Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia przewidzianego do realizacji w granicach administracyjnych gminy [...], na działce o nr ewid. 143/1, obręb ewidencyjny [...] dla D. G. ze względu na niespełnienie warunków zawartych w art. 48 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Jak wynika z akt sprawy decyzja ta została przesłana stronom postępowania, w tym m.in. E. U.- na adres: ul. W. 6/77, [...] W. Z dołączonej do akt administracyjnych sprawy uwierzytelnionej kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz koperty wynika, że pierwsza próba doręczenia przesyłki poleconej, zawierającej decyzję organu I instancji nastąpiła w dniu 15 lipca 2013 r. Powtórna próba doręczenia miała miejsce w dniu 23 lipca 2013 r.
Następnie w dniu 28 sierpnia 2013 r. (data nadania w placówce operatora pocztowego) E. U.– reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego G. S., złożyła odwołanie od wyżej opisanej decyzji Wójta Gminy [...].
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W motywach postanowienia podkreśliło, że decyzja organu I instancji wraz z pouczeniem o możliwości i terminie wniesienia odwołania została przesłana stronom postępowania, w tym E. U. Kolegium zaznaczyło, że decyzję tę organ I instancji skierował do wyżej wymienionej, na właściwy adres tj. jedyny wskazany przez samą wnioskodawczynię adres a mianowicie - ul. W. 6/77, [...] W., a wnioskodawczyni nie kwestionowała dokonywanych na ten adres doręczeń w toku postępowania.
Kolegium podało, że przesyłka zawierająca decyzję została w prawidłowy sposób doręczona. Ze znajdującej się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia obioru i koperty wynika, że była ona dwukrotnie awizowana tj. dwukrotnie zawiadamiano adresata o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej a informacja w tym przedmiocie była dwukrotnie umieszczona w skrzynce pocztowej. Pierwsza próba doręczenia przesyłki miała miejsce w dniu 15 lipca 2013 r., natomiast druga w dniu 23 lipca 2013 r. Zgodnie z brzmieniem art. 44 § 1 pkt 1 i § 4 k.p.a. skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 29 lipca 2013 r. (z upływem 14-dniowego okresu pozostawienia przesyłki w placówce pocztowej). Od tego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia środka zaskarżenia. Tymczasem odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym w [...] w dniu 28 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego).
Kolegium podało, że stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie a gdy decyzja została ogłoszona ustanie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W okolicznościach sprawy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 12 sierpnia 2013 r. Odwołanie zostało złożone w dniu 28 sierpnia 2013 r. a zatem z uchybieniem terminu.
Dodatkowo zaznaczono, że strona w czerwcu 2013 r. była poinformowana o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, z czego nie skorzystała, mogła jednakże spodziewać się wydania decyzji.
Postanowienie to zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E. U.– reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego G. S., wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 8, art. 9 oraz art. 41 i art. 44 k.p.a., poprzez "uznanie za doręczoną zastępczo korespondencję, w sytuacji gdy decyzja wysłana została nie na adres wskazany przez skarżącego jako adres do korespondencji".
Skarżąca podniosła, że organ w pierwszej kolejności winien pouczyć strony o treści art. 41 § 1 k.p.a. tj. o obowiązku zawiadomienia organu o każdej zmianie adresu, czego w okolicznościach sprawy nie uczyniono. Nadto organ według własnego uznania oraz dowolnie wysyła kierowaną do niej korespondencję na różne adresy tj. raz na ul. W. 6/77 [...] W., innym razem na adres ul. G. 162/164 m. 29 [...] W.. Tymczasem tylko jeden z tych adresów został wskazany "przez wnioskodawcę" w 2007 r., jako adres do korespondencji. Zdaniem skarżącej w okolicznościach sprawy nie jest możliwe zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego, w sytuacji gdy organ wysyłał wcześniejsze pisma na adres: ul. W. 6/77 [...] W. i pod tym adresem korespondencja była obierana.
E. U. podkreśliła nadto, że nie otrzymała żadnej informacji, w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, zatem nie mogła spodziewać się wydania decyzji. Zaprzeczyła także, że pod adresem ul. W. 6/77 [...] W. doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o miejscu i terminie jego obioru. Pod tym adresem mieszkają teściowie skarżącej i gdyby doręczyciel pozostawił zawiadomienie wówczas powiadomiliby ją o tym fakcie. Końcowo skarżąca wskazała, że powyższe okoliczności wykluczają możliwość uznania za skutecznie zastępczo doręczoną korespondencję dla skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. Dodatkowo wskazał, że o obowiązku wynikającym z art. 41 k.p.a. tj. o konieczności zawiadamiania o zmianie adresu skarżąca została pouczona a informację w tym zakresie otrzymała w chwili wszczęcia postępowania. Za nieuzasadniony uznano zarzut o nieprawidłowej procedurze doręczenia przesyłki zawierającej decyzję.
