Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2008r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2007r.
w przedmiocie prawa do dodatku mieszkaniowego.
Tą ostatnią decyzją Prezydent Miasta odmówił W. K. przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczenie powierzchni normatywnej lokalu przy ul. K. [...] obowiązującej dla jednej osoby o więcej niż ustawowy procent.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem W. K. złożył od niego odwołanie. Postanowieniem [...] z dnia 23 listopada 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia wskazanego środka zaskarżenia. Natomiast wyrokiem z dnia 11 czerwca 2008r., sygn. akt II SA/Rz 94/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę W. K. na wymienione postanowienie SKO.
W dniu 16 czerwca 2008r. W. K. skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2007r. Argumentując swoje żądanie wnioskodawca podniósł, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, bowiem z naruszeniem art. 44 § 2 k.p.a. doręczyciel nie umieścił zawiadomień o pozostawieniu przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję w jego skrzynce pocztowej. Potwierdzeniem powyższego są informacje uzyskane w urzędzie pocztowym z których wynika, iż listonosz roznoszący korespondencję w jego rejonie zamieszkania został zwolniony dyscyplinarnie z powodu zaniedbywania obowiązków pracowniczych. Składający wniosek zwrócił uwagę, iż w dniu 26 września 2007r. odebrał osobiście w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2007r., jednak pracownik tej instytucji wprowadził go w błąd poprzez brak pouczenia o tym, iż zastępcze doręczenie powyższego rozstrzygnięcia nastąpiło dnia 20 września 2007r. i od tej daty należy liczyć termin do złożenia odwołania.
W. K. postawił także zarzut naruszenia w stosunku do niego dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. wobec niezapewnienia mu czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Po rozpatrzeniu wskazanego wniosku postanowieniem z dnia [...] listopada 2008r. Kolegium odmówiło W. K. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia...] sierpnia 2007r.
Motywując rozstrzygnięcie organ wskazał na przesłanki przywrócenia terminu, wymienione w art. 58 § 1 k.p.a., którymi są: złożenie prośby w powyższym przedmiocie, uprawdopodobnienie, że niedotrzymanie terminu było niezawinione, równoczesne z wnioskiem dokonanie czynności, dla której termin ma zostać przywrócony oraz zachowanie siedmiodniowego terminu (liczonego od ustania przyczyny uchybienia) do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie brak jest spełnienia tej ostatniej przesłanki. Organ podkreślił, iż datą od której należy liczyć termin 7 dni, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. jest dzień, w którym osoba zainteresowana uzyskała wiadomość o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Jeżeli więc strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiedzy o tym, że odwołanie wniesiono bez dotrzymania ustawowego terminu.
Przechodząc do okoliczności sprawy SKO wskazało, iż jego postanowienie [...] z dnia 23 listopada 2007r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez W. K. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2007r. wyżej wymieniony odebrał dnia 5 grudnia 2007r., podczas gdy prośbę o przywrócenie tego terminu złożył dopiero w dniu 16 czerwca 2008r. Tym samym termin z art. 58 § 2 k.p.a. nie został dotrzymany.
Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył W. K. wskazując, że na rozprawie, która odbyła się w sprawie z jego skargi na postanowienie SKO z dnia 23 listopada 2007r., po wydaniu wyroku oddalającego tę skargę, pouczony został o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2007r., co też uczynił dnia 16 czerwca 2008r. Zachował tym samym siedmiodniowy termin z art. 58 § 2 k.p.a.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z ponowieniem argumentacji przedstawionej uprzednio w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu skargi SKO wskazało, iż złożenie przez W. K. prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty powołanego w skardze orzeczenia Sądu nie stanowi w niniejszej sprawie o zachowaniu przez wyżej wymienionego terminu na dokonanie powyższej czynności, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W podstawie prawnej swego orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze /dalej SKO/ wskazało na treść przepisu art. 58 k.p.a., zgodnie z którym organ przywraca termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. (§1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. (§ 2). Przywrócenie terminu do wniesienia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. (§ 3). Wszystkie wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ stwierdził, że złożona przez W. K. prośba nie spełnia jednej z przesłanek warunkujących prawo do przywrócenia terminu, bowiem nastąpiło uchybienie siedmiodniowego terminu o którym mowa w § 2 przepisu art. 58 k.p.a. Za datę powzięcia przez zainteresowanego wiadomości o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania organ przyjął datę odebrania w dniu 5 listopada 2007 roku, za pośrednictwem poczty postanowienia [...] z dnia 23 listopada 2007 roku stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Sąd nie podziela tego stanowiska. Przede wszystkim datą odebrania z poczty postanowienia nie może być dzień 5 listopada 2007 roku, bowiem postanowienie nosi datę późniejszą – 23 listopada 2007 r. Nadto, w uzasadnieniu tegoż postanowienia organ stwierdził jedynie, że "skarżący nie złożył w trybie art. 58 k.p.a. wniosku o przywrócenie terminu", czym, zdaniem Sądu organ naruszył przepisy art. 8 i 9 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, by pogłębić zaufanie do organów państwa. Z tą zasadą wiąże się zasada udzielania informacji sformułowana przez przepis art. 9 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków stanowiących przedmiot postępowania. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest zgodne, że strony postępowania powinny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, a zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona po raz pierwszy zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi.
Organy obowiązane są czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu obowiązane są do udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Podmiotem uprawnionym jest tu strona, której organ, z urzędu jest obowiązany udzielać informacji, a bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 listopada 2007 roku organ nie udzielił skarżącemu żadnej informacji odnośnie możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu. Skarżący natomiast zarzucił, że o takiej możliwości dowiedział się na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w dniu 11 czerwca 2008 roku / sprawa II SA/Rz 94/08/, na co zareagował złożeniem w dniu 16 czerwca 2008 r. prośby o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie wykazał, by skarżący w innym czasie, niż przez niego wskazany dowiedział się o możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu. W postępowaniu ponownym organ rozstrzygnie sprawę przy uwzględnieniu stanowiska Sądu.
Wskazując na powyższe, Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył prawo wydając zaskarżone postanowienie, dlatego, orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a.