Uzasadnienie
W skardze na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, skarżący – J. K., wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Swój wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną. Wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo rodzinne, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego w kwocie 317 zł, oraz zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 90 zł. Ponadto w 2016 r., również w ramach pomocy społecznej otrzymał on kwotę 200 zł na zakup opału. Jego stałe miesięczne wydatki wynoszą ok. 158 zł. W przypadku braku środków pieniężnych na utrzymanie, pożycza je. Posiada zadłużenie w kwocie 2.350 zł. Nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych.
Postanowieniem z dnia 7 lutego 2017 roku Referendarz Sądowy przyznała skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, odmówiła natomiast przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
W ocenie Referendarza Sądowego, skarżący wszczynając postępowanie sądowe powinien mieć świadomość wiążących się z tym kosztów, zaś przerzucenie ich na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach.
Podkreśliła, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") nie nakazują udziału zawodowego pełnomocnika na etapie postępowania, na którym znajduje się niniejsza sprawa. Natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. nakazuje Sądowi rozpoznanie każdej sprawy w jej granicach, jednak bez związania podniesionymi w skardze zarzutami, wnioskami, czy też powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że Sąd obowiązany jest z urzędu do dokonania pełnej oceny prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego pod kątem ewentualnych uchybień organów administracji, a w razie dostrzeżenia uchybień uzasadniających eliminację kwestionowanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, jest zobligowany do podjęcia takiego orzeczenia bez stosownego wniosku strony w tym zakresie.
Referendarz wskazała ponadto, że skarżący zainicjował w tut. Sądzie wiele spraw w których zostały uwzględnione jego wnioski o przyznanie pomocy prawnej. Dalej wyjaśniła, że Sąd, jako dysponent środków publicznych, z których instytucja prawa pomocy jest finansowana, stoi na straży legalności, ale też i zasadności ich wydatkowania, zwłaszcza, że ich ilość jest ograniczona.
Podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie występuje tożsamy problem prawny co w sprawie sygn. akt II SA/Rz 16/17, również zainicjowanej przez skarżącego w której ustanowiono na jego rzecz pełnomocnika. Tym samym, w sprawie sygn. akt II SA/Rz 17/17 skarżący będzie mógł posiłkować się wiedzą przekazaną mu właśnie w tej drugiej sprawie tj. sygn. akt II SA/Rz 16/17.
W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza. Wskazał, że w sprawie toczącej się pod sygn. akt II SA/Rz 16/17 został dla niego ustanowiony adwokat z urzędu. Podniósł, że każde z zainicjowanych przez niego postępowań dotyczy innego przedmiotu, a pomoc fachowego pełnomocnika jest niezbędna do szczegółowego ich wyjaśnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie, w tym, obejmującym ustanowienie fachowego pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.) przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu, podane przez skarżącego informacje dotyczące jego sytuacji dochodowej, materialnej, życiowej i osobistej wskazują, iż niezasadnie ubiega się o częściowe przyznanie prawa pomocy.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w prowadzonym postępowaniu skarżący został już zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Oznacza to, że nie zachodzi ryzyko utrudnienia skarżącemu, znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej, dostępu do sądu. Instytucja prawa pomocy ma bowiem służyć umożliwieniu skorzystania z prawa do sądu przez osoby nieposiadające dostatecznych środków finansowych.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego należy podkreślić, że dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie jest związany wyłącznie zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze, ale z urzędu kontroluje prawidłowość zastosowanych przepisów praw materialnego jak i procesowego (art. 134 w zw. z art. 145 P.p.s.a.). Udział zatem zawodowego pełnomocnika nie jest na obecnym etapie postępowania ani wymogiem koniecznym (brak przymusu adwokackiego) ani jedyną gwarancją prawidłowości dochodzonych roszczeń.
Również wielość spraw inicjowana przez skarżącego nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy, gdyż P. p. s. a., w oparciu o którą procedują sądy administracyjne, nie przewiduje możliwości uwzględnienia żądania strony w tym zakresie z powodu mnogości prowadzonych spraw (tak również w post. NSA z 28.05.2013 r. II OZ 395/13).
Wobec powyższego należało przyjąć, że Referendarz dokonała prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji zasadnie odmówił mu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niego adwokata.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.