Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr SKO.4120/67/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania P.K. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzję wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 9 maja 2022 r., na podstawie art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: p.r.d.), nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 200 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia organu w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że P.K. dnia 14 czerwca 2021 r. nabył pojazd marki [...] nr rej. [...], natomiast zgłoszenia tego faktu dokonał dnia 23 lipca 2021 r. co oznacza, że nie wykonał obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu w ustawowym 30-dniowym terminie. Tym samym zaistniały przesłanki wskazane w Prawie o ruchu drogowym do nałożenia kary administracyjnej, którą ustalono w wysokości 200 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji P.K. zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) poprzez dokonanie istotnych w sprawie ustaleń sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Mianowicie w ocenie skarżącego do nabycia pojazdu doszło dnia 21 lipca 2021 r., kiedy to zostały uzgodnione ze sprzedawcą wszystkie istotne warunki sprzedaży. Dopiero tego dnia strony umowy sprzedaży samochodu doszły do porozumienia co do wszystkich istotnych warunków umowy. Z uwagi zatem na to, że rzeczywistą datą nabycia pojazdu był dzień 21 lipca 2021 r. nie doszło do uchybienia terminowi do dokonania zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
SKO w Rzeszowie utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazało, że organ I instancji zobligowany był do wydania zaskarżonej decyzji, bowiem przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb pkt 2 p.r.d. mają bezwzględnie obowiązujący charakter i nakładają na organ konieczność nałożenia kary pieniężnej w przypadku niedopełnienia powinności zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego zbycia (nabycia). Zebrany materiał dowodowy (faktura) wskazuje, że strona nie wywiązała się z ww. obowiązku. Organ I instancji podjął rozstrzygnięcie, do którego był zobligowany na mocy art. 140mb pkt 2 p.r.d., gdyż zaistniała przesłanka niedochowania terminu określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
W skardze skierowanej do tutejszego Sądu na decyzję SKO skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz wybiórczą ocenę materiału dowodowego, jak również dokonanie istotnych w sprawie ustaleń sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności w zakresie ustalenia rzeczywistej daty nabycia pojazdu przez skarżącego - poprzez:
- a) błędne przyjęcie, że nabycie przez skarżącego pojazdu marki [....] zarejestrowanego pod numerem rej. [...] nastąpiło w dacie wystawienia przez sprzedającego faktury VAT, tj. dnia 14 czerwca 2021 r., w sytuacji gdy okoliczności sprawy pozwalają jednoznacznie na stwierdzenie, że w rzeczywistości nabycie pojazdu nastąpiło w dniu 21 lipca 2021 r.,
- b) nieuzasadnione stwierdzenie, że 30-dniowy termin na zgłoszenie nabycia ww. pojazdu upłynął z dniem 14 lipca 2021 r., w sytuacji gdy termin ten - uwzględniając rzeczywistą datę nabycia pojazdu - upłynął dopiero z dniem 20 sierpnia 2021 r. i tym samym zgłoszenie przez skarżącego nabycia pojazdu w dniu 23 lipca 2021 r. nastąpiło przed upływem ustawowego terminu,
- c) bezprawne uznanie, że fakt wystawienia faktury sprzedaży przez leasingodawcę skutkuje przeniesieniem własności pojazdu w dacie jej wystawienia w sytuacji gdy - po pierwsze - w dacie wystawienia faktury sprzedaży a przed jej doręczeniem, nabywca pojazdu nie ma nawet wiedzy o wystawieniu faktury i jej treści, a ponadto - po drugie - w niniejszej sprawie nabywca pojazdu (skarżący) niezwłocznie po otrzymaniu faktury sprzedaży zakwestionował jej treść i strony umowy sprzedaży prowadziły negocjacje odnośnie warunków sprzedaży, które ostatecznie zakończyły się porozumieniem dopiero w dniu 21 lipca 2021 r.,
- d) całkowite pominięcie i nieustosunkowanie się do twierdzeń i wyjaśnień skarżącego odnośnie okoliczności i rzeczywistej daty nabycia pojazdu objętych pismem z dnia 4 maja 2022 r., z których wynika, że w rzeczywistości nabycie pojazdu nastąpiło w dniu 21 lipca 2021 r.,
- e) zaniechanie dokonania jakichkolwiek ustaleń oraz zaniechania wskazania konkretnych okoliczności mających rzekomo uzasadniać przyjęcie, że leasingodawca wystawiając fakturę sprzedaży bez zastrzeżeń przeniósł prawo własności na leasingobiorcę w dniu jej wystawienia, w sytuacji gdy leasingobiorca (w ramach prowadzonej działalności gospodarczej D.) nie był w istocie nabywcą pojazdu (którym został P.K. jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej), i w konsekwencji:
- f) błędne przyjęcie jakoby skarżący nie wywiązał się z obowiązku zgłoszenia nabycia w terminie do 30 dni pojazdu marki [...] zarejestrowanego pod numerem rej. [...], co skutkowało bezpodstawnym nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej, a ponadto:
- g) bezpodstawne zaniechanie uznania, że ewentualne opóźnienie skarżącego w terminowym zawiadomieniu organu o nabyciu pojazdu stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy znikome naruszenie prawa i jako takie uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na szczególne - powoływane przez skarżącego w piśmie z dnia 4 maja 2022 r. - okoliczności nabycia pojazdu przez skarżącego, co skutkowało nieuzasadnionym zaniechaniem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej pomimo spełnienia ustawowych przesłanek,
