Uzasadnienie
J. K., wezwany o uiszczenie wpisu w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że nie jest w stanie ponieść powyższej opłaty, bowiem utrzymuje się z zasiłku dla opiekuna w wysokości 520 zł z tytułu sprawowania opieki nad ojcem. Wskazał, że kwotę te przeznacza na bieżące utrzymanie tj. zakup żywności. Nie dysponuje zaś żadnych majątkiem oprócz gruntów rolnych o powierzchni 0,88 ha oraz samochodu osobowego z 2000 r. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z matką i ojcem – emerytami pobierającymi świadczenia w wysokościach: 1100 zł i 1050 zł. Wydatki rodziny to: żywność – 1000 zł, utrzymanie domu – 400 zł, utrzymanie samochodu – 200 zł, leczenie – 500 zł, "inne drobne wydatki" – 570 zł.
J. K. wezwano do uzupełnienia powyższych danych. W odpowiedzi wymieniony oświadczył, że miesięczne wydatki na utrzymanie domu wynoszą: energia elektryczna – 200 zł, woda i kanalizacja – 70 zł, wywóz śmieci – 30 zł, gaz – 70 zł, telefon- 25 zł. Wnioskodawca sprecyzował, że pod użytym we wniosku pojęciem "innych drobnych wydatków" miał na myśli zakup odzieży, środków czystości, prasy oraz odkładanie pewnej kwoty pieniężnej na opał (koszt tego ostatniego to 2500 zł). Wnioskodawca zaznaczył, że grunty rolne nie przynoszą mu dochodu. Podniósł, że w przypadku konieczności zapłaty wynagrodzenia reprezentującemu go pełnomocnikowi będzie zwracał się z prośbą do rodziny o udzielenie pomocy finansowej.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Strony postępowania sądowego mają obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów, a łączących się z ich udziałem w danej sprawie. Wynika to z brzmienia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten ustanawiając wymienioną wyżej zasadę dopuszcza jednocześnie odstępstwo od niej, odsyłając w tym zakresie do przepisów szczególnych. Tymi ostatnimi są regulacje odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Oznacza to, że instytucja ta ma wyjątkowy charakter, a przy interpretacji jej przesłanek nie należy dokonywać wykładni rozszerzającej uznając, że może mieć ona zastosowanie tylko i wyłącznie w przypadkach osób ubogich, które bez otrzymania przedmiotowego wsparcia nie mogłyby realizować swych praw przed sądem. Z uwagi jednak na fakt, że przedmiotowa pomoc finansowana jest ze środków publicznych, których ilość jest przecież ograniczona, to osoba ubiegająca się o wsparcie powinna udowodnić, że jest ono w jej wypadku uzasadnione.
Wynika to z brzmienia art. 252 § 1 P.p.s.a., który nakazuje wnioskodawcy przedstawienie dokładnych danych dotyczących jego sytuacji rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Poza tym, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wprost stanowi, że wnioskujący o częściowe prawo pomocy winien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie rozpoznającej wniosek, J. K. nie wykazał, by istniała potrzeba udzielenia mu wsparcia w ramach prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy wskazać, że uzasadniając swoje żądanie skarżący zwrócił uwagę na niski dochód, jaki uzyskuje z tytułu sprawowania opieki nad ojcem, zaznaczając jednocześnie, że jest to jego jedyny dochód. Należy mieć jednak na względzie, że przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy liczy się nie tylko jego dochód, ale także środki, które uzyskują inne osoby tworzące z nim wspólne gospodarstwo domowe. W przypadku skarżącego są to więc świadczenia emerytalne jego rodziców.
Następnie, należy podnieść, że wprawdzie z oświadczenia strony wynika, że wszystkie środki, jakimi dysponuje rodzina są wydatkowane, jednak część z tych wydatków nie ma charakteru koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Chodzi tutaj mianowicie o wydatek na utrzymanie samochodu w wysokości ok. 200 zł miesięcznie, który przecież trudno uznać za niezbędny tj. zaspakajający podstawową potrzebę życiową. Takiego charakteru nie ma także wydatek na odzież, środki czystości i prasę wielkości ok. 360 zł miesięcznie (tj. po odliczeniu od kwoty 570 zł kwoty na opał w miesięcznym rozliczeniu tj. 210 zł).
Wreszcie zwrócenia uwagi wymaga to, że udział na obecnym etapie sprawy zawodowego pełnomocnika nie jest konieczny w świetle stosownych unormowań P.p.s.a. Dopiero bowiem w przypadku konieczności sporządzenia niektórych środków zaskarżenia, wspomniana ustawa wprowadza tzw. przymus adwokacko-radcowski. Skarżący stwierdził, że do tej pory nie poniósł jeszcze żadnych kosztów ustanowienia w sprawie pełnomocnika (radcy prawnego), a w przyszłości liczy w tym zakresie na pomoc rodziny. W takiej sytuacji, nic nie stoi na przeszkodzie, by osoby te udzieliły takiej pomocy także w zakresie kosztów sądowych, bo to właśnie one są aktualnie wymagane (tj. wpis od skargi w wysokości 500 zł).
Jeszcze raz należy wskazać, że prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, a jego adresatem są osoby rzeczywiście ubogie tj. takie, które z trudem zaspokajają swoje podstawowe potrzeby. Tego zaś w przypadku wnioskodawcy nie stwierdzono.
Z podanych wyżej względów orzeczono o odmowie zwolnienia J. K. od kosztów sądowych na podstawie art. 257 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.