Uzasadnienie
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi I. L. jest decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, Kolegium) z [...] listopada 2013 r. nr [...]. Powyższym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2013 r. nr [...], wydaną w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych.
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2013, poz. 267; dalej: k.p.a.), art. 23 ust.1 i 7 w związku z ust. 8 oraz art. 2 pkt 7 lit. d) i art. 19 ust. 1 ustawy z 7 września 2005 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 1228 z późn. zm., dalej: u.p.o.).
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne;
Ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w [...] B. C. zobowiązał się do uiszczania rat alimentacyjnych na rzecz swoich córek: W. C. i O. C. Wobec bezskutecznej egzekucji alimentów od w/w, decyzjami z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] i [...] października 2011 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] przyznał I. L. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla córek: O. C. i W. C. w wysokości po 250zł miesięcznie. Świadczenia te przyznano na okres odpowiednio od 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r., oraz od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r.
Po wydaniu powyższych rozstrzygnięć organ I instancji powziął informację, że w okresie od kwietnia 2011 r. do października 2011 r. I. L. otrzymała od dłużnika alimentacyjnego – B. C., świadczenia pieniężne na rzecz córek w łącznej kwocie ponad 8 000 zł. Wobec powyższego decyzją z [...] września 2013 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] ustalił, że I. L. pobrała nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dzieci: O. C. i W. C. w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 31 października 2011 r. w łącznej wysokości 3 500 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. L. zarzucając błędne ustalenia dokonane przez organ I instancji. Wskazała, że nieprawdą jest twierdzenie jakoby otrzymała od B. C. świadczenia pieniężne w określonym decyzją okresie – przesyłał on pieniądze na konto jej ojca z przeznaczeniem na spłaty rat swojego kredytu bankowego oraz na spłatę długów zaciągniętych u jej ojca. Wskazała, że B. C. nie utrzymuje kontaktów z rodziną oraz nie pomaga jej w żaden sposób.
Powołaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2013 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podano, że w rozpatrywanej sprawie nie budziło wątpliwości stanowisko organu Burmistrza Miasta [...] stwierdzające, że w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 31 października 2011 r. skarżąca pobrała z funduszu alimentacyjnego nienależnie świadczenia. Opierając się na materiale dowodowym organu I instancji stwierdzono, że I. L. zapoznała się z warunkami uprawniającymi do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i została pouczona, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do takich świadczeń, jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie.
Ponadto decyzje przyznające świadczenie z funduszu alimentacyjnego zawierały pouczenie, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.
Wskazano, że z uzasadnienia postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...] z [...] stycznia 2012 r. nr [...] wynika, że B. C. podczas pobytu we Włoszech tj. w okresie od kwietnia 2011 r. do października 2011 r. przesyłał pieniądze z przeznaczeniem na utrzymanie jego dzieci. Przekazów pieniężnych dokonywał za pośrednictwem Western Union, na adres ojca skarżącej – A. L. Mając na uwadze sumę środków pieniężnych przesłanych przez zobowiązanego (9 400 zł) oraz wysokość zaciągniętego przez niego kredytu w banku (3 000 zł) SKO uznało, że nie jest wiarygodne twierdzenie skarżącej jakoby kwota ta została od razu wpłacona na poczet zadłużenia B. C. z tytułu pożyczki, a w każdym razie nie cała, skoro przekazana suma pieniędzy była trzykrotnie wyższa od wysokości tego kredytu. Skarżąca nie przeczyła, iż otrzymywała od ojca pieniądze przesłane przez B. C., ale podkreślała jedynie, że nie otrzymała bezpośrednio od niego żadnych pieniędzy. Zdaniem Kolegium okoliczność ta nie jest istotna, skoro materiał dowodowy sprawy nie daje podstaw do zanegowania faktu otrzymywania przez skarżącą alimentów od zobowiązanego w w/w okresie.
Ponieważ I. L. nie poinformowała właściwego organu o powyższych okolicznościach, w rozpatrywanej sprawie zdaniem Kolegium zasadnym było uznanie, że w/w pobrała nienależne świadczenia alimentacyjne za okres od 1 kwietnia 2011 r. do 31 października 2011 r. w wysokości 3 500 zł.
Oświadczenie A. L. organ ocenił jako niewiarygodne skoro wysokość udokumentowanych przekazów przez Western Union była trzykrotnie wyższa niż wysokość zaciągniętego przez ojca dzieci kredytu. SKO podkreśliło moc dowodową dokumentu urzędowego jakim jest postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...].
