Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 2 grudnia 2022 r. nr SKO.4110.61.2022, wydana w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Wnioskiem z 2 sierpnia 2022 r. AR (dalej: "Skarżąca") zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programy wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu".
Decyzją z [...] września 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego zasiłku celowego. Organ I instancji podniósł, że Skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, osiągającą comiesięczny dochód w wysokości 1 250 zł. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, warunkujące przyznanie świadczeń pomocy społecznej, określone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.) – dalej: "u.p.s.", na kwotę 776 zł. W odniesieniu do przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu", kryterium dochodowe zostało określone pkt III 2.1 uchwały nr 264 Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2022 r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M. P. z 2022 r. poz. 1287), na 150% kryterium dochodowego w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Powyższe oznacza, że Skarżąca przekracza kryterium dochodowe do uwzględnienia zgłoszonego żądania.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z 2 grudnia 2022 r. nr SKO.4110.61.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że Skarżąca dochody Skarżącej przekraczają 150% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a zatem brak jest prawnej możliwości przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Tym samym decyzję organu I instancji uznać należało za odpowiadająca prawu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, AR wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od dochodu. Choć w przeciwieństwie do zasiłku stałego i okresowego ustawodawca nie sformułował wyraźnie tego obowiązku w regulacji szczegółowej dotyczącej świadczenia, to wynika on z art. 8 ust. 1 u.p.s. Kryteria dochodowe są takie same, jak w przypadku pozostałych świadczeń – 776 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 600 zł dla osoby w rodzinie (zob. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 39).
W przypadku wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, zastosowanie znajdują przepisy uchwały nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023. Zgodnie z § 1 uchwały, ustanawia się wieloletni rządowy program "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, zwany dalej "Programem", stanowiący załącznik do uchwały. Stosownie zaś do pkt III 2.1 uchwały, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2022 r., ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Oznacza to, że kryterium dochodowe warunkujące możliwość skutecznego obiegania się o zasiłek celowy na zakup żywności, wynosi 1 164 zł.
W opisywanej sprawie organy ustaliły, że w czerwcu 2023 r. Skarżąca osiągnęła dochód w postaci alimentów w wysokości 1 250 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
- 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;
- 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
- 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Jednocześnie w art. 8 ust. 4 u.p.s. określono zamknięty katalog przychodów, które nie podlegają wliczeniu do dochodu rodziny w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.s. W katalogu tym ustawodawca nie wskazał alimentów uiszczanych na rzecz osoby wnioskującej o przyznania świadczeń pomocy społecznej, wobec czego prawidłowo przyjęto, że alimenty otrzymane przez Skarżącą stanowią jej dochód. Powyższe przesądza, że Skarżąca przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z pkt III 2.1 uchwały na kwotę 1 164 zł i w konsekwencji wyklucza prawną możliwość przyznania wnioskowanego zasiłku celowego.
W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.