Uzasadnienie
J. P. dołączonym do skargi wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniła go trudną sytuacją finansową spowodowaną niskimi dochodami, brakiem dodatkowych źródeł dochodu, kilku toczącymi się z jej udziałem sprawami oraz chorobą męża, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Jako posiadany majątek wskazała dom o pow. 130 m², nieruchomość rolną o pow. 5,14 ha oraz samochód osobowy.
Ponieważ wstępna analiza tych informacji – zwłaszcza z uwagi na niewskazanie wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków – uniemożliwiała dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, wezwano ją do:
- a) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i męża na zakup żywności, utrzymanie domu (z oznaczeniem opłat za energię elektryczną i gaz, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, telefon, kosztów ogrzewania), leczenie oraz ewentualnie innych, stanowiących istotne obciążenie domowego budżetu,
- b) wskazania źródeł pokrycia w/w wydatków, w tym dokładnej wysokości uzyskiwanych dochodów,
- c) wskazania sposobu wykorzystania /zagospodarowania posiadanej nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej dochodów, w tym dopłat do produkcji rolnej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
- d) wykazania wszystkich posiadanych przez siebie i męża pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.) – w tym związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego - oraz średnich miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją,
- e) korzystania ze wsparcia pomocy społecznej,
- f) przedłożenia, za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania, wyciągów z posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych.
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, zostało ono doręczone wnioskodawczyni 23 lutego 2015 r. Mimo upływu zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania (ostatni dzień przypadał 2 marca 2015 r.) oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, pozostało ono bez odpowiedzi.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie wnioskodawcy będącego osobą fizyczną uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.).
Kryterium finansowe (majątkowe) jest więc jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na osobie wnioskującej; zgodnie m.in. z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie.
J. P. z obowiązku tego się nie wywiązała i w żaden sposób nie wykazała, z jakim uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jej i męża wiązałoby się jednorazowe poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych, w tym warunkującego rozpoznanie skargi wpisu (w niniejszej sprawie wynosi on 200 zł). Brak ujawnienia wysokości uzyskiwanych dochodów, a także ponoszonych wydatków, w tym przede wszystkim przeznaczanych na zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych (zakup żywności, koszty leczenia i utrzymania domu) w żaden sposób nie pozwalał na uznanie jako w pełni wiarygodnego twierdzenia wnioskodawczyni o trudnej sytuacji finansowej, niskich dochodach, czy pogorszeniu sytuacji materialnej w wyniku choroby męża. Z kontekstu udzielonych we wniosku PPF informacji nie wynika nawet, z jakich źródeł uzyskują oni dochody oraz czy i jakie znaczenie przypisać w związku z tym posiadanemu przez nich gospodarstwu rolnemu.
Brak ustosunkowania się przez wnioskodawczynię do wezwania mającego na celu uzyskanie w tym zakresie niezbędnych informacji nie pozwala na obiektywne stwierdzenie, że spełnia ona ustawową przesłankę do wyłączenia względem niej obowiązku ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.) i przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; znajduje to potwierdzenie w postanowieniu NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.