Uzasadnienie
W dniu 22 lutego 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga R.S. (dalej jako: "Skarżący"). W jej treści Skarżący wskazał, że wnosi o zobowiązanie Wójta Gminy D. (dalej: "Wójt" lub "Organ") do wydania akt sprawy i wglądu w akta oraz potwierdzenia tych akt za zgodność z oryginałem i ich wydanie. Podał, że wielokrotnie zwracał się do Wójta o wydanie akt sprawy nr [...] oraz sprawy nr [...], zaś Organ twierdził, że nie posiada przedmiotowej dokumentacji.
W odpowiedzi na powyższe, Wójt wyjaśnił, że w siedzibie urzędu gminy zalega dokumentacja dotycząca sprawy nr [...], tj. złożony przed laty wniosek pani J.S. z dnia 22 września 2003 r., kierowany do Urzędu Gminy D. wraz ze stanowiskiem urzędu przesłanym do Sądu Grodzkiego w K. z dnia 9 marca 2003 r., które to akta były przeglądane przez Skarżącego. Organ podał, że w dniu 9 marca 2023 r. został sporządzony protokół w zakresie dokonania oględzin akt sprawy nr [...] oraz udostępnienia kserokopii tych dokumentów Skarżącemu, który osobiście potwierdził ich odbiór od Organu, a które są ponownie przedmiotem analizy i dalszych z tym związanych roszczeń R.S., syna J.S. Wójt podkreślił, że Skarżący wnioskował o udostępnienie mu akt tej sprawy i jest dobrze zorientowany co znajduje się w tych aktach. Zaznaczył, że przedmiotowa dokumentacja została już udostępniona Skarżącemu i jest on w jej posiadaniu, dlatego zarzuty Skarżącego są całkowicie chybione, a jego twierdzenia nie polegają na prawdzie.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 21 marca 2024 r. wezwano Skarżącego do precyzyjnego wskazania przedmiotu skargi, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie pouczono Skarżącego, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowych, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;
- 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy;
- 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Skarżący wskazał, że żąda potwierdzenia za zgodność z oryginałem akt sprawy o nr [...] oraz wglądu w akta sprawy, które zalegają w Urzędzie Gminy D. Podał, że Wójt uporczywie uchyla się od potwierdzenia za zgodność z oryginałem tych akt i odmawia w nie wglądu. Podniósł, że J.S. nie kierowała do Urzędu Gminy żadnego wniosku oraz nie żądała żadnej odpowiedzi do Sądu Rejonowego w K., bo nie była stroną postępowania. Wyjaśnił, że w odpowiedzi na jego wniosek o wydanie akt sprawy o nr [...] Wójt Gminy pismem z dnia 19 marca 2024 r. poinformował, że w Urzędzie Gminy D. nie zalegają takie akta, co jest niezgodne z prawdą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy art. 3 – 5 P.p.s.a.
Zgodnie z ww. art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie do § 2a ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl § 3 przywołanego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Powyższe oznacza, że dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie drogę sądowoadministracyjną w przypadku niemieszczącym się w ramach przedstawionych wyżej kategorii aktów i czynności powinien przewidzieć konkretny przepis prawa. Nie każda zatem działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. W związku z powyższym przepisy P.p.s.a. nakładają na stronę skarżącą obowiązek precyzyjnego określenia przedmiotu skargi.
Stosownie bowiem do art. 57 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: "P.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Należy podkreślić, że określenie przedmiotu zaskarżenia stanowi wymóg formalny skargi, zaś skarga, której braków formalnych strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, podlega odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że z treści złożonej skargi nie sposób wywodzić, co w istocie Skarżący chciał uczynić przedmiotem zaskarżenia. Skarżący nie wskazał bowiem żadnego konkretnego rozstrzygnięcia, bądź innej formy działania organu, która mieściłaby się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, wskazanym w przytoczonych wyżej przepisach ustawy procesowej. W treści skargi Skarżący sformułował jedynie żądanie zobowiązania Wójta do umożliwienia mu wglądu w akta sprawy oraz wydania mu kopii tych akt potwierdzonych za zgodność z oryginałem. Z uwagi na to, że treść skargi jest bardzo chaotyczna i niejednoznaczna, a przy tym nie można z jej treści odczytać żadnego konkretnego przedmiotu zaskarżenia, Sąd wezwał Skarżącego do sprecyzowania tej skargi, pouczając w jaki sposób należy określić przedmiot zaskarżenia. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Skarżący nie wywiązał się z powyższego obowiązku, powielając w dużej mierze twierdzenia skargi oraz zarzucając Organowi podawanie nieprawdziwych informacji.
W oparciu o przedstawione w piśmie z dnia 26 marca 2024 r. wyjaśnienia w dalszym ciągu nie sposób jednoznacznie stwierdzić, co konkretnie (jakie działanie lub bezczynność organu) Skarżący pragnął uczynić przedmiotem kontroli Sądu. Sformułowania zawarte w skardze, jak i w odpowiedzi na wezwanie są tak dalece nieprecyzyjne, że w istocie Sąd nie jest w stanie ocenić, czy Skarżący wskazuje jeden, czy też więcej przedmiotów zaskarżenia, które zresztą trudno zakwalifikować, jako jedną ze spraw wskazanych w art. 3 § 2 - 3 P.p.s.a., a więc taką, która podlega kognicji sądu administracyjnego.
Natomiast podkreślić należy, że to rolą skarżącego jest wskazanie, czego dotyczy skarga, zaś Sąd nie może domniemywać przedmiotu zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, co do zasady, związany jedynie zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w celu skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego skarżący musi wskazać tak skarżony organ, jak i rozstrzygnięcie, czynność lub bezczynność organu, która ma stanowić przedmiot kontroli Sądu.
Z powyższych względów, Sąd nie mogąc jednoznacznie ustalić zamiaru Skarżącego, co do przedmiotu zaskarżenia objętego złożoną skargą, zmuszony był do jej odrzucenia, jako zawierającej braki formalne, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I postanowienia.
O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.