- 2) bezprawne zaniechanie zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), poprzez zaniechanie uprzedniego zawiadomienia skarżącego o zaistniałym w ocenie organu uchybieniu ustawowego terminu do zgłoszenia nabycia pojazdu i nieuzasadnione (przedwczesne) wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z uwagi na uchybienie terminu,
- 3) art. 140mb pkt 2 w związku z art. 140n ust. 2a i ust. 4 i art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. poprzez błędne zastosowanie w niniejszej sprawie wobec nieuzasadnionego nałożenia na skarżącego kary pieniężnej pomimo braku spełnienia ustawowych przesłanek nałożenia tej kary,
- 4) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji, w szczególności zaniechanie wskazania jakichkolwiek przyczyn uzasadniających rzekomo przyjęcie, że data wystawienia przez leasingodawcę faktury sprzedaży determinuje datę nabycia pojazdu bez względu na dokonywane przez strony umowy sprzedaży negocjacje co do istotnych warunków umowy sprzedaży,
- 5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w niniejszej sprawie polegające na nieuzasadnionym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie to narusza obowiązujące prawo.
W oparciu o przedstawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 maja 2022 r. i umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Sąd na wstępie wyjaśnia, że z uwagi na wniosek strony skarżącej i organu sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym. Przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skargę jako zasadną należało uwzględnić, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesiono.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO w Rzeszowie z dnia 18 sierpnia 2022 r. jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 maja 2022 r. naruszają przepisy prawa materialnego, co ma istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego oraz umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie.
Na skarżącego nałożona została kara administracyjna z art. 140mb pkt 2 p.r.d. Przepis ten przewiduje, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1.000 zł. Przywołany tam przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. stanowi z kolei, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Organy całkowicie jednak pominęły przy wydawaniu swoich rozstrzygnięć regulację zawartą w ustawie z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1192 - dalej jako ustawa zmieniająca). Ustawą tą wprowadzono w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm. - dalej jako ustawa Covid-19) zmianę polegającą między innymi na dodaniu do tej ustawy przepisu art. 31ia, który stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy zmieniającej do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu Covid-19:
- 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
- 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Zmianę tę wprowadzono przepisem art. 1 pkt 29 ustawy zmieniającej.
Art. 15 ustawy zmieniającej określał, że ustawa ta wchodzi w życie po upływie 21 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 1, 2 i 29, art. 2, art. 3 oraz art. 8-12, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
Ustawa zmieniająca została ogłoszona dnia 1 lipca 2021 r., co oznacza, że od tego dnia zaczął obowiązywać przepis art. 31ia ustawy Covid-19 wydłużający termin do zawiadomienia o nabyciu pojazdu do 60 dni.
W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że w dacie dokonania zgłoszenia nabycia pojazdu w dniu 23 lipca 2021 r. skarżący nie uchybił terminowi do dokonania tej czynności. Wprawdzie w dniu nabycia pojazdu tj. dnia 14 czerwca 2021 r. termin ten wynosił 30 dni i upływał z dniem 14 lipca 2021 r. niemniej jednak przez upływem tego 30 dniowego terminu został on wydłużony do 60 dni. Oznacza to, że skarżący w stosownym terminie dokonał zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Termin ten nie wynosił bowiem 30 lecz 60 dni. Brak zatem było podstaw do nałożenia na niego kary pieniężnej z tego tytułu. Podkreślenia tutaj wymaga, że wskazana powyżej ustawa zmieniająca z dnia 24 czerwca 2021 r. w przepisach przejściowych nie regulowała kwestii dotyczącej sposobu liczenia terminu dla dokonania zawiadomienia o nabyciu pojazdu w sposób odmienny dla pojazdów nabytych przed jej wejściem w życie w stosunku do których termin obowiązujący przed tą datą nie upłynął w dniu jej wejścia w życie. Oznacza to, że termin 60 dniowy miał także zastosowanie do tych pojazdów nabytych przez wyjściem w życie ustawy zmieniającej.
Z przedstawionych powodów należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, co również czyniło zbędnym odnoszenie się do wszystkich podniesionych w niej zarzutów.
Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, że nieuprawnione było w sprawie stanowisko organu, co do braku możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy Covid-19. Przepis ten wbrew stanowisku organu odnosi się bowiem nie tylko do terminów procesowych.
Z tego więc względu, kierując się art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta [...]. O umorzeniu postępowania w sprawie Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd postanowił po myśli art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.