Uzasadnienie
Przedmiotem skargi E. Z. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej zwane SKO, Kolegium) z dnia [...] października 2013 r., nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne; Burmistrz Miasta i Gminy [...] po rozpatrzeniu wniosku E. Z. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], odmówił wnioskodawczyni prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem M. Z., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Odwołanie od tej decyzji wniosła E. Z., domagając się jej uchylenia i przyznania jej świadczenia.
SKO postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że decyzja organu I instancji została odebrana przez E. Ż. (dorosłego domownika) w dniu 13 sierpnia 2013 r., wraz z pouczeniem o sposobie i terminie do wniesienia odwołania. Odwołanie zostało złożone w Urzędzie w dniu 28 sierpnia 2013 r. Natomiast czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 27 sierpnia 2013 r. Jednocześnie Kolegium uznało, że fakt przekazanie pisma E. Z. przez E. Ż. po upływie dwóch dni od daty jego odbioru nie wpływa na przedłużenie terminu do wniesienia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła wadliwą interpretację okoliczności faktycznych, polegających na przyjęciu, że nastąpiło niezachowanie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza, z powodu odebrania rozstrzygnięcia przez dorosłego domownika E. Ż., nie posiadającej umocowania do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącej, w sytuacji gdy osoba ta nie jest domownikiem, a doręczenie nastąpiło pod innym adresem, niż adres skarżącej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania postanowienia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Skarga jest uzasadniona.
Sąd nie podziela stanowiska SKO co do prawidłowości doręczenia odpisu decyzji organu I instancji w dniu 13.08.2013 r. do rąk domownika E. Ż. Doręczenie wywołuje skutek prawny, jeżeli jest dokonane za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika. Podmiot doręczający musi zatem wręczyć pismo dorosłemu domownikowi. W postanowieniu SN z dnia 13 listopada 1996 r., III RN 27/96, OSNAPiUS 1997, nr 11, poz. 187, trafnie przyjęto, że: "Status "domowników" adresata pisma (art. 42 k.p.a.) mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe.
Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba, że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu". "Domownikiem w rozumieniu art. 43 są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum, życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata" (postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2011 r., II GSK 2165/11, LEX nr 1151686). "Za domownika należy uznać osobę spokrewnioną z adresatem pisma, ale warunkiem koniecznym powinno być zamieszkiwanie tej osoby pod wskazanym adresem tj. ustalenie, że należy ona do wspólnego gospodarstwa domowego" (wyrok NSA z dnia 9 września 2011 r., II OSK 1333/10, LEX nr 1151842).
Bezspornie E. Ż. jest spokrewniona z adresatem pisma E. Z., jednakże nie zamieszkuje pod jednym dachem w domu w [...]. Ma ona swoje osobne miejsce zamieszkania w [...].
Powyższe oznacza, że nie jest domownikiem E. Z. w rozumieniu art. 43 k.p.a. Doręczenie pisma w sposób określony w tym przepisie stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, które może być obalone dowodem przeciwnym.
Domniemanie doręczenia pisma adresatowi powstaje jednak wówczas, gdy jest pewne, że pismo zostało wręczone jednej z osób wymienionych w art. 43 k.p.a.
W niniejszej sprawie oczywistym jest, że doręczenie nastąpiło do rąk osoby nie będącej domownikiem adresata. Domniemanie doręczenia z art. 42 k.p.a. nie powstało.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c orzekł jak w sentencji.