Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nakazu wykonania czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko S. S. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania. W nadesłanym następnie na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podtrzymał swoje żądanie. We wszystkich jednak rubrykach tego wniosku umieścił sformułowanie "odmowa odpowiedzi". Tylko w rubryce obejmującej osoby pozostające we wspólnym z wnioskodawcą gospodarstwie domowym wpisał on żonę H. S. Dodatkowo strona wskazała, że podstawą wniosku nie jest jego stan majątkowy, a fakt "nękania" go przez Wójta Gminy [...] kolejnymi postępowaniami.
Wobec braku jakichkolwiek danych pozwalających na merytoryczne rozstrzygnięcie złożonego przez S. S. żądania wezwano go o jego uzupełnienie w zakresie podania: średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, domu oraz z tytułu korzystania z telefonu, posiadanych pojazdów mechanicznych i kosztów miesięcznych ich utrzymania, ewentualnego pobierania dopłat do nieruchomości rolnych. Skarżący wezwany został także do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych własnych i żony za okres od 1 listopada 2014 r. do dnia wykonania wezwania. Na powyższe wyznaczono stronie termin 7 dni z podaniem rygoru w postaci rozpoznania złożonego wniosku w oparciu o dotychczas przedstawione dane.
W odpowiedzi S. S. podniósł, że nie został jeszcze przez organy państwowe doprowadzony do takiego stanu finansowego, aby nie mógł zapłacić kolejnej daniny publicznej. Dodał, że nie prowadzi rejestru wydatków, dlatego też nie mógł ich wskazać. Poza tym, wezwanie nie precyzowało okresu, z którego mają one pochodzić. Zarzucił także brak podania regulacji prawnych, na podstawie których wezwano go o tak dokładne dane jak średnie miesięczne wydatki jego i żony na telefon.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, iż jego strony ponoszą wszelkie koszty takiego postępowania związane z ich w nim udziałem. Wyraża ją art. 199 P.p.s.a., przewidując jednocześnie możliwość odstąpienia od niej w przypadkach, gdy przepis szczególny stanowi inaczej. I tak w art. 243 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." ustawodawca unormował postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, które w myśl art. 245 § 1 tego aktu może zostać przyznane bądź w zakresie całkowitym bądź częściowym. W obydwu przypadkach, kryterium na podstawie którego rozstrzyga się w przedmiotowym zakresie stanowi sytuacja materialna strony. W art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawodawca postanowił bowiem, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w pełnym zakresie następuje, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie wsparcia w mniejszym wymiarze przewidziane zostało dla sytuacji niemożności poniesienia przez stronę kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawsze jednak ciężar dowodu, iż wnioskodawca spełnia jedną z powyższych przesłanek spoczywa właśnie na nim. W tym celu, zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a., winien on złożyć wniosek o prawo pomocy zawierający oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. W razie, kiedy oświadczenie strony zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też budzi wątpliwości, strona obowiązana jest złożyć na stosowne wezwanie w zakreślonym jej terminie dodatkowe oświadczenie, jak też przedłożyć dokumenty źródłowe odnoszące się do jej stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego.
Możliwość w tym zakresie wynika z art. 255 P.p.s.a. W świetle tego, co wyżej wskazano, nie może budzić wątpliwości, że wsparcie strony w ramach instytucji prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy ze względu na szczególne okoliczności dotyczące stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów nie jest ona w stanie spełnić obowiązku pokrycia związanych z postępowaniem sądowym kosztów. Zatem o ewentualnym odstąpieniu od wymienionej wyżej zasady odpłatności postępowania sądowego decyduje tylko i wyłącznie kryterium finansowe w powiązaniu z okolicznościami odnoszącymi się do stanu rodzinnego strony.
Wobec tego, żadne inne okoliczności nie mogą mieć dla rozpoznania wniosku strony w przedmiocie prawa pomocy znaczenia. Tym samym, pozbawiona jakiegokolwiek wpływu na powyższe jest podnoszona przez skarżącego okoliczność "nękania" go przez Wójta Gminy [...] kolejnymi postępowaniami, o czym poinformowano wymienionego równocześnie ze skierowaniem do niego wezwania o uzupełnienie złożonego wniosku. W odpowiedzi S. S. nadal nie podał jakichkolwiek danych istotnych z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdził natomiast, że w ramach jego możliwości płatniczych pozostaje poniesienie kolejnej daniny na rzecz Państwa.
Tym samym strona potwierdziła możliwość uiszczenia kosztów sądowych związanych z niniejszą, zainicjowaną jej skargą sprawą. W świetle przedstawionych wyżej przesłanek przyznania prawa pomocy wyklucza to uwzględnienie jej żądania.
Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy stwierdzić natomiast należy, iż domagając się zastosowania w odniesieniu do siebie szczególnej instytucji, jaką jest prawo pomocy strona musi liczyć się z koniecznością podania szczegółowych informacji, istotnych w kontekście przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Analiza wniosku strony winna bowiem opierać się o szereg danych, aby była ona rzetelna i nie doprowadziła do udzielenia składającemu wniosek zbędnego wsparcia w sytuacji, gdy przeznaczone na nie środki publiczne są ograniczone. Tego rodzaju danymi są wszelkiego rodzaju wydatki strony i innych osób wchodzących do wspólnego z nią gospodarstwa domowego, w tym m.in. na telefon. Jest to bowiem jedna z pozycji, której wielkość ma bez wątpienia wpływ na ocenę możliwości finansowych strony, zwłaszcza przy uwzględnieniu, że tylko wydatki o charakterze niezbędnym dla koniecznego utrzymania mogą przesądzić o przyznaniu stronie żądanego wsparcia.
Z podanych względów odmówiono zwolnienia S. S. od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.