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła I. L., wnosząc o "zmianę w/w decyzji".
Skarżąca zarzuciła organom administracji błędne ustalenie okoliczności faktycznych, które miały wpływ na rozstrzygnięcia wydane w ramach niniejszej sprawy, poprzez przyjęcie za wiarygodne zeznań B. C. Podniosła, że kredyt zaciągnięty przez w/w wyniósł nie 3 000 zł, a 6 000 zł, a ponadto zalegał on ze spłatami wcześniejszych rat, stąd zadłużenie wzrosło. Pieniądze które wysyłał zobowiązany, w przeważającej większości zostały przeznaczone na spłatę kredytu. Skarżąca podnosiła, że po spłacie zobowiązań finansowych B. C. do jej dyspozycji pozostawały "jakieś niewysokie kwoty ok. 150 zł jeden raz i mniejsze", które zostały przekazane przez jej ojca. Kwoty te nie były przeznaczane na poczet alimentów, a zdaniem skarżącej stanowiły jedynie swego rodzaju gest dobrej woli zobowiązanego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
O ile można mieć w aspekcie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. zastrzeżenia do uzasadnienia decyzji organu I instancji z uwagi na jego lakoniczność, o tyle uzasadnienie decyzji SKO świadczy już o tym, że sprawa została rozstrzygnięta po wszechstronnym rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o obowiązujące w tej materii przepisy prawa. Okolicznością bezsporną jest w sprawie, że decyzjami z dnia [...] kwietnia 2011 r. i [...] października 2011 r. opisanymi na wstępie, Burmistrz Miasta [...] przyznał I. L. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla małoletnich O. L. i W. L. w kwotach po 250 zł miesięcznie na każdą z nich, wobec bezskuteczności egzekucji alimentów od B. C.. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że I. L. w decyzjach ustalających prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego została pouczona o obowiązku niezwłocznego powiadomienia o okolicznościach, o których mowa w art. 19 ust. 1 u.p.o. a także o tym, iż nienależnie pobrane świadczenia to m.in. świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.
Z akt administracyjnych wynika także, iż wobec zawiadomienia MOPS i I. L. w sprawie uporczywego uchylania się w okresie od czerwca 2011 r. do stycznia 2012 r. przez B. C. od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego na rzecz jego dzieci O. i W. C., przez co naraził je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. o czyn z art. 209 § 1 k.k. funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji podjęli czynności i dokonali ustaleń, które doprowadziły do odmowy wszczęcia dochodzenia w tej sprawie. Nastąpiło to postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. zatwierdzonym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] w dniu [...] stycznia 2012 r., sygn. akt [...]. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że przebywając we Włoszech dłużnik alimentacyjny uzyskiwał zarobki i przesyłał z nich za pośrednictwem Western Union na adres ojca I. L. – A. L. pieniądze z przeznaczeniem na utrzymanie dzieci, w kwocie około 8 000 zł.
Z kolei ze sporządzonej w ramach czynności sprawdzających w sprawie niealimentacji przez funkcjonariusza policji notatki urzędowej wynika, iż B. C. we Włoszech pracował przez okres 4 miesięcy - od przełomu marca i kwietnia do lipca 2011 r. - a następnie od września do listopada 2011 r. W okresie tym co tydzień lub co 2 tygodnie wysyłał do A. L. pieniądze na utrzymanie dzieci, dowodem czego miały być przekazy pieniężne Western Union za okres od kwietnia do października 2011 r. w kwotach od 100 do 300 €, których kserokopie przedłożył do tamtych akt. Zobowiązany do alimentacji wyjaśnił, że pieniądze celowo przesyłał do ojca I. L., który miał jej je przekazywać, właśnie po to, aby "mieć świadka", że je przesyłał.
Ponadto przyznał, że z przesyłanych pieniędzy A. L. miał spłacić 3 raty kredytu w łącznej kwocie 720 zł, przy czym kredyt miał wysokość 3 000 zł. Łącznie w okresie od kwietnia do października 2011 r. przesłał do Polski ok. 9 400 zł, z czego 8 680 zł przeznaczone było na rzecz dzieci.
A. L. (ojciec skarżącej) w swoim oświadczeniu nie podał jaką kwotę przesłał mu B. C., ani ile wpłacił na poczet spłaty kredytu. Podał, że pieniądze wybierał w banku PKO i od razu wpłacał na poczet jego zadłużenia z tytułu pożyczki z tego banku.
