Uzasadnienie
W dniu 19 lutego 2015 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Jako przedmiot skargi wskazano wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej: "SKO [...]" lub "Kolegium") pisma, zamiast postanowienia w przedmiocie wyłączenia organu. Wnioskiem z dnia 7 listopada 2014 r. Spółdzielnia zwróciła się bowiem do Kolegium z wnioskiem o wyłączenie Burmistrza Miasta [...] od załatwienia sprawy dotyczącej uzyskania przez Spółdzielnię zezwolenia na wycinkę drzew. Po jego rozpatrzeniu, pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Prezes Kolegium poinformował Spółdzielnię, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wyłączenia organu od prowadzenia sprawy, a tym samym do wyznaczenia innego organu do jej załatwienia.
W ocenie Spółdzielni wyłączenie organu oraz odmowa wyłączenia organu winno zostać dokonane w formie postanowienia, na które przysługiwałby środek zaskarżenia. Odmienny pogląd skutkuje pozbawieniem strony skarżącej możliwości kwestionowania działalności organu I instancji. W opisywanej sprawie Burmistrz Miasta [...], po uprzednim wezwaniu strony skarżącej do uzupełnienia wniosku, pozostawił wniosek bez rozpoznania, a zatem nie wydał aktu, od którego przysługiwałby środek zaskarżenia. Tym samym jedyną możliwością kontorli działalności organu I instancji jest zaskarżenie postanowienia o odmowie jego wyłączenia, wydanego przez organ wyższego stopnia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; dalej: "Ppsa"), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Kontrola ta obejmuje w myśl art. 3 § 2 Ppsa orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Ponadto stosownie do treści art. 3 § 3 Ppsa, Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Stwierdzić należy, że zaskarżonego pisma nie sposób zakwalifikować do którejkolwiek z kategorii aktów wymienionych enumeratywnie w art. 3 § 2 Ppsa, a tym samym podlegających kontroli sądu administracyjnego. Pismo to nie jest bowiem decyzją administracyjną lub postanowieniem i nie mogło zostać zakwalifikowane jako akt lub czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Również przepisy szczególne nie przewidują możliwości wnoszenia skargi na rozstrzygnięcia wydane w przedmiocie wyłączenia organu od prowadzenia sprawy. To zaś obliguje Sąd do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa.
Bez wpływu na stanowisko Sądu ma ewentualne niedochowanie przez SKO [...] formy postanowienia przy rozpatrywaniu wniosku Spółdzielni. Wskazać należy, że zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "Kpa"), na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przepisy art. 24 – 26 Kpa nie przewidują, aby na postanowienia wydane w przedmiocie wyłączenia pracownika lub organu administracji przysługiwało zażalenie, co zatem zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa wyłącza możliwość zaskarżenia tak wydanego postanowienia. Ponadto rozstrzygnięcia wydanego w przedmiocie wyłączenia pracownika lub organu nie sposób uznać za postanowienie kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty.
Niezależnie od tego brak działania Burmistrza Miasta [...] polegający na braku wydania rozstrzygnięcia w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew, może podlegać kontroli Sadu jako ewentualna bezczynność tego organu – z art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 Ppsa (zob. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r. I OPS 2/13 – dostępna na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej jednak skargę taką zgodnie z art. 54 § 1 Ppsa, wnosi się za pośrednictwem organu, którego bezczynność dotyczy, a ponadto musi być ona poprzedzona zażaleniem na bezczynność (art. 37 § 1 Kpa).
Z powyższych przyczyn Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa w zw. z art. 58 § 3 Ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.