Uzasadnienie
SA/Rz 331/94
Postanowieniem z dnia 7 marca 1995r., Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie orzekł o zawieszeniu postępowania w sprawie oznaczonej sygn. SA/Rz 331/94. Sprawa, o jakiej mowa, została wszczęta na wskutek skargi wniesionej przez F. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaną w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Ponieważ na rozprawie przed NSA w dniu 7 marca 1995r. zostało ujawnione, że skarżący F. P. nie żyje, Sąd postanowił zawiesić postępowanie w oparciu o art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 174 k.p.a. Postępowanie zostało zawieszone do czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem skargi rozpoznawanej przez Sąd jest decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Należy rozważyć, jakie skutki dla postępowania sądowego o takim przedmiocie ma zdarzenie polegające na śmierci osoby skarżącej w sytuacji, w której osoba ta w chwili śmierci była wdową lub wdowcem.
Niektóre z uprawnień kombatanckich posiadają charakter praw majątkowych, a więc praw dziedzicznych przechodzących na spadkobierców zmarłego. Takiego rodzaju uprawnienia przysługują osobom uprawnionym na mocy art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r., o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 z późn. zm.), zwana dalej ustawa. Polegają one m.in. na ulgach w komunikacji krajowej czy ryczałcie energetycznym. Z uprawnień o charakterze majątkowym mogą korzystać następcy prawni zmarłego, ponieważ tego rodzaju prawa nie wygasają z chwilą śmierci osoby uprawnionej. Wydanie decyzji o pozbawieniu tych uprawnień, dotyczyć więc będzie interesu prawnego spadkobierców, ponieważ w wyniku jej wydania zakres ich uprawnień majątkowych zostanie pomniejszony.
Wobec tego osoby te stają podmiotami stosunków administracyjnych i sądowoadministracyjnych, wchodząc w miejsce zmarłego. Tym samym, osoby te mogą korzystać ze środków prawnej ochrony przewidzianych przepisami prawa dla stron postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego. Reasumując, jeżeli śmierć osoby pozbawionej uprawnień kombatanckich nastąpiła po wniesieniu skargi do Sądu, przymiot strony postępowania sądowoadministracyjnego przechodzi na następców prawnych tej osoby
Jednocześnie, należy wyjaśnić, iż ustawodawca w treści przepisów cyt. wyżej ustawy, w sposób wyraźny zawęził krąg osób dziedziczących wspomniane wyżej uprawnienia po zmarłym kombatancie. Stosownie bowiem do treści art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach, uprawnienia o których mowa w art. 20 ust. 2 wyżej powołanej ustawy przysługują wyłącznie wdowom lub wdowcom - por. glosę W. Chróścielewskiego i Z. Kmieciaka do wyroku NSA z dnia 1 grudnia 1995r. SA/Gd 2197/94, OSP 1997r. z. 2, s. 60.
Śmierć strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy praw i obowiązków przechodzących na następców prawnych, powinno powodować co do zasady zawieszenie tego postępowania. Taki nakaz zawiera art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) zwana dalej p.s.a. Jeżeli natomiast sąd stwierdzi brak następcy prawnego strony, ma obowiązek umorzyć zawieszone postępowanie. W takim przypadku będzie zachodzić bezprzedmiotowość postępowania o jakiej mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.s.a. Obowiązek umorzenia zawieszonego postępowania w opisywanej sytuacji wynika wprost z regulacji art. 130 § 1 zdanie drugie p.s.a. Według treści tego przepisu sąd umorzy postępowanie w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową. Utrata zdolności sądowej w przypadku osoby fizycznej jest spowodowana jej śmiercią.
W rozpoznanej sprawie Sąd stwierdza, że skarżący F. P. w chwili swej śmierci był wdowcem. Wynika to z treści nadesłanego do Sądu skróconego odpisu aktu zgonu poświadczonego za zgodność z treścią aktu zgonu z dnia 12 lutego 2001r., o nr. [...] Wobec braku następcy prawnego zmarłego F. P., który byłby uprawniony do korzystania ze świadczeń określonych w treści art. 20 ust. 2 ustawy, uzasadnione jest umorzenie postępowania sądowego w oparciu o art. 130 § 1 oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.s.a.