Uzasadnienie
E. S. wezwana została do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. W odpowiedzi złożyła wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku tego wynika, że składająca go prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem (współskarżący) i synową. Rodzina mieszka w domu o powierzchni 80 m.kw. Jej majątek to także nieruchomość rolna o pow.1,1588 ha. Dochody rodziny to emerytura wnioskodawczyni wynosząca 1041,20 zł oraz wynagrodzenia za pracę: syna – 2588 zł i synowej – 1680 zł. Jako wydatki wskazano: opał – 3000 zł rocznie oraz miesięcznie: wyżywienie – 600 zł, lekarstwa dla wnioskodawczyni – 150 zł, "opłaty stałe", telewizja, telefony, "komputer" – 350 zł.
Powyższe dane wniosku uznano za niewystarczające do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania o prawo pomocy, dlatego też wezwano składającą ten wniosek (za pośrednictwem reprezentującego ją radcy prawnego) do ich uzupełnienia. Wezwanie odnosiło się mianowicie do sprecyzowania zakresu wniosku (zwolnienia od jakiej części kosztów sądowych dotyczy), podania wysokości netto uzyskiwanych przez członków wspólnego gospodarstwa domowego świadczeń, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny i domu, wskazania wszystkich posiadanych przez wymienionych pojazdów mechanicznych i miesięcznych kosztów ich utrzymania, czy uzyskiwane są dopłaty w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej, wskazania przeznaczenia zaciągniętej pożyczki oraz miesięcznych rat z tego tytułu i źródła pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika. Wezwanie dotyczyło także nadesłania wyciągów z rachunków bankowych wszystkich członków wspólnego gospodarstwa domowego za wskazany okres.
E. S. pomimo upływu wskazanego jej siedmiodniowego terminu (który upłynął z dniem 4 maja 2015 r.) nie udzieliła na powyższe jakiejkolwiek odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Wnioskodawczyni E. S. domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, które wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy, co wynika z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jako przesłankę uwzględnienia żądania w tym wymiarze ustawodawca wskazał niemożność poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wykazanie, że sytuacja taka zachodzi w konkretnym przypadku należy do strony wnioskującej o udzielenie wsparcia. Przesądza o tym jednoznaczna treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który ciężar dowodu w tym zakresie nakłada na wnioskodawcę, ale także zasada postępowania sądowoadministracyjnego wyrażona w art. 199 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, to strony tego postępowania mają obowiązek ponoszenia wszelkich kosztów związanych z ich udziałem w nim.
Prawo pomocy może zostać zatem przyznane wyjątkowo, tzn. wówczas, gdy bez tej żądanej pomocy, w tzw. koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny powstałby uszczerbek. Chodzi zatem o sytuacje, gdy strona po pokryciu tzw. wydatków niezbędnych nie jest już w stanie wygospodarować z dochodu, którym dysponuje, jakiejkolwiek kwoty na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu. Aby ocena w przedmiocie żądania o prawo pomocy była rzetelna, złożone przez stronę oświadczenie o jej stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach musi być wyczerpujące. Jeśli jednak pewnych danych w nim brakuje bądź też te dotychczas przedstawione budzą wątpliwości, ustawodawca przewidział w art. 255 P.p.s.a. możliwość wezwania strony o podanie informacji uzupełniających, jak też o przedstawienie potrzebnych dokumentów. W niniejszej sprawie skorzystano z tej procedury i wezwano E. S. do podania szeregu informacji i dokumentów, istotnych z punktu widzenia wskazanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy.
Wnioskodawczyni zignorowała jednak to wezwanie, nie udzielając na nie jakiejkolwiek odpowiedzi. Tym samym uniemożliwiła de facto poznanie jej rzeczywistych zdolności płatniczych. Tego rodzaju postawa nie może zaś skutkować korzystnym dla strony rozstrzygnięciem. Mogłoby to bowiem prowadzić do nadużycia instytucji prawa pomocy, której źródłem finansowania są środki publiczne.
Z tych powodów, a zatem wobec faktu, że E. S. nie podjęła z Sądem należytej współpracy (wnioskodawczyni nie sprecyzowała nawet, w jakim zakresie domaga się wsparcia Państwa), przyjmując bierną postawę wobec skierowanego do niej wezwania, odmówiono przyznania jej prawa pomocy. Podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.