Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 166/09
K. P. i A. Ś. złożyli do sprawy o sygn. II SA/Rz 166/09 wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Żądanie to zostało zgłoszone przez strony na skutek wezwania do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Sprawa o podanej powyżej sygnaturze dotyczy skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji o zatwierdzeniu przebiegu granic nieruchomości. Postępowanie nie zostało zakończone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie (dalej WSA). Oprócz kwoty wpisu sądowego strony mogą zostać w przyszłości zobowiązane do uiszczenia wpisów należnych z tytułu wniesienia zażalenia, skargi kasacyjnej czy opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia do wyroku WSA.
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został uzasadniony poziomem wydatków oraz dochodów podmiotów skarżących. Wnioskodawcy prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Żyją samotnie i nie mają nikogo na utrzymaniu. A. Ś. i K. P. są współwłaścicielami nieruchomości rolnej o pow. 3,5 ha. K. P. jest w ciągłym leczeniu. Jej stan zdrowia wymaga zakupu drogich lekarstw. Potwierdza to znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie lekarskie (karta akt nr 25). Znaczne sumy w stosunku do uzyskiwanych dochodów skarżąca wydaje na zakup opału, energii elektrycznej. Jedyny stały dochód, który otrzymuje K. P. stanowi emerytura w wysokości 1’200 zł. Oprócz emerytury podstawą utrzymania skarżącej jest kwota dopłat do gruntów rolnych podana we wniosku w wysokości 3’500 zł. W zbliżonych warunkach dochodowych egzystuje A. Ś. Jego sytuację pogarsza inwalidztwo pierwszego stopnia. Podstawą utrzymania A. Ś. jest renta w wysokości 780 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł.
Stwierdzono, co następuje:
Strony skarżące ubiegają się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Kosztami sądowymi są opłaty oraz wydatki sądowe. Ze względu na tak ustalone granice wniosku o prawo pomocy, A. Ś. i K. P. powinni udowodnić, że spełniają przesłanki, o których mowa w treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). W myśl tego przepisu, prawo pomocy w zakresie częściowym może otrzymać osoba fizyczna, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku na poziomie swego koniecznego utrzymania.
Żądanie stron skarżących zostanie rozpoznane jednym orzeczeniem ze względu na istnienie pomiędzy nimi współuczestnictwa materialnego. Zaskarżone postanowienie SKO zostało skierowane do wszystkich osób wnioskujących o prawo pomocy a przede wszystkim dotyczy ono sprawy nieruchomości rolnej, której współskarzacy są współwłaścicielami. W myśl art. 214 P.p.s.a. w sytuacji gdy uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, to składne przez stronę pisma podlegają jednej opłacie. Poza tym, odrębne rozpoznawanie wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych znacznie utrudniałoby na dalszym etapie postępowania ustalenie rozłożenia ciężaru kosztów sądowych, jeżeli strony wnioskujące nie uzyskałyby pełnego zwolnienia od opłat i wydatków sądowych.
Przedstawiona przez wnioskodawców sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia zastosowanie instytucji prawa pomocy w ograniczonym zakresie. Na chwilę wydawania rozstrzygnięcia, współskarzący spełniają warunki uzależniające przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy wyłącznie w zakresie częściowym.
O takiej ocenie wniosku o prawo pomocy decyduje wysokość dochodów, z których A. Ś. i K. P. muszą pokryć wydatki o charakterze niezbędnym. Można być pewnym, iż podana przez skarżących kwota dochodów (tj. łącznie 2133 zł. brutto) jest niewystarczająca do jednoczesnego pokrycia kosztów finansowych niniejszego postępowania oraz pokrycia bieżących kosztów życia dwóch dorosłych osób. Należy uwzględnić to, że Strony zmuszone są dużą część uzyskiwanych, co miesiąc środków przeznaczać na zakup lekarstw i innych kosztów leczenia. Jak wiadomo, wydatki tego rodzaju nie należą do najniższych. Wymaga podkreślenia, iż w szczególnie złej sytuacji zdrowotnej znajduje się A. Ś. Jest On inwalidą z orzeczonym pierwszym stopniem inwalidztwa (pismo z dnia 16 marca 2009 r.). Nie ulega wątpliwości, iż stan zdrowia współskarżącego przekłada się na poważne zwiększenie kosztów podstawowego utrzymania.
Strony są w stanie częściowo współuczestniczyć w kosztach finansowych niniejszego postępowania. Skarżący posiadają pewien potencjał majątkowy pozwalający na pokrycie połowy kosztów sądowych. Zarówno A. Ś. i K. P. otrzymują stałe dochody; posiadają także lokale mieszkalne. Jest istotnym fakt, prowadzenia gospodarstwa rolnego przez wyżej wymienione osoby. Dzięki temu mogą One uzyskiwać podstawowe środki spożywcze, bez potrzeby wydatkowania na ten cel posiadanych środków pieniężnych. Łączna kwota dochodów stron nie jest z pewnością wysoka, jednak nie stanowi ona o niedostatku osób wnioskujących. Dochody skarżących oscylują wokół kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Z tych przyczyn zmniejszenie ciężarów finansowych niniejszej sprawy (opłat i wydatków sądowych) o połowę, pozwoli A. Ś. oraz K. P. egzystować bez jakichkolwiek obaw o zachowanie aktualnego poziomu koniecznego utrzymania. Zwolnienie od połowy pełnej wysokości kosztów sądowych oznacza, że na obecnym etapie rozpoznawania sprawy strony są zobowiązane do wspólnego pokrycia wpisu sądowego w wysokości 50 zł.
Te względy nakazywały orzec o zwolnieniu stron od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości w oparciu o art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.