Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. S. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2011 r., [...] wydana w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze S. S. zwrócił się o całkowite zwolnienie od koszów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika do prowadzenia sprawy argumentując wniosek skomplikowanym charakterem sprawy i brakiem środków na wynajęcie prawnika z wyboru.
W złożonym urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów i ustanowienie radcy prawnego. Wniosek uzasadnił trudną sytuację materialną i zdrowotną. Podał, że uzyskiwane dochody których jedynym źródłem jest renta w wysokości 1904 zł brutto (1600 zł netto) przeznacza na opłaty za mieszkanie i media (odpowiednio ok. 300 i 400 zł./m-c), zakup leków (ok. 200 zł./m-c) oraz spłatę pożyczki (200 zł./m-c). Podał, że zamieszkuje samotnie w mieszkaniu spółdzielczym. Innych wartościowych składników majątkowych nie posiada.
Ponieważ powyższe informacje okazały się niewystarczające dla dokonania wiarygodnej oceny sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, został on wezwany do: wykazania wszystkich posiadanych przez siebie pojazdów mechanicznych oraz średnich miesięcznych kosztów ich utrzymania i eksploatacji, udzielenia informacji o korzystaniu ze wsparcia pomocy społecznej, wskazania dokładnej wysokości pobieranej przez siebie renty, wskazania powierzchni zajmowanego mieszkania oraz dokładnego wyjaśnienia, co i w jakiej wysokości obejmują wykazane ogólnie w uzasadnieniu wniosku PPF opłaty za mieszkanie oraz media, przedłożenia: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od 15 grudnia 2011 r. do dnia wykonania wezwania, kserokopii rachunków (faktur) ze energię elektryczną, gaz i wodę za ostatni okres rozliczeniowy, kserokopii dokumentu potwierdzającego długość okresu spłaty i wysokość rat zaciągniętej pożyczki.
W odpowiedzi skarżącego na wezwanie, (udzielonej po upływie 7 dniowego terminu do jego wykonania) poinformował, że nie posiada on żadnych pojazdów mechanicznych, zalega z opłatami za mieszkanie, jest po operacji płuca, prowadzona jest wobec niego egzekucja komornicza (okoliczność tę potwierdza załączone pismo ZUS – Inspektorat [...] z dnia 4 listopada 2011 r. kierowane do Komornika sądowego). Z załączonego do odpowiedzi na wezwanie Sądu wydruku operacji na rachunku bankowym wnioskodawcy za okres od 15 grudnia 2011r. do 27 marca 2012r. wynika, że miesięczne wpływy na jego rachunek z tytułu pobieranej renty wynoszą 1107 zł.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego ustanowienie radcy prawnego z uwagi na brak dostatecznych i wiarygodnych informacji pozwalających w sposób nie budzący wątpliwości ocenić możliwości płatnicze wnioskodawcy.
W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie jest dla niego krzywdzące i błędne. Podał, że opłaty za mieszkanie i media pochłaniają całą pobieraną przez niego rentę 1107 zł netto po potrąceniach. Jednocześnie oświadczył, że na swoje utrzymanie przeznacza kwotę 520 zł netto przekazywaną mu przez MOPS z tytułu orzeczenie o całkowitej niepełnosprawności, w tym na zakup leków przeznacza kwotę 100 zł. Podał, że stan jego zdrowia i brak środków uzasadniają potrzebę zmiany wydanego postanowienia i pozytywne załatwienie jego wniosku. Do wniosku dołączył kserokopie: faktury za sprzedaż energii elektrycznej na kwotę 188, 26 zł z terminem płatności do 1 marca 2012r., fakturę za sprzedaż gazu na kwotę 147, 45 za okres od 20 stycznia 2012r. do 20 marca 2012r. z terminem płatności do 30 marca 2012r., pisma Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z dnia 12 grudnia 2011r. informującego o wysokości obowiązującej od 2012r. miesięcznej opłaty za zimną wodę i kanalizację w kwocie 51, 46 zł, pisma Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z dnia 16 grudnia 2011r. informującego o wysokości opłaty czynszowej obowiązującej od 1 kwietnia 2012r. w kwocie 243, 90 zł, a także kserokopie wpłat zaległych należności czynszowych kwotach po 200 zł w dniu 23 lutego 2012r. oraz 26 mara 2012r. na konto w.w. spółdzielni na podstawie nakazu zapłaty [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), powoływanej dalej jako P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc, a Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 P.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 oraz 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, może być przyznane, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Przesłanką jego przyznania jest wykazanie przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i członków pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.)
Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi.
Na wstępie wskazać należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu z uwagi na podyktowane przedmiotem sprawy i przysługujące mu z mocy prawa zwolnienie od nich – art. 239 pkt 1 c P.p.s.a o czym skarżący został poinformowany w piśmie z dnia 6 marca 2012r. Rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu podlegał będzie wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Wniosek powyższy nie zasługuje na uwzględnienie.
W oparciu o złożone przez skarżącego w niniejszym postępowaniu oświadczenia oraz nadesłanie dokumenty Sąd ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe Na jego dochód, który w całości przeznaczany jest na utrzymanie skarżącego składa się renta w wysokości 1600 zł netto (po potrąceniach w ramach egzekucji komorniczej 1107 zł) oraz świadczenie z MOPS w wysokości 520 zł, łącznie 2120 zł (po potrąceniach 1627 zł). Średnia miesięcznych opłat za energię elektryczną i gaz ustalona na podstawie przedłożonych przez skarżącego faktur daje miesięczną kwotę 167, 86 zł, co po zsumowaniu z opłatą czynszową oraz opłatą za wodę i kanalizację daje łączną kwotę 462, 32 zł - suma bieżących opłat mieszkaniowych. Miesięczny koszt zakupu leków przez skarżącego to z 100 zł. Analiza powyżej wskazanych okoliczności poprzez zestawienie dochodów i wydatków, przy uwzględnieniu nie wskazanych przez skarżącego, a także ponoszonych wydatków na żywność czy tez innych związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego prowadzi do wniosku, że dysponuje on comiesięcznie taką kwotą, która pozwala na wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów ustanowienie fachowego pełnomocnika w sprawie.
Ocena całokształtu sytuacji materialno – bytowej S. S. prowadzi do wniosku, że nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny - nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, przy czym zarówno w przypadku całkowitego jak i częściowego prawa pomocy ciężar dowodu wykazania warunkujących go przesłanek obciąża osobę wnioskującą.
Na marginesie należy zwrócić uwagę, że sąd orzekający w sprawie bierze z urzędu pod uwagę wszystkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, a obowiązek działania strony przez fachowego pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym występuje dopiero na etapie postępowania międyinstancyjnego W zestawieniu z przysługującym skarżącemu ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, w pełni zabezpiecza to jego prawa w toczącym się postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2 i 3 i art. 246 § 1 P.p.s.a.