Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 9 grudnia 2021 r. nr SKO.4116/117/2021, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z dnia 11 października 2021 r. nr ŚS-R.5134.030789.2021.35335.BF, wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
W dniu 1 lipca 2019 r. GL (dalej: "skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz swoich dzieci – LL i OL, na okres 2019/2020.
Decyzją z dnia 12 grudnia 2019 r. nr ŚS-R.5134.024467.2019.35335.BF Prezydent odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, jednakże rozstrzygnięcie to zostało uchylone wydaną w postępowaniu odwoławczym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 14 lutego 2020 r. nr SKO.4116/12/2020.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 11 października 2021 r. nr ŚS-R.5134.030789.2021.35335.BF Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na rzecz LL i OL na okres 2019/2020.
Organ I instancji podał, że skarżący oraz DG są małżeństwem, zamieszkują wspólnie i obydwoje uczestniczą w wychowywaniu dzieci. Ustalono również, że w opisywanej sprawie doszło do zbiegu uprawnień rodziców do wnioskowanego świadczenia, bowiem wnioskiem z dnia 1 lipca 2019 r. DG również zwróciła się do organu I instancji o przyznanie świadczenia wychowawczego na LL i OL na okres 2019/2020. Prezydent zaznaczył, że zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm.) - dalej: "u.p.p.", w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenie wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Mając zatem na uwadze wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. [...], zasądzający alimenty od skarżącego na rzecz jego dzieci w wysokości 1 500 zł miesięcznie, organ I instancji uznał, że skarżący nie pełni roli opiekuna wiodącego, a zatem nie jest podmiotem, któremu w przypadku zbiegu uprawnień należało przyznać wnioskowane świadczenie.
Wskazany wyżej wyrok Sądu powierzył matce pieczę nad utrzymaniem dzieci i odpowiedzialność za realizację tego obowiązku. Ponadto zdaniem organu I instancji, w opisywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyjęcia, że skarżący sprawuje opiekę naprzemienną bowiem nie dysponuje tego rodzaju orzeczeniem sądu. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.
Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, zarzucając wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Odwołujący podniósł, że wskazane przez organ I instancji orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] nie rozstrzyga o sposobie sprawowania opieki nad dziećmi. Ponadto prawomocnym orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2019 r. [...] Sąd Rejonowy w [...] ograniczył władze rodzicielską skarżącego i DG poprzez ustanowienie nadzoru kuratora sądowego nad sposobem wykonywania władzy rodzicielskiej. Nie mniej istotny jest fakt, potwierdzony zdaniem skarżącego rodzinnym wywiadem środowiskowym, ze syn na stałe przebywa w pomieszczeniach ze skarżącym, matka dzieci de facto nie interesuje się nimi. Brak jest tym samym podstaw do przyjęcia, że matce dzieci przypisano rolę opiekuna wiodącego.
Decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. nr SKO.4116/117/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta [...].
Podzielając w całości stanowisko organu I instancji Kolegium podało, że poprzez przyznanie matce dzieci alimentów od skarżącego, Sąd Rejonowy w [...] uznał matkę dzieci za opiekuna wiodącego w roli ich utrzymania. Skarżący nie legitymuje się również orzeczeniem sądu powszechnego o sprawowaniu opieki naprzemiennej. Prawidłowo zatem przyjął Prezydent, że w wypadku zbiegu uprawnień, świadczenie wychowawcze należało przyznać żonie skarżącego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, GL wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Powtarzając zarzuty sformułowane w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że organ odwoławczy dokonał nieuprawnionej i błędnej oceny zasady sprawowania opieki nad dziećmi skarżącego, w tym określenia opiekuna wiodącego. Przyznania orzeczeniem sądu powszechnego alimentów matce dzieci nie jest natomiast orzeczeniem przesądzającym o sprawowaniu władzy rodzicielskiej w stopniu większym niż władzy rodzicielskiej skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd stwierdza, że ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez organ odwoławczy, są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. Nie jest kwestionowane, że w dniu 1 lipca 2019 r. skarżący i jego małżonka – DG, odrębnymi wnioskami zwrócili się do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz swoich dzieci – LL i OL, na okres 2019/2020. Skarżący wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia upatruje w – jego zdaniem – nieuprawnionej i błędnej ocenie organu zasady sprawowania opieki nad dziećmi, w tym określenia opiekuna wiodącego. Zdaniem skarżącego, przyznania orzeczeniem sądu powszechnego alimentów matce dzieci nie jest orzeczeniem przesądzającym o sprawowaniu władzy rodzicielskiej w stopniu większym niż władzy rodzicielskiej skarżącego.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p., świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Zgodnie zaś z art. 22 u.p.p., w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.
Wymaga podkreślenia, że organ orzekający o przyznawaniu świadczenia wychowawczego, nie pełni roli sądu rodzinnego ani nie rozstrzyga konfliktu między rodzicami na tle sprawowania przez każdego z nich władzy rodzicielskiej. Organy prowadzące postępowanie nie są uprawnione do oceny, w jaki sposób rodzice wywiązują się ze swoich obowiązków rodzicielskich oraz ile czasu poświęcają dzieciom w sytuacji, gdy oboje mają pełnię władzy rodzicielskiej, mieszkają razem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi. Obowiązkiem organów jest natomiast wzięcie pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy wszelkich wydanych orzeczeń sądów powszechnych.
W niniejszej sprawie organy administracji ustaliły, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. [...] Sąd Rejonowy w [...] ograniczył władzę rodzicielską skarżącego i DG poprzez ustanowienie nadzoru kuratora sądowego nad sposobem wykonywania władzy rodzicielskiej. Ponadto wyrokiem z dnia [...] czerwca 2017 r. [...] Sąd Rejonowy w [...] zasądził od skarżącego na rzecz jego małoletnich dzieci – LL i OL raty alimentacyjne w wysokości odpowiednio 800 zł i 700 zł. Mając na uwadze powyższe zasadnie uznał organ I instancji, a ocenę tę podzielił organ odwoławczy, że skarżący nie pełni roli opiekuna wiodącego, a zatem nie jest podmiotem, któremu w przypadku zbiegu uprawnień należało przyznać wnioskowane świadczenie. Skoro wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] skarżący został zobowiązany do dostarczania środków utrzymania na rzecz swoich małoletnich dzieci (art. 128 i art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.
Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), to prawidłowo przyjęły organy, że matka dzieci została przez sąd powszechny wyznaczona jako opiekun wiodący i na jej ręce powierzono obowiązek dysponowania środkami finansowymi na zapewnienie potrzeb dzieci. Jak już bowiem wskazano, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p.). Zasadnie również wskazały organy, że w opisywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyjęcia, że skarżący sprawuje opiekę naprzemienną bowiem nie dysponuje tego rodzaju orzeczeniem sądu. Pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest okolicznością możliwą do ustalania przez strony lub organ administracji prowadzący postępowanie, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny. Powinna ona wynikać bezpośrednio z orzeczenia sądu powszechnego, jako wyłącznie właściwego do jej ustalenia.
W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.