Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], Prezes Sądu Okręgowego w [...] odmówił R.S. udzielenia informacji publicznej.
W wyniku rozpoznania odwołania R.S., Prezes Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, działając m.in. na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "k.p.a."), uchylił wskazaną wyżej decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W decyzji zawarto pouczenie, że przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w terminie 30 dni od daty jej otrzymania.
Ze stanowiskiem Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] nie zgodził się Prezes Sądu Okręgowego w [...], wnosząc sprzeciw od wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia, błędnie nazwany skargą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprzeciw należało odrzucić, jako niedopuszczalny.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – dalej: "P.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl zaś art. 64b § 1 P.p.s.a., do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Warunkiem merytorycznej oceny zarzutów zawartych w złożonym sprzeciwie, jest uprzednie przesądzenie jego dopuszczalności. Z uwagi bowiem na art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a., sprzeciw niedopuszczalny podlega odrzuceniu.
Jednym z wymogów dopuszczalności sprzeciwu jest wniesienie go przez podmiot do tego uprawniony. Z treści art. 64a P.p.s.a. wynika, że legitymacja do wniesienia sprzeciwu przysługuje stronie niezadowolonej z wydanej decyzji kasacyjnej. Ponadto mając na względzie odpowiednie stosowanie przepisów o skardze, w myśl art. 50 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia sprzeciwu jest również prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
W orzecznictwie oraz doktrynie zgodnie przyjmuje się, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani przez żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tej administracji, przykładowo przez organ wyższego stopnia. Organy te nie mogą posiadać uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej w stosunku do administracji, ani też postępowanie sądowoadministracyjne nie może być wykorzystane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej (zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Wolters Kluwer 2016 oraz postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 07.07.2017 r. sygn. akt II SA/Sz 713/17; postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 10.08.2018 r. sygn. skt II SA/Po 691/18 – dostępne na: www.orzeczenie.nsa.gov.pl).
W okolicznościach niniejszej sprawy Prezes Sądu Okręgowego w [...] jest organem, przed którym toczyło się postępowanie w sprawie w pierwszej instancji. Nie posiada on zatem legitymacji do wniesienia sprzeciwu od decyzji organu odwoławczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w jednej sprawie, a spór między nimi sprowadzałby się do różnego stanowiska. Stąd też podmiotem uprawnionym do wniesienia sprzeciwu w żadnym wypadku nie jest organ orzekający w sprawie w pierwszej czy też w drugiej instancji. Dopuszczenie możliwości wniesienia sprzeciwu przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie, doprowadziłoby do sytuacji, w której organ ten pełniłby równocześnie dwie role. W pierwszej kolejności rolę organu administracji publicznej posiadającego władcze uprawnienia w zakresie rozstrzygnięcia, z drugiej zaś rolę strony, która poprzez wniesienie sprzeciwu kwestionuje wydane w toku postępowania rozstrzygnięcie (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 27.09.2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 642/18). W kwestii tej wypowiedział się już Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 października 2009 r. sygn. K 32/08.
Końcowo Sąd wyjaśnia, że na powyższą ocenę nie ma wpływu fakt, że doręczając decyzję Prezesowi Sądu Okręgowego w [...] błędnie pouczono go o prawie do wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia. Pomijając okoliczność, że służącym od wydanej w sprawie decyzji organu odwoławczego środkiem zaskarżenia jest sprzeciw, co zostało wyjaśnione na wstępie, a nie skarga jak to wskazano w pouczeniu do decyzji, to uprawnienie takie nie przysługuje organowi I instancji, zaś błędne pouczenie nie może tego uprawnienia kreować.
Z powyższych względów, Sąd zobligowany był do odrzucenia złożonego sprzeciwu, jako niedopuszczalnego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a.