Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1372/15 referendarz sądowy WSA w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku J. P. w przedmiocie prawa pomocy w pkt I przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, w pkt II odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Od powyższego postanowienia J. P. wniósł sprzeciw. Podniósł, że żyje w ubóstwie i utracił jedyne źródło dochodu (rentę strukturalną). Wyjaśnił, że konto bankowe i kartę kredytową, jakie posiadał z żoną, zlikwidowali, gdyż pobierano opłatę za jego "puste utrzymywanie". Odnosząc się do argumentacji referendarza o konieczności pobrania z banku wydruku z rachunku bankowego, podał, że pobranie takich wyciągów z banku to kwota 20 zł za miesiąc. Nadto zwrócił uwagę na potrzebę ustanowienia adwokata, na którego go nie stać. Skarżący dołączył kserokopie trzech wyciągów z rachunku bankowego za okres od 23 czerwca do 21 września 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną po tej dacie, dlatego zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 P.p.s.a., stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.
Zgodnie z tym przepisem rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).
Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata – art. 245 § 2 P.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. taki wniosek może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Takimi kosztami są koszty sądowe, czyli opłaty i wydatki sądowe oraz koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika (tj. radcy prawnego, adwokata, rzecznika patentowego, doradcy podatkowego).
Celem wprowadzenia przez ustawodawcę instytucji prawa pomocy, jest zapewnienie podmiotom, które znajdują się w ciężkiej sytuacji materialnej, dostępu do sądu, w przypadku gdy nie są w stanie partycypować w jakichkolwiek kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez te podmioty skargi.
W przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę sytuację materialną i życiową wnioskodawcy, Sąd uznał złożony przez niego wniosek za zasadny.
Z akt sprawy wynika, że J. P. wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oboje od września 2015 r. są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca utracił jedyny dochód w postaci renty strukturalnej (przyznanej do 31 sierpnia 2015 r.). Wyłącznym źródło utrzymania rodziny są środki uzyskane w ramach pomocy społecznej. We wrześniu 2015 r. wyniosły one w łącznym wymiarze - 2056 zł (w tym 456 zł – na opłaty, 200 zł – na żywność, 100 zł – na lekarstwa, 1300 zł – na opał). Rodzina mieszka w nieukończonym z powodu braku środków finansowych domu. Na jej majątek składa się nieruchomość rolna o pow. 19 arów. Jako wydatki strona wskazała: 20 zł – gaz, 100 zł – energia elektryczna, 30 zł – wywóz śmieci, 40 zł – podatek od nieruchomości, 300 zł – opał, 100 zł – lekarstwa, 84 zł – telefon.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o uzupełnienia wniosku J. P. podniósł, że z posiadanej nieruchomości rolnej nie uzyskuje dochodów, a służy mu ona do celów rekreacyjnych. Zaznaczył, że syn Ł. P. prowadzi własne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem u teściów. Wnioskodawca przedłożył także decyzje Prezydenta Miasta [...] o przyznaniu na jego rzecz zasiłków celowych w łącznej kwocie 1600 zł oraz zasiłku okresowego w wysokości 456 zł, jak też zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], z którego wynika, że J. P. miał przyznaną rentę strukturalną w okresie od 1 grudnia 2007 r. do 31 sierpnia 2015 r. w wysokości 2 201,13 zł brutto. Strona dołączyła także dokumenty w postaci wypowiedzenia umowy rachunku bankowego z dniem [...] września 2015 r. oraz wypowiedzenia z tym samym dniem umowy o wydanie i użytkowanie karty.
W ocenie Sądu za zwolnieniem J. P. od kosztów sądowych i ustanoweniem adwokata przemawia jego sytuacja materialna. Wnioskodawca we wrześniu 2015 r. utracił uzyskiwany dochód tj. rentę strukturalną i wraz z żoną są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Obecnie ich źródło dochodu stanowią środki otrzymywane z pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga, że pokrycie przez J. P. kosztów sądowych związanych ze skargą, może wiązać się z uszczerbkiem dla wnioskodawcy i jego rodziny - ich koniecznego utrzymania, zwłaszcza, że według oświadczenia nie posiada on żadnych wartościowych przedmiotów majątkowych ani zasobów pieniężnych, które mogłyby stanowić źródło ich pokrycia. Dokonując oceny przedstawionej sytuacji majątkowej i rodzinnej J. P. - Sąd uznał, że spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Opisane dochody wystarczają na pokrycie wyłącznie niezbędnych wydatków.
Nie jest możliwe aby z tych dochodów skarżący był w stanie wygospodarować jakichkolwiek oszczędności na poniesienie kosztów sądowych a także kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji zasadnym stało się zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.