Uzasadnienie
M. i J. P. w sprawie sygn. II SA/Rz 34/09 złożyli na odrębnych formularzach wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Skarga wyżej wymienionych osób dotyczy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r. znak [...], o utrzymaniu w mocy decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. Na obecnym etapie postępowania strony są zobowiązane do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł.
Swój wniosek strony skarżące uzasadniły trudną ich zdaniem sytuacją majątkową i osobistą. Skarżący są małżeństwem żyją w domu o pow. 145 m². Dochód rodziny stanowi kwota w wysokości 1480,55 zł netto (kserokopie przekazów pocztowych z dnia 4 lutego 2009 r.). Po odjęciu wydatków niezbędnych pozostaje rodzinie do dyspozycji kwota 655,55 zł. Kwota ta może zostać przeznaczona na pokrycie zakupu podstawowej żywności, ubrań i środków czystości. Rodzina ponosi koszty związane z leczeniem poważnie chorej M. P. Oprócz dochodów z renty, rodzina P. otrzymuje także odsetki od oszczędności zgromadzonych w banku na kwotę 60’000 zł. Kwota tych pożytków wynosi w skali miesiąca średnio 250 zł. J. P. jest właścicielem samochodu osobowego marki Peugeot SW o wartości ok. 12 000 zł. Wniosek o ustanowienie adwokata został uzasadnionym tym, że wnioskodawcy nie są prawnikami i nie dysponują wiedzą i umiejętnościami wymaganymi w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Stwierdzono co, następuje:
Strony ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, wnioskodawcy są zobowiązani udowodnić, że poniesienie kosztów postępowania sądowego (tj. opłat sądowych i wydatków sądowych), jest niemożliwie gdyż spowoduje obniżenie zdolności ponoszenia wydatków koniecznych. Według treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe jeżeli strona wykaże, że nie dysponuje jakimkolwiek środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowi najszerszą pomoc, jaką państwo może udzielić podmiotom uczestniczącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dlatego sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskujących o prawo pomocy powinna być ustalona ze szczególną wnikliwością.
Budżet państwa nie może być w sposób nieuzasadniony pozbawiany należnych dochodów. Należy podkreślić w tym miejscy, że to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia, takiej sytuacji majątkowej, która uniemożliwia choćby częściowe uczestniczenie w kosztach finansowych postępowania sądowego. Udowadnianie, o którym mowa, obejmuje nie tylko dowody z dokumentów znajdujących w się w aktach administracyjnych sprawy, ale także dokumenty oraz dodatkowe wyjaśnienia nadsyłane przez stronę w ramach uzupełnienia twierdzeń zawartych we wniosku (art. 255 p.p.s.a.).
Ujawnione przez skarżących okoliczności nie pozwalają nawet w najmniejszym stopniu wątpić w ich zdolność do poniesienia wiążących się z niniejszą sprawą kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika. Sytuacja majątkowa stron skarżących nie powoduje konieczności przyznania prawa pomocy w zakresie choćby częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Ciężar wpisu sądowego należnego z tytuły wniesienia skargi na decyzję WINB (tj. 500 zł.), oraz pozostałe opłaty i wydatki nie odbiją się negatywnie na możliwościach zakupu niezbędnych do egzystencji rodziny dóbr i usług (np. żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie lokalu mieszkalnego). Wskazane w podaniu kwoty miesięcznych dochodów stron skarżących wystarczają do pokrycia bieżących kosztów koniecznego utrzymania rodziny. Dowodzi temu zestawienie wydatków o charakterze koniecznym oraz dochodów zawarte we wnioskach o przyznanie prawa pomocy.
Wszelkie koszty postępowania sądowoadministracyjnego mogą być pokryte z oszczędności, zgromadzonych przez współskarżących na rachunku bankowym. Wysokość tych oszczędności przekracza wielokrotnie zarówno wysokość kosztów sądowych niniejszej sprawy jak również kosztów wynagrodzenia adwokackiego. Dzięki tym oszczędnościom nie zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia przez wnioskodawców uszczerbku na poziomie ich koniecznego utrzymania.
Wobec zgłoszonej przez strony obawy o zakończenie sporu z powodu braku wiedzy i umiejętności prawniczych, należy wyjaśnić, iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym, sąd nie jest związany zarzutami zgłoszonym w skardze (art. 134 1 p.p.s.a.). Sąd obowiązany jest też udzielać stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać strony o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniechań (art. 6 p.p.s.a.). Strony skarżące dzięki tym gwarancjom nie muszą obawiać się ryzyka niekorzystnego dla nich zakończenia postępowania tylko z powodu, że nie są reprezentowane przez fachowego pełnomocnika. Jeżeli pomimo tego wnioskodawcy chcieliby, aby ich interesy były reