Uzasadnienie
H. K. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie ze współskarżącą M. M. wpisu w kwocie 200 zł od ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazała, że nie stać jej na poniesienie tego rodzaju wydatków bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podniosła, że wysokość otrzymywanych przez nią i męża emerytur (1549,40 zł i 1792,94 zł) wystarcza im tylko na zapłatę za podstawową żywność i media. Większą część dochodów (1 700 zł) przeznaczają na utrzymanie i kształcenie 24-letniej córki, która nie pobiera żadnego stypendium. Posiadają nieruchomość rolną o powierzchni 1,39 ha, z której nie mają żadnego zysku, a wręcz straty (z posadzonych w 2013 r. ziemniaków większa część wygniła). Jako wydatki wnioskodawczyni podała następujące kwoty: 178,85 zł (prąd), 183,41 zł (gaz), 144,66 zł (woda, ścieki), 42 zł (wywóz śmieci), 53,71 zł (telefon), 1 000 zł (opał), 405 zł (ubezpieczenie budynków).
Skarżąca zaznaczyła, że obecnie są wraz z mężem zadłużeni w związku z zakupem piecyka gazowo-elektrycznego za kwotę 1296,99 zł, który to zakup był konieczny, jako że stary piecyk z 1981 r. groził wybuchem.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje:
W świetle art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W pierwszym przypadku dotyczy ono zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i o pomoc właśnie w takich granicach ubiega się skarżąca. Wsparcie ze strony Państwa w takim najszerszym z możliwych zakresie wchodzi w grę w sytuacji, gdy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje przy tym, że obowiązek wykazania wskazanej w nim przesłanki przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o nie. Osoba ta musi zatem w sposób jak najbardziej pełny przedstawić wszelkie istotne z tego punktu widzenia dane.
Z kolei przesłankę przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie ustanawia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wskazując, że jest nią niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, że prawo pomocy jako wyjątek od zasady ponoszenia przez strony postępowania sądowoadministracyjnego jego kosztów (wyrażonej w art. 199 P.p.s.a.) może zostać przyznane tylko w razie, gdy odmowa w tym zakresie zamykałaby stronie dostęp do sądu.
W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, sytuacja skarżącej H. K. nie kwalifikuje jej do uwzględnienia zgłoszonego przez nią żądania w całości. Przyjmując taką konkluzję miano głównie na uwadze wysokość wszystkich najbardziej prawdopodobnych kosztów sądowych w zainicjowanym przez H. K. postępowaniu. Składają się na nie 200 zł (wpis od skargi), 100 zł (opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi) oraz 100 zł (wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej). Nie są to zatem koszty nazbyt wysokie. Co warto zaznaczyć obowiązek ich poniesienia spoczywać będzie na H. K. solidarnie ze współskarżącą M. M. Pozwala to na taki podział tych kosztów między skarżącymi, jaki uznają za adekwatny do swoich możliwości płatniczych.
Ponadto porównanie wysokości uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej męża dochodów w miesięcznej wysokości ok. 3 200 zł (przyjęto, że są to kwoty netto, posiłkując się w tym zakresie danymi zawartymi w innej sprawie ze skargi H. K. – II SA/Rz 1168/12) z comiesięcznymi wydatkami obliczonymi na kwotę ok. 2 200 zł daje różnicę wynoszącą ok. 1 000 zł. Jest to przy tym kwota, z której skarżąca musi zakupić żywność dla siebie i męża oraz wygospodarować z niej środki na spłatę zadłużenia w związku z zakupem piecyka. Wnioskodawczyni nie zaznaczyła przy tym, jakie miesięczne koszty się z tym wiążą.
Należy jednak mieć na uwadze, że wnioskodawczyni dysponując nieruchomością rolną, która jak wynika z wniosku jest uprawiana, uzyskuje z tego tytułu pewną pomoc w zakresie płodów rolnych, co skutkuje z kolei możliwością ograniczenia środków przeznaczanych na żywność. Jeśli zaś chodzi o zakup piecyka i związane z tym zadłużenie, to nie negując potrzeb rodziny wnioskodawczyni w tym zakresie należy podnieść, że co do zasady zobowiązania o prywatnoprawnym charakterze nie mogą mieć pierwszeństwa w spłacie przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do tych ostatnich należą m. in. koszty postępowania sądowego.
Nie może także umknąć z pola uwagi, że obecna sprawa nie jest pierwszą zainicjowaną przez skarżącą. Oznacza to konieczność przyjęcia, że musi ona liczyć się z koniecznością ponoszenia związanych z tym opłat i wygospodarowania choćby minimalnych środków na powyższe.
Uwzględniając jednak, że żądanie wnioskodawczyni dotyczy nie tylko zwolnienia od kosztów sądowych, ale także ustanowienia radcy prawnego, z czym wiąże się z kolei konieczność zapłaty stosownego wynagrodzenia na rzecz tego ostatniego uznano, że zasadnym będzie częściowe (w połowie) zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych.
Równocześnie nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia jej żądania w zakresie profesjonalnego zastępcy prawnego. Powyższe związane jest z tym, iż prawo pomocy w najszerszym wymiarze dotyczy osób nie posiadających jakichkolwiek dochodów bądź też dysponujących wprawdzie pewnymi środkami, jednak ledwie zabezpieczającymi ich egzystencję. Taka sytuacja z pewnością nie występuje u skarżącej, której rodzina ma w pełni zapewnione podstawowe potrzeby.
Istotne jest nadto, że obecność w sprawie radcy prawnego nie jest obowiązkowa, zaś z mocy art. 134 P.p.s.a. sąd z urzędu obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa zaistniałe w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, stosownie do art. 6 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do udzielenia stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i o skutkach zaniedbań.
Mając zatem powyższe na uwadze przyznano skarżącej H. K. prawo pomocy w częściowym zakresie poprzez zwolnienie jej od obowiązku poniesienia połowy kosztów sądowych, odmawiając jednocześnie ustanowienia na jej rzecz radcy prawnego.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.