Uzasadnienie
O. K. dołączonym do skargi na formularzu PPF wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie ponieść związanych z tym wydatków, gdyż jest osobą studiującą, a otrzymywany przez nią kredyt studencki w wysokości 595 zł z trudem wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (ok. 500 zł przeznacza na opłatę za akademik i zakup żywności). Nie posiada żadnych wartościowych składników majątkowych.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) następuje:
- 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, m.in. radcy prawnego) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
O przyznaniu prawa pomocy, niezależnie od zakresu, decyduje więc ocena możliwości finansowych osoby wnioskującej, dokonywana z uwzględnieniem sytuacji majątkowej, dochodów i wydatków jej oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (jeżeli takie są).
Wnioskodawczyni, będąc studentką, jako źródło utrzymania wskazała środki pochodzące z kredytu studenckiego w wysokości 595 zł miesięcznie. Kwotę tę samą w sobie należy uznać za niską, a mając chociażby na uwadze wyłącznie deklarowane wydatki na zakwaterowanie i wyżywienie (a więc związane z aktualnym zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych), nie stwarzającą możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Przemawia to za udzieleniem wnioskodawczyni wsparcia, niemniej jednak z uwagi na pozostałe - niżej wskazane – okoliczności, wyłącznie w zakresie obejmującym koszty sądowe; do najważniejszych i najbardziej prawdopodobnych, oprócz warunkującego merytoryczne rozpoznanie skargi wpisu, należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku sądu I instancji – w rozpoznawanej sprawie wszystkie opłaty w wysokości po 100 zł).
Przeciwko uwzględnieniu wniosku w pozostałym zakresie, tj. obejmującym ustanowienie fachowego zastępcy prawnego przemawiają względy związane z wyjątkowym charakterem prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane i szczególnie w odniesieniu do prawa pomocy w zakresie całkowitym, powinno być również w należyty sposób uzasadnione. Pojawiające się na tym tle wątpliwości i zastrzeżenia nie mogą być interpretowane na korzyść osoby wnioskującej.
W przypadku wnioskodawczyni, wobec braku posiadania przez nią wartościowych składników majątkowych, dotyczy to braku jednoznacznego wskazania, czy deklarowane środki z kredytu studenckiego stanowią jedyne źródło jej finansowania. Oprócz podstawowych wydatków związanych z opłaceniem akademika i wyżywieniem (500 zł), nie budzi bowiem wątpliwości konieczność ponoszenia chociażby okresowych wydatków związanych z zakupem odzieży, obuwia, środków czystości, pomocy naukowych, czy nawet okazjonalnych przejazdów z miejsca studiowania (wg akt administracyjnych sprawy w [...]) do aktualnego miejsca zamieszkania pod adresem [...], do czego z pewnością niewystarczająca jest pozostająca kwota ok. 95 zł. W tym kontekście nie zostało wyjaśnione, czy pod tym lub ewentualnie innym adresem przebywają osoby, z którymi łączą ją więzi rodzinne i gospodarcze, co tym samym nakazywałoby uznać je za pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a czego konsekwencją jest m.in. wymóg ujawnienia posiadanego przez te osoby majątku i uzyskiwanych dochodów, jako rzutujących na całokształt sytuacji finansowej i możliwości płatniczych skarżącej.
Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2011 r. II OZ 904/11, użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku O. K. o ustanowienie radcy prawnego, która to potrzeba ustanowienia także nie została w formularzu PPF w żaden sposób uzasadniona (obowiązujące przepisy nie przewidują obowiązku występowania stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez fachowych pełnomocników, a sąd na mocy obowiązujących przepisów bierze z urzędu pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji).
Z podanych przyczyn, wobec niewykazania przez wnioskodawczynię przesłanki przemawiającej za pozytywnym załatwieniem całości jej wniosku, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.