Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta", "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] wydaną w sprawie umieszczenia W.S. (dalej: "skarżący") w domu pomocy społecznej (dalej: "DPS").
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 1 ust.1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 570), art.138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "k.p.a.") oraz art. 54, art. 59 ust. 2, art. 106 ust. 1, art. 112 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1876 z późn. zm.; dalej: "u.p.s.") oraz Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 734 z późn. zm.).
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Decyzją Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], skarżący został skierowany do DPS w [...], w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2018 r. o umieszczeniu skarżącego w DPS bez jego zgody. W uzasadnieniu decyzji podano, że zarówno opinia [...] jak i zaświadczenia lekarskie wskazują na potrzebę umieszczenia skarżącego w DPS.
Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], SKO utrzymało decyzję Burmistrza w mocy. Z kolei wyrokiem z dnia 8 października 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 766/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę wniesioną na powyższe rozstrzygnięcie Kolegium.
Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], Starosta [...] postanowił umieścić skarżącego w DPS w [...] na czas nieokreślony.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, podnosząc, że sam chce decydować o swoim zamieszkaniu, doskonale radzi sobie w dotychczasowej sytuacji oraz ma inne plany na przyszłość. Nadmienił, że decyzja jest wynikiem konfliktu z bratem.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. SKO utrzymało zaskarżoną decyzję Starosty w mocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że w sytuacji, gdy konieczność umieszczenia w domu pomocy społecznej wynika ze stanu zdrowia osoby i jej niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, zaś orzeczenie w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej wydał sąd powszechny, orzeczenie sądu rodzinnego ma charakter prejudycjalny dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w placówce, natomiast organ administracyjny ma obowiązek je wykonać poprzez wydanie decyzji o skierowaniu osoby do właściwego domu pomocy społecznej. Orzeczenie sądu zastępuje zgodę zainteresowanej osoby na pobyt w DPS i ma charakter bezterminowy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie zgoda na umieszczenie skarżącego w DPS została zastąpiona prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 2018 r. sygn. [...].
Wobec treści wskazanego orzeczenia brak zgody skarżącego na skierowanie do DPS, jak również podnoszone w odwołaniu okoliczności nie mogą wpłynąć na obowiązek organu wydania decyzji o skierowaniu do DPS. Kolegium wskazało, że organy administracji publicznej nie posiadają uprawnień do kwestionowania prawidłowości zapadłych w postępowaniu przed sądem cywilnym orzeczeń sądowych. W ocenie SKO zebrany w sprawie materiał dowodowy bezsporne wskazuje, że skarżący wymaga pomocy w formie skierowania do DPS.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący podniósł jak uprzednio, że radzi sobie samodzielnie i nie wymaga niczyjej pomocy. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w sprawie umieszczenia W.S. w Domu Pomocy Społecznej.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi między innymi art. 54 i 59 ust. 2 u.p.s.a.
Na podstawie art. 54 u.p.s.: Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
2. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (...).
Zgonie z kolei z art. 59 1. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
2. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. W przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa, z zastrzeżeniem ust. 5 (...).
Postępowanie w zakresie umieszczenia osoby w Domu Pomocy Społecznej jest podzielone na etapy. Pierwszy etap to etap kierowania, w którym organ kierujący do domu działa jako organ faktu: bada wiek, stan zdrowia i niepełnosprawność osoby oraz rzeczywiste jej zapotrzebowanie na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Kolejny etap umieszczenia w domu pomocy społecznej, to etap, w którym decyduje się de facto o prawie tj. o tytule prawnym do pobytu w domu pomocy społecznej.
W niniejszej sprawie postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] marca 2018 r., sygn. akt [...] postanowiono umieścić W.S. w domu pomocy społecznej -bez jego zgody. Na tej podstawie Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r., Nr [...] skierował skarżącego do Domu Pomocy Społecznej w [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2020 r., Nr [...] utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 8 października 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 766/20 skargę oddalił. Wyrok stał się prawomocny w dniu 4 listopada 2020 r.
W ten sposób zakończył się etap związany ze skierowaniem skarżącego do domu pomocy społecznej.
Uruchomiło to kolejny etap tj. będący przedmiotem analizy etap umieszczenia skarżącego w DPS.
Rola organu w tej sprawie sprowadza się tylko do wydania decyzji wskazującej konkretny dom pomocy społecznej, w którym ma być umieszczona osoba objęta postanowieniem sądu powszechnego. Taki właśnie charakter ma decyzja wydana przez organ I instancji, co jest zgodne z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.).
Z treści skargi wynika, że skarżący w ogóle nie zgadza się na umieszczenie w domu pomocy społecznej, jednakże ta kwestia nie podlega ocenie przez organ w przedmiotowej sprawie z uwagi na wskazane wyżej związanie organu prawomocnym postanowieniem sądu. Tak więc o umieszczeniu skarżącego w placówce opiekuńczej zdecydował sąd opiekuńczy, a nie organ administracji publicznej. Słusznie wskazuje organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że prawomocne orzeczenie sądu powszechnego z mocy art. 365 § 1 k.p.c. wiąże strony, sąd, który je wydał oraz inne organy państwowe, także organy administracji publicznej. Oznacza to, że obowiązkiem organu pomocowego jest wykonanie powołanego postanowienia, gdyż organ ten jest - podobnie jak i skarżący, związany tym postanowieniem.
Sąd administracyjny natomiast kompetentny jest tylko ocenić czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i również nie jest władny ocenić czy zasadne jest umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej bez jego zgody, gdyż także związany jest prawomocnym postanowieniem. W związku z powyższym podnoszone na tym etapie postępowania argumenty dotyczące zasadności umieszczenia skarżącego w DPS, czy też próba wykazania samodzielności w utrzymaniu pozostają bez znaczenia dla niniejszego postępowania.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.