Uzasadnienie
Z. S. i W. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wezwani do solidarnego uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podnieśli, że są osobami bezrobotnymi, a rodzina, w skład której wchodzą jeszcze dwie córki utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę jednej z nich (będącej zresztą także stroną skarżącą w niniejszej sprawie). Wymienieni zajmują mieszkanie o pow. 47 m.kw. Poza tym, ich majątek stanowi także nieruchomość rolna o pow. 0,79 ha oraz samochód z 2000 r. Jako wydatki wymienieni wskazali: kredyt – 180 zł, czynsz – 320 zł, media – 100 zł. Ponadto, z wniosku o prawo pomocy złożonego odrębnie przez córkę wnioskodawców M. S. wynika, że spłaca ona kredyt w wysokości 550 zł.
W związku z bardzo małą ilością podanych przez wnioskodawców danych wezwano ich do uzupełnienia złożonych oświadczeń poprzez wskazanie statusu niepracującej córki i wysokości uzyskiwanego przez nią ewentualnie dochodu, średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie rodziny, utrzymanie mieszkania, samochodu, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu. Wezwanie dotyczyło także wskazania celu zaciągniętego kredytu i wysokości miesięcznych rat z tytułu jego spłaty, podania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej oraz podania, czy rodzina korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, jak też przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych córki M. S. W odpowiedzi wnioskodawcy podali, że niepracująca córka jest studentką i pobiera stypendium socjalne w wysokości 500 zł. Comiesięczne wydatki rodziny to: 320 zł – czynsz za mieszkanie, 140 zł – energia elektryczna, gaz, 120 zł – telefony, 100 zł – utrzymanie samochodu, 240 zł – rata kredytu zaciągniętego przez Z. S. Posiadana nieruchomość rolna nie przynosi zaś dochodów, obsadzona jest w części ziemniakami. Rodzina otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 257,19 zł.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Z uwagi na fakt, że wnioskodawcy zobowiązani są do solidarnego ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, rozpoznano wspólnie złożone przez nich odrębnie wnioski o przyznanie prawa pomocy.
W myśl art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy w częściowym zakresie obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata. Uzyskanie takiego wymiaru wsparcia przez Państwo wymaga wykazania przez wnoszącego o nie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ubiegający się więc o prawo pomocy powinien złożyć oświadczenie zawierające dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach (art. 252 § 1 P.p.s.a.), zaś gdy okaże się ono niewystarczające do rozpoznania wniosku z uwagi na zbyt małą ilość danych bądź też budzi ono wątpliwości, to istnieje możliwość (przewidziana w art. 255 P.p.s.a.) wezwania wnioskodawcy do przedłożenia dodatkowych informacji lub też dodatkowych dokumentów. Strona, jako osoba zainteresowana pozytywnym rozpatrzeniem jej wniosku, winna w pełni odpowiedzieć na skierowane do niej wezwanie, aby umożliwić pełną ocenę jej możliwości płatniczych.
Analizując sytuację materialną wnioskodawców uznano, że wskazuje ona na potrzebę udzielenia stronom wsparcia, którego się domagają, jednakże nie w pełnym zakresie. Czteroosobowa rodzina skarżących utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę jednej z córek i stypendium socjalnego otrzymywanego przez drugą z nich, bowiem wnioskodawcy są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Środki te przeznaczane są w całości na zaspokojenie podstawowych potrzeb tej rodziny, jak w zakresie wyżywienia czy mieszkania. Z uwagi na trudną sytuację wnioskodawczyni zaciągnęła zresztą kredyt "na życie", którego miesięczną ratę uznano za wydatek konieczny w rozumieniu powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Z drugiej strony, należy mieć jednak na względzie, że kredyt zaciągnęła także M. S., która pomimo wezwania nie podała jego przeznaczenia. Nadto przyjęto, że wydatek na telefony czy utrzymanie samochodu w łącznej kwocie 220 zł nie ma charakteru niezbędnego, a zatem przesądzającego o egzystencji. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zaś w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Poza tym, z wyciągów z rachunku bankowego M. S. wynika, że uzyskuje ona jeszcze dodatkowy dochód w miesięcznej wysokości od 112 zł do 248 zł. Dlatego też mając powyższe na uwadze, jak też obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę ponoszenia jego kosztów przez strony uznano, że adekwatną formą pomocy do przedstawionej przez skarżącą sytuacji będzie zwolnienie wymienionej od połowy kosztów sądowych. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.