które był wzywany przed ich udostępnieniem stronie przeciwnej.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono:
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej przyznane zostaje prawo pomocy z jej wniosku w zakresie częściowym (o taki ubiega się w tej sprawie skarżący żądając częściowego zwolnienia od kosztów sądowych), jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie z tego obowiązku powoduje uszczuplenie dochodów państwa, zatem jako odstępstwo od obowiązku ponoszenia kosztów może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym, w jakimkolwiek jego zakresie, jest przez stronę obiektywnie niemożliwe, zaś ciężar dowodu na okoliczność ubóstwa spoczywa na wnioskodawcy, na co wyraźnie wskazuje użyte w przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże".
W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w jakimkolwiek zakresie. Przede wszystkim skarżący nie wywiązał się z nałożonego w wezwaniu obowiązku. Brak wymienionych informacji budzi wątpliwości czy skarżący faktycznie wymaga wsparcia w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Poza cyklicznymi dochodami ze stosunku pracy skarżącego i jego żony, skarżący jak sam zadeklarował uzyskuje dochody ze sprzedaży zboża. Z dużym prawdopodobieństwem pobiera również dopłaty do produkcji rolnej, a zatem jego możliwości finansowe przekraczają te ściśle wyliczone we wniosku wydatki.ym samym ma możliwości finansowe w zakresie uiszczenia opłaty od skargi, która zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193) jako wpis stały w sprawie skargi na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, wynosi 300 zł.
Na marginesie należy wyjaśnić, że kwestia jawności postępowania administracyjnego, a także zasady jawności w odniesieniu do postępowań sądowych są realizacją przepisów zawartych w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1, art. 51 ust. 3, art. 54 ust. 1). Prawo wglądu w akta dotyczące postępowania stanowi istotny przejaw zasady jawności postępowania wobec stron, która w państwie prawa zasadniczo nie podlega wyłączeniu. Jawność postępowania sądowego przejawia m.in. jako jawność wewnętrzna dla stron i uczestników postępowania, zapewniająca możliwość realizacji prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz prawa do zaskarżania orzeczeń sądowych (art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). Jej przejawem jest szeroki dostęp do akt sprawy na podstawie art. 12 a § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.
Celem takiej regulacji jest gwarancja konstytucyjnego prawa podmiotowego wynikającego z art. 45 Konstytucji RP, zapewnienia jawności postępowania sądowego (art. 90 P.p.s.a.), która służyć ma realizacji uprawnień procesowych stron postępowania. Zakres podmiotowy dotyczy nie tylko stron, ale również uczestników postępowania (art. 12 w zw. z art. 32 i 33 §1 i 2 P.p.s.a.), także ich pełnomocników i przedstawicieli ustawowych. Co do zasady brak jest przepisów określających relacje między zasadą wewnętrznej jawności, a ograniczeniami wynikającymi z innych ustaw. Wyjątki mogą jedynie wynikać z norm konstytucyjnych dopuszczających ograniczenie jawności oraz przepisów regulujących poszczególne tajemnice, a takie w niniejszej sprawie nie mają zastosowania. Zatem brak jest ograniczeń w udostępnianiu akt stronom przedmiotowego postępowania i uczestnikom.
W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.