Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W.J. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej Kolegium lub SKO, z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postepowania zakończonego wydaniem aktu własności ziemi.
W.J. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Zastępcę Naczelnika Miasta [....] aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1978r. nr [...] na podstawie którego – E.H. stał się z mocy prawa współwłaścicielem działek w nim wymienionych o położonych w S. Motywując swoje żądanie wyjaśnił, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem aktu było prowadzone z pominięciem praw do spadku pozostałych spadkobierców po zmarłym W.H., na skutek nieujawnienia informacji przez E.H. informacji o nich. Podstawą prawną wniosku był art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a.").
Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Zastępcę Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] września 1978 r. nr [...] z uwagi na ustawowe wyłączenie możliwości prowadzenia postępowania wznowieniowego w sprawie ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W.J. kwestionując w nim brak możliwości wznowienia postępowania administracyjnego, które w następstwie celowego wprowadzenia w błąd organu administracji publicznej toczyły się bez udziału pozostałych stron postępowania.
Po rozpoznaniu zażalenia zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Kolegium uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i orzekło o odmowie wznowienie postępowania zakończonego wydaniem dla E.H. przez Zastępcę Naczelnika Miasta [...] aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1978 r. nr [...].
Kolegium wyjaśniło, że zażalenie nie jest uzasadnione, lecz na skutek wadliwej sentencji kwestionowanego aktu (niezgodnej z wnioskiem) oraz wadliwej daty aktu własności ziemi, konieczne stało się wydanie przez Kolegium orzeczenia reformatoryjnego, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a.
Organ wskazał, że akt własności ziemi objęty wnioskiem o wznowienie, wydany został na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Powyższa ustawa została uchylona na podstawie art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 11 poz. 81 ze zm.). W dniu 1 stycznia 1992 r., weszła w życie, nadal obowiązująca, ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1014). Stosownie do treści art. 63 ust. 2 w/w ustawy, do ostatecznych decyzji, wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (a z taką właśnie decyzją mamy do czynienia w niniejszej sprawie), nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.
Taki sposób uregulowania tego zagadnienia wskazuje, iż z woli ustawodawcy, wymienionych trybów nadzwyczajnych, przewidzianych w przepisach o postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszenia decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby decyzje te były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w w/w przepisie skutkowałyby zastosowaniem tych trybów. Niektóre zatem decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad, będą funkcjonowały w obrocie prawnym.
W skardze na opisane wyżej postanowienie W.J. wnosząc o jego zmianę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i orzeczenie o wznowieniu postępowania objętego wnioskiem, względnie o uchylenie postanowień obu instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do merytorycznego rozpoznania z udziałem stron zarzucił:
- 1. sprzeczność konkluzji zaskarżonego postanowienia z konstytucyjną zasadą praworządności i sprawiedliwości oraz z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego,
- 2. dokonanie przez organ wykładni przepisów wykraczającej poza ukształtowany porządek prawny i obowiązującą w nim instytucją wznowienia postępowania administracyjnego i sądowego w razie wad kwalifikowanych, które w tej sprawie zostały wykazane i będą podlegać ocenie sądowej przy rozpatrywaniu skargi, także w aspekcie konstytucyjności powołanego przez Kolegium przepisu o niestosowaniu rozdziału 12 k.p.a. i zasadności stanowiska organów, z którego wynika, że decyzje nielegalne, podjęte w wyniku przestępstwa, oparte na fałszywych dowodach lub bez udziału w sprawie osób zainteresowanych i współuprawnionych do dziedziczenia ustawowego są niepodważalne i funkcjonują w obrocie prawnym, a organy administracji nie mogą zajmować się oceną ich legalności
- 3. dokonanie błędnej oceny formalno - prawnej w postanowieniu organu I instancji w zakresie niedopuszczalności wniosku z dnia [...] września 2015 r. I prowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy istotnie akt własności ziemi dotknięty jest wadą rażącego naruszenia prawa materialnego, co oznaczałoby bezprawne uznanie decyzji z dnia 2 listopada 1978 r. za ostateczną i niepodważalną także w stosunku do skarżącego jako osoby pozbawionej przez organ administracyjny bez swej winy udziału w sprawie i możliwości obrony swych praw, na skutek zatajenia przez E.H. faktu, że jego brat Z. i siostra H. (już nie żyjący) oraz ich dzieci są stronami postępowania uwłaszczeniowego współuprawnionymi do dziedziczenia ustawowego spadkowej nieruchomości po W.H.,
- 4. pominięcie faktu mającego znaczenie prawne, że decyzja ta ewentualnie może mieć tylko moc ostateczną do dwóch osób w nim wymienionych, którym decyzję tą doręczono, a nie wobec dwóch pominiętych, tj. skarżącego i M.H.; skoro skarżący nie miał wiedzy i wydaniu aktu i został pozbawiony możliwości obrony swoich praw spadkowych - absurdalne byłoby traktowanie tej decyzji jako niepodważalnej, gdyż takie mogą zapadać wobec strony w dwuinstancyjnym postępowaniu zagwarantowanym w konstytucji; ochrona praw do spadku, jak też "ochrona własności jest zasadą konstytucyjną" obowiązującą również w toku postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z przepisami prawa.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd w całości podziela stanowisko organów.
Przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.
Przepis ten miał na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie ustawy z dnia 19 października 1971 r. (patrz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt SK 13/99). Z jednoznacznego brzmienia przepisu art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wywieść należy wniosek, iż organy administracji nie są uprawnione w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych, do wyeliminowania z obrotu aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, chociażby decyzje te były dotknięte kwalifikowanymi wadami.
Oznacza to, że niektóre akty własności ziemi, pomimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym. Cytowany przepis art. 63 ust. 2 ustawy jest wiążący dla sądu administracyjnego. Oznacza to, że prawidłowo organ administracji orzekł na podstawie art. 149 § 3 K.p.a.
Niedopuszczalność prowadzenia postępowania ze względu na charakter aktu, którego wniosek dotyczy jest jedną z przesłanek przedmiotowych hamujących wszczęcie takiego postępowania w trybie nadzwyczajnym. Przy czym ustalenie, iż nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania nie zwalnia organu administracji od obowiązku wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 149 § 3 K.p.a. przewiduje bowiem obowiązek wydania decyzji po ustaleniu negatywnych przesłanek uniemożliwiających prowadzenie postępowania. Sąd nie podziela pozostałych zarzutów skargi.
Z tych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.