Dodać należy, że I. L. jako osoba pokrzywdzona mogła w drodze zażalenia podważać zasadność postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia.
W istocie skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji zaprzeczyła, iż miała otrzymywać od B. C. świadczenia pieniężne dla córek w łącznej kwocie 8 000 zł. Wskazała, że nie otrzymała bezpośrednio od niego żadnych pieniędzy. Nadmieniła, że pieniądze przesłane na konto jej ojca przeznaczone były na spłaty rat jego kredytu w banku oraz na "długi zaciągnięte u taty", które do dziś w całości nie zostały uregulowane". O tej ostatniej okoliczności nie wspomniał nawet A. L. Dodać tylko wypada, że w skardze zarzuca z kolei, że kredyt B. C. miał wysokość nie 3 000 zł a 6 000 zł. Miesięczna rata kredytu miała wynosić 250 zł. Przyznała jednakże, mimo wszystko, że z pieniędzy wysłanych przez ojca jej córek zostawały jakieś niewysokie kwoty – raz 150 zł lub mniejsze, które były jej przekazywane. Oceniła ona, że "nie były to jednak alimenty ale dobry gest".
Takie "tłumaczenia" skarżącej w ocenie Sądu umacniają przekonanie, że SKO dokonało prawidłowych ustaleń w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Ocena ta jest zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W istocie skarżąca nie wykazała żadnej inicjatywy dowodowej, aby podważyć okoliczności stwierdzone w postanowieniu o odmowie wszczęcia dochodzenia. Rację ma Kolegium, że jest to dokument urzędowy, który stosownie do art. 76 § 1 k.p.a., jako sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z przepisem § 3 tej normy prawnej, powyższe nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu. Jednakże w toku postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1.04.2011 r. do 31.10.2011 r. i I. L. w ogóle nie zajęła stanowiska w sprawie, nie poddała w wątpliwość okoliczności wynikających ze zgromadzonych w sprawie dowodów ani nie wnioskowała o przeprowadzenie dowodów, które mogłyby obalić okoliczności wynikające z postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia.
Przecież jej ojciec w łatwy sposób - bo przedstawiając choćby dowody wpłat rat kredytowych B. C., których przecież dokonywał osobiście, mógłby obalić ustalenie, że około 8 000 zł z kwoty ponad 9 400 zł zostało przekazane córce. Zasadnie SKO oceniło więc jako niewiarygodne oświadczenie A. L., które zresztą było bardzo ogólnikowe. Skarżąca w odwołaniu zarzucała, że bezpośrednio od B. C. nie otrzymała żadnych pieniędzy dla dzieci. Słusznie Kolegium wskazuje, że takie twierdzenie nie oznacza, że pieniędzy nie otrzymywała za pośrednictwem swojego ojca. W skardze "okazało się" już, że ojciec przekazywał jej jakieś pieniądze, ale – po pierwsze były to drobne kwoty, po drugie – był to jedynie "dobry gest" a nie alimenty. Takie tłumaczenie jest po prostu naiwne. Nie jest bowiem wiarygodne, aby osoba, która jest zobowiązana do zapłaty alimentów nie płaciła ich a w tej sytuacji przekazywała pieniądze, ot tak sobie, jako gest dobrej woli.
Absolutnie Sąd nie neguje, że sytuacja majątkowa skarżącej jest ciężka, że wydatki na dzieci są duże, ale przedmiotem kontrolowanych decyzji było ustalenie, że I. L. pobrała nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Stan majątkowy, rodzinny lub zdrowotny w pewnych okolicznościach może być podstawą do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, jeśli osoba zobowiązana do ich zwrotu złoży stosowny wniosek.
Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 2 pkt 7 ustawy według aktualnego brzmienia nienależnie pobrane świadczenie - oznacza świadczenia z funduszu alimentacyjnego:
- a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,
- b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,
- c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,
- d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
Także pouczenie na decyzji przyznającej świadczenia stosowne do wówczas obowiązującego brzmienia tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że otrzymując świadczenia pieniężne od ojca dzieci w okresie, w którym I. L. pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, powinna ona zgłosić tę okoliczność organowi.
W ocenie Sądu ustalenia organu znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, ocena dowodów była zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego a na kanwie niniejszej sprawy w świetle art. 76 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i 80 k.p.a. nie budzi zastrzeżeń. Skoro więc skarga okazała się bezzasadna bo Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, o których mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a., skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.