Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 189/13
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia L. S. utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w sprawie cofnięcia L. S. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B, B+E.
W podstawie prawnej postanowienia SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 w zw.
z art. 144 oraz art. 145 § 1 k.p.a.
Z jego uzasadnienia wynika, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] Starosta [...] cofnął L. S. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B, B+E. Decyzja ta stała się ostateczna.
Wnioskiem z dnia 13 lipca 2012 r. (data wpływu do organu) L. S. zwrócił się o uchylenie na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. ww. decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2008 r. Podał, że organ cofnął mu uprawnienia wskutek zawiadomienia sędziego Sądu Rejonowego [...], który w toku prowadzonego postępowania karnego (sygn. akt [...]) powziął wątpliwości co do jego stanu zdrowia psychicznego. Wnioskodawca podał, że powołani w trakcie ww. postępowania biegli orzekli, że nie ma on żadnych zaburzeń i jest zdrowy psychicznie. Przekonanie sędziego co do jego stanu zdrowia psychicznego było błędne, zatem brak było podstaw do kwestionowania jego uprawnień do kierowania pojazdami.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie uchylenia własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. o cofnięciu L. S. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Na skutek zażalenia wyżej wymienionego Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] uchyliło ww. postanowienie a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w sprawie cofnięcia L. S. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B, B+E.
W uzasadnieniu organ podał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. Analiza akt sprawy prowadzi nadto do wniosku, że stan zdrowia L. S. budzi wątpliwości, co wynika z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 22 lipca 2008 r. Organ cytując treść art. 154 § 1 k.p.a. dotyczącego uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa podał, że Starosta czuwa nad bezpieczeństwem ruchu drogowego oraz by osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność do kierowania nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia lecz również w okresie późniejszym. W interesie społecznym jest by kierowcy posiadający przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami nie posiadali uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, gdyż stanowią zagrożenie dla innych osób uczestniczących w ruchu drogowym.
W zażaleniu na to postanowienie L. S. zarzucił błąd w ocenie okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności a które mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz obrazę przepisów postępowania, w szczególności art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. Składający zażalenie zawnioskował o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o uchylenie decyzji Starosty [...], ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W rozwinięciu zarzutów L. S. wskazał, że wystąpił z wnioskiem na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 13 k.p.a. dotyczącym zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, w odróżnieniu od rozdz. 12 traktującego o wznowieniu postępowania. Końcowo zacytował treść art. 154 § 1 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu SKO podało, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. przesłankach wznowieniowych, a także czy podanie zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 k.p.a. W razie niewystąpienia tych warunków organ stosuje dyspozycję zawartą w art. 149 § 3 k.p.a. W pozostałych przypadkach wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadza postępowanie według reguł art. 150 i art. 151 k.p.a.
Kolegium cytując treść art. 145 § 1 k.p.a. i wskazując na przesłanki wznowieniowe zawarte w pkt 1 i 2 cyt. przepisu podało, że w okolicznościach sprawy przesłanki te nie zachodzą. L. S. nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących, że dowody na których organ oparł decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. okazały się fałszywe oraz że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Kolegium wskazało, że decyzja o cofnięciu uprawnień wydana została na podstawie orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, które stwierdzało istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i wyznaczało termin kolejnego badania na dzień 30 lipca 2013 r. Dołączone do wniosku o wznowienie postępowania dokumenty nie mogą zastąpić orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi.
Końcowo SKO powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1400/10 podało, że na pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia nie analizuje przyczyn wznowienia, jego kompetencje w tej fazie sprowadzają się jedynie do ustalenia czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn wznowieniowych.
Na powyższe postanowienie L. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wniósł o jego zmianę i uchylenie decyzji Starosty [...], względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych i sprzeczne ze stanem akt sprawy uznanie, że skarżący był badany przez WOMP [...] przed wydaniem decyzji. Podał, że Starosta wydał decyzję w dniu [...] kwietnia 2008 r., zanim zapoznał się z treścią orzeczenia, albowiem on przebadany został w ww. Ośrodku dopiero w dniu 25 kwietnia 2008 r. Poddał w wątpliwość przesłanki jakimi kierował się Starosta wydając kwestionowaną decyzję.
L. S. zaznaczył, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. "stany chorobowe ujawnione przez pokrzywdzonego nie istniały."
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli przez Sąd legalności jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., [...] pozbawiającą skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kat B, B+E.
Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia organ I Instancji przywołał przepis art. 149 § 2 k.p.a., zaś organ II instancji przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 145 § 1 k.p.a. Zarówno przywołane przez organ przepisy, jak i zapadłe w sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie wskazują, że orzekające organy przeprowadziły postępowanie w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Zauważyć w tym miejscu należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną wyczerpująco art. 145 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe uwagi zauważyć należy, że wniosek skarżącego z dnia 11 lipca 2012 r., inicjujący postępowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawę prawną zmiany decyzji ostatecznej poprzez przywrócenie cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, wskazywał przepis art. 154 § 1 k.p.a. W świetle tak sformułowanego wniosku niezrozumiałe jest stanowisko organów obu instancji prowadzące postępowanie w trybie wznowieniowym, zakończone wydaniem zastrzeżonym do tego trybu postanowieniem. Przypomnieć bowiem należy, że elementem charakterystycznym postępowania administracyjnego w oparciu o uregulowanie zawarte w art. 154 § 1 k.p.a. jest dopuszczenie możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji prawidłowej lub nieobarczonej wadami kwalifikowanymi w przypadku np. zmiany stanu faktycznego sprawy. Wynika to wprost z treści wyżej wskazanego przepisu, w świetle którego, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
W sytuacji więc gdy strona składa wniosek w trybie art. 154 § 1 k.p.a. organ jest zobligowany do przeprowadzenia postępowania w tym trybie badając istnienie przesłanek określonych tym przepisem, a więc zaistnienia przesłanki nienabycia decyzją ostateczną, której żądanie zmiany dotyczy, praw przez żadną ze stron postępowania, a nadto zaistnienia przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Stosownie do treści art 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, zaś datą jego wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej /art. 61 § 3/. Złożenie przez stronę wniosku o wszczęcie postępowania z zachowaniem wymogów zawartych w art. 63 § 1, § 2 i § 3 k.p.a. zobowiązuje organ do przeprowadzenia formalnoprawnej oceny, a w wyniku pozytywnej oceny tej części wstępnej - do rozpoznania wniosku zgodnie z treścią żądania, a która, co do istoty, wyznacza przedmiot postępowania administracyjnego /B. Adamiak, J. Borkowska, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, PWN, s. 92 i nast./. W sytuacji zaś, gdy wniosek wszczynający postępowanie administracyjne budzi wątpliwości organu administracji publicznej co do treści zawartego z nim żądania, organ obowiązany jest ustalić rzeczywistą treść tego żądania, należycie i wyczerpująco informując wnoszącego podanie o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego /tak wyrok NSA z dnia 26 lipca 2006 r., II OSK 1004/05 http://orzecznia.nsa.gov.pl/.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie postępowanie, a co za tym idzie -wydane rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem przywołanych wyżej przepisów tj. art. 61 § 1, art. 63 § 1, zaś przede wszystkim z naruszeniem art. 1 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. skutkujące wydaniem zaskarżonego postanowienia niezgodnie z wnioskiem skarżącego, a więc w innym rodzajowo przedmiocie postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270/ orzekł jak w sentencji.