Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku J. W., odmówił przyznania mu zasiłku celowego.
W uzasadnieniu powołał się na wywiad środowiskowy i wskazał, że sytuacja finansowa J. W. nie jest bardzo trudna. Zamieszkuje on wraz z matką emerytką, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Nawiązując do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.) – art. 2, art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 39 – organ wskazał, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych. Potrzeby korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom tej pomocy i mieszczą się w możliwościach pomocy. Ustawową przesłanką korzystania z pomocy społecznej jest nie tylko pozostawanie osoby czy rodziny w trudnej sytuacji życiowej, ale i wykazanie ubiegających się o pomoc, że ze swej strony podjęli starania, uwzględniające ich możliwości, zasoby i uprawnienia, które nie pozwoliły jednak na przezwyciężenie trudności.
Tymczasem wnioskodawca pomimo młodego wieku i stanu zdrowia pozwalającego na podjęcie pracy zarobkowej przyjął bierną postawę, nie wykazując aktywności w rozwiązaniu swojej sytuacji życiowej. Tego rodzaju sytuacja uniemożliwia przyznanie wnioskowanego zasiłku.
W odwołaniu złożonym od tej decyzji J. W. podniósł, że od 19.09.2008 r. jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, nie ma żadnego majtku ani oszczędności, pozostaje na utrzymaniu matki, która pobiera rentę w wysokości 770 zł miesięcznie. Odwołujący ma zasądzone alimenty na czwórkę dzieci, w wysokości 1500 zł miesięcznie, które opłaca jedynie częściowo. Ma ok. 40.000 zł zadłużenia w funduszu alimentacyjnym.
Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 39 ust. 1 i 2 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że co do zasady prawo do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 351 zł. W przypadku rodziny odwołującego składającej się z 2 osób wynosi ono 702 zł. Spełnienie kryterium dochodowego nie jest jednak jedyną przesłanką przyznania świadczenia, organ bierze tez pod uwagę zasady i cele pomocy społecznej. Uprawnienia wynikające z pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający środki i możliwości beneficjenta tej pomocy. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, nie zaś pokrywanie wszystkich tych potrzeb. Organ odwoławczy podkreślił również, że o przyznaniu świadczenia, które ma charakter uznaniowy, decydują także możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu jego działania.
Reasumując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wydana decyzja nie jest sprzeczna z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego.
W skardze złożonej na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. W. podniósł te same co w odwołaniu argumenty.
Wskazał, że pozostaje na utrzymaniu matki, która pobiera rentę inwalidzką w wysokości 770 zł miesięcznie. Jest zadłużony w Funduszu Alimentacyjnym bez własnej winy, bowiem nie może znaleźć pracy. Wypłata świadczeń z tego Funduszu powoduje powiększanie jego długu, dlatego też zwrócił się do Sądu o umorzenie zadłużenia i znalezienie zatrudnienia. Skarżący stwierdził też, że zarówno praca, jak i pomoc społeczna są wyłącznie dla "swoich".
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Jej materialną podstawę stanowi art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności – w myśl art. 39 ust. 2 – zasiłek taki może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Świadczenie to przysługuje po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 ustawy), jednakże rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6.11.2009 r., II SA/Po 307/09, System Orzecznictwa LEX Nr 531606).
Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.05.2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677, wyrok NSA z dnia 16.01.2009 r., I OSK 343/08, LEX Nr 528050).
W rozpatrywanej sprawie granice tego uznania nie zostały przekroczone.
W przypadku skarżącego J. W. spełnione zostało kryterium dochodowe, gdyż dochód w jego 2-osobowej rodzinie w przeliczeniu na osobę (po ustawowych odliczeniach) jest mniejszy od kwoty 351 zł, określonej w art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Trafnie jednak wykazały organy, że pozostałe warunki udzielenia świadczenia z pomocy społecznej w formie pieniężnego zasiłku celowego nie zostały spełnione.
Skarżący jest osobą zdrową, zdolną do wykonywania pracy zarobkowej, ma wykształcenie średnie zawodowe. Zamieszkuje wraz z matką, uprawnioną do renty z tytułu niezdolności do pracy, w wysokości 770 zł miesięcznie. Rodzina skarżącego nie doznała żadnego nadzwyczajnego zdarzenia losowego, którego nie mogłaby przewidzieć, albo mu z wyprzedzeniem zaradzić własnym staraniem.
Nie mogły też przesądzić o przyznaniu pomocy podnoszone przez skarżącego okoliczności takie jak bezrobocie i zadłużenie z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Trudności w uzyskaniu pracy zarobkowej stanowią powszechny problem i wymagają uruchomienia własnej inicjatywy w poszukiwaniu pracy, a także powodują konieczność zwrócenia się do wyspecjalizowanych w tej dziedzinie organów ulokowanych organizacyjnie poza pionem organów pomocy społecznej (Powiatowy Urząd Pracy).
Zasiłek celowy został tymczasem przewidziany dla osób (rodzin), którym pomoc Państwa powinna być udzielona w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, tzn. w takich okolicznościach, gdy sam zainteresowany – bez udziału własnej winy – utracił wszelką możliwość czynienia starań o poprawę własnego bytu, narażając się na zagrożenie dla własnej egzystencji.
W orzecznictwie podkreśla się, że jednym z czynników decydującym o przyznaniu zasiłku celowego jest zaangażowanie osoby ubiegającej się o taki zasiłek w rozwiązaniu własnej trudnej sytuacji życiowej, a pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna (por. cyt. wyrok WSA w Poznaniu z 6.11.2009 r., wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14.01.2009 r., II SA/Gd 797/08, LEX Nr 481492).
Sąd podziela pogląd organu, że niezaspokojone potrzeby bytowe skarżącego wynikają w przeważającej części z braku odpowiednich starań, np. w podejmowaniu prac dorywczych, które stają się konieczne dla zapewnienia codziennej egzystencji, a także realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec własnych dzieci.
Prawidłowo zatem organy uznały te przyczyny za decydujące o odmowie przyznania zasiłku celowego.
Z przedstawionych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.