Uzasadnienie
E. M. do skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry dołączyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała w nim, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszkając w domu o powierzchni 80 m.kw. stanowiącym własność syna przebywającego w K. Jej dochód to emerytura w wysokości 1681,66 zł oraz środki uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej. Z wniosku tego, jak i odpowiedzi na wezwanie o jego uzupełnienie wynika, że miesięczny dochód ze wspomnianej działalności gospodarczej to 71,62 zł, zaś comiesięczne wydatki strony są następujące: 151 zł – energia elektryczna, 116 zł – woda, 300 zł – gaz, 150 zł – wizyty lekarskie, 150 zł – odzież, 600 zł – wyżywienie, 295 zł – telefon i Internet. Wnioskodawczyni nie posiada pojazdów mechanicznych. Wynagrodzenie działającego jej imieniem profesjonalnego pełnomocnika pokrywają natomiast "składki najbliższej rodziny" tj. środki pochodzące od synów i synowych.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Instytucja prawa pomocy służy wsparciu najuboższych osób w celu umożliwienia im dostępu do sądowej ochrony ich interesów. Stanowi ona wyjątek od zasady, że to strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia związanych z nim kosztów, którą to regułę wyraża art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Oznacza to, że analizując przesłanki udzielenia stronie pomocy należy pamiętać o braku podstaw do dokonywania rozszerzającej ich wykładni.
E. M. ubiega się o prawo pomocy w zakresie częściowym, na które składa się m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. W art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ustawodawca postanowił, że tego rodzaju wsparcie przysługuje osobie, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższego spoczywa przy tym na stronie. W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, składająca go nie wykazała, że poza zakresem jej możliwości płatniczych znajduje się sfinansowanie udziału w niniejszej sprawie. Wprawdzie wskazane przez nią miesięczne dochody i wydatki bilansują się, jednak sama powyższa okoliczność nie może przemawiać za przychyleniem się do żądania skarżącej. Powołany wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi bowiem, że pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego przysługuje tylko tym wydatkom, które związane są z tzw. koniecznym utrzymaniem strony i jej rodziny.
Tym samym z pierwszeństwa takiego nie mogą korzystać zobowiązania stron nie przesądzające o powyższym. Z pewnością środki wydawane przez wnioskodawczynię na odzież, telefon i Internet w podanym przez stronę wymiarze (odpowiednio 150 zł oraz 295 zł) nie mogą zostać zakwalifikowane jako konieczne w rozumieniu cyt. art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Poza tym, należy mieć jeszcze na względzie, że skarżąca może liczyć na pomoc rodziny, z której dochodów finansowane jest wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika w niniejszej sprawie.
Powyższe przemawia za przyjęciem, że zastosowanie w odniesieniu do E. M. instytucji prawa pomocy w jakiejkolwiek części byłoby nieuzasadnione. Nie wszystkie jej wydatki mają bowiem charakter niezbędnych, a ich ograniczenie może przynieść oszczędności niezbędne do samodzielnego pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Nie bez znaczenia jest także możliwość skorzystania przez stronę ze wsparcia członków rodziny.
Dlatego też orzeczono o odmowie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, czego podstawę stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.