Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 155/10
Skarżąca M. M. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości oraz na ustanowieniu adwokata. Jej wniosek złożony w przewidzianej przez prawo formie, dotyczy sprawy o sygn. II SA/Rz 155/10. Sprawa o podanej powyżej sygnaturze nie została zakończona przed WSA. Na aktualnym etapie, strona zobowiązana jest do pokrycia wpisu sądowego w wysokości 500 zł, należnego z tytułu złożenia skargi sądowoadministracyjnej na decyzję organu nadzoru budowlanego.
W oparciu o treść wniosku PPF oraz złożone w toku postępowania oświadczenia ustalono następujący stan faktyczny: M. M. zamieszkuje samotnie w domu o pow. 60 m². Skarżąca dysponuje nieruchomością rolną o pow. 2,44 ha. Podstawą utrzymania wnioskodawczyni oprócz nieruchomości rolnej jest emerytura w wysokości 1576 zł (1319,08 zł netto). Strona od 30 lat jest wdową. Z uwagi na dolegliwości zdrowotne pozostaje pod ciągłą opieką lekarzy. W uzasadnieniu wniosku opisano okoliczności faktyczne sprawy.
Stwierdzono co, następuje:
Wniosek M. M. zasługuje na uwzględnienie w części.
Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa natomiast art. 246 wyżej powołanej ustawy. Na mocy art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Należy podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją szczególną, mogąca znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Zwolnienie od kosztów sądowych czy przyznanie fachowego pełnomocnika skutkuje bowiem pozbawieniem budżetu państwa należnych dochodów. Wyjątkowość tej instytucji podkreślają bardzo rygorystyczne wymogi przyznania prawa pomocy. Dotyczy to zwłaszcza prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Oświadczenie skarżącej opisujące jej stan majątkowy oraz osobisty nie budzi wątpliwości. Pozwala to rozstrzygnąć wniosek o prawo pomocy bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 255 p.p.s.a.
Według rozpoznającego wniosek referendarza, Strona skarżąca wykazała w wymaganym stopniu przesłanki przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie tej instytucji. Jej majątek i związane z nim rzeczywiste możliwości osiągania przychodów mogą zaspokajać wyłącznie potrzeby o charakterze niezbędnym osoby fizycznej oraz niewielką część kosztów sądowych. Wobec ujawnionych wydatków, zdolność majątkowa wnioskującej o prawo pomocy pozwala Jej funkcjonować na poziomie zbliżonym do poziomu utrzymania określonego przez ustawodawcę jako konieczne. Ustalona kwota rzeczywistych dochodów strony, nie może zostać naruszona pełnymi kosztami postępowania sądowego. Uzyskiwane dzięki emeryturze środki są potrzebne do zakupu żywności a przede wszystkim pokrycia kosztów leczenia. Choroby, które dotknęły stronę skarżącą nie pozwoliłyby zrezygnować z zakupu lekarstw czy z wyjazdu na wizytę lekarską. Ustanowienie adwokata w sprawie M. M. jest uzasadnione nie tylko brakiem stosownych środków na jego wynagrodzenie, ale także ze względu na stan zdrowia strony, który może utrudniać poruszenie się.
Reasumując, okoliczności życia i majątku strony odpowiadają wymogom przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem rozpoznającego wniosek posiadanie nieruchomości rolnej oraz dochodów oscylujących w granicach wynagrodzenia minimalnego pozwalają wymagać od skarżącej uiszczenia niewielkiej części kosztów sądowych. M. M. nie poniesie uszczerbku na swym koniecznym utrzymaniu, jeżeli przeznaczy ze swych miesięcznych dochodów na pokrycie wpisu sądowego 100 zł. Pozostałe po tym odjęciu środki pieniężne pozwolą stronie utrzymywać się bez przeszkód dla bieżącej egzystencji. Stan określany jako utrzymanie konieczne nie dozna uszczerbku albowiem podstawowych środków żywnościowych przynosi stronie gospodarstwo rolne bazujące na nieruchomości o pow. 2,44 ha.
Zniesienie obowiązków fiskalnych ponad wysokość 100 zł oznacza, że strona oprócz wpisu sądowego w tej wysokości nie może być wzywana do opłacenia jakichkolwiek innych kosztów postępowania w tym kosztów sądowych (tj. opłat i wydatków).
Z wyżej powołanych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.