W piśmie procesowym z dnia 21 marca 2014 r. skarżąca zwróciła uwagę na "okoliczność dowolnego i swobodnego podejścia Wójta Gminy [...] do kwestii miejsca jej zamieszkania i doręczania jej korespondencji w toku postępowań administracyjnych/podatkowych prowadzonych przez ten organ", załączając kserokopie decyzji Wójta Gminy [...] dotyczących podatku rolnego adresowanych do skarżącej na adres W. ul. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sprawowana przez Sąd w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) kontrola działalności administracji, obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone postanowienie stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest przyjęcie domniemania doręczenia w związku z doręczeniem zastępczym decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2013 r. o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia na działce o nr ewid. 143/1 w [...].
Skarżąca E. U. była stroną prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jako właścicielka działki 143/1 na zasadzie wspólności małżeńskiej wraz z mężem D. G.. Nie była ona natomiast wnioskodawczynią tego postępowania (tak błędnie nazywa skarżącą organ II instancji), wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożył wyłącznie D. G. W aktach sprawy znajdują się kserokopie wypisów z rejestru gruntów wraz z adresami właścicieli poszczególnych działek oraz kopia mapy ewidencyjnej, na podstawie których to dokumentów organ ustalił strony postępowania W wypisie dla działki nr ewid. 143/1 z 2006 r. widnieje 2 władających wskazanych w poszczególnych rubrykach jako: G. D. – "właściciel 1/1 M" – adres [...] W. ul. W. 6/77 oraz U. E. – "właściciel 1/1 M" – adres [...] W. ul. G. 162/164. Te same dane i adresy figurują w wypisie z rejestru gruntów z 2012 r.
Należy podkreślić, że skarżąca w toku postępowania nie podała innego adresu, również do korespondencji, natomiast wnioskodawca D. G. wskazał jako adres do korespondencji – W. ul. G. 162/164 m.29.
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji kierował pisma w toku postępowania najpierw na adres W. ul G. 162/164 m.29 - zarówno do skarżącej, jak i D. G., następnie w 2011 r. do wnioskodawcy na adres do korespondencji – W. ul. G., a do skarżącej – W. ul. W. 6/77, a później w 2012 r. znów do obu małżonków na adres W. ul. W. 6/77. Biorąc pod uwagę, że korespondencja była zawsze odbierania, podnoszony przez skarżącą fakt kierowania jej na różne adresy nie ma w rozpoznawanej sprawie znaczenia.
Istotny jest w niej fakt skierowania przesyłki zawierającej decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2013 r. na adres – W. ul. W. 6/77, podczas gdy zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów i przy braku innych informacji w aktach sprawy – właściwym adresem zamieszkania E. U. była ul. G. 162/164 w W. Skierowanie pisma na niewłaściwy adres i niepodjęcie przesyłki przez adresata nie może skutkować przyjęciem domniemania doręczenia wynikającym z doręczenia zstępczego, o którym mowa w art. 44 k.p.a.
Przyjętą w postępowaniu administracyjnym zasadą jest bowiem, że osobom fizycznym doręcza się pisma w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.), a doręczenia zastępczego można dokonać wyłącznie na adres wskazany w art. 42 § 1 k.p.a.
W konsekwencji wadliwe jest uznanie, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, oparte na przyjęciu przez organ odwoławczy, że skutek doręczenia nastąpił w dniu 29 lipca 2013 r. i od tej daty należy liczyć 14-dniowy termin do wniesienia odwołania.
Podniesione okoliczności wskazują na naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów postępowania – art. 134 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Ponownie oceniając odwołanie skarżącej organ będzie musiał wyjaśnić czy decyzja organu I instancji została jej prawidłowo doręczona i w jakiej dacie. Na oryginale decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2013 r. znajduje się bowiem adnotacja, że decyzję tę otrzymał w dniu 14 sierpnia 2013 r. D. G. Z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia, które nie przyznaje żadnych praw i obowiązków, zbędne było określenie czy i w jakim zakresie nie może być ono wykonane (art. 152 P.p.s.a.).
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 1 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek zawarty w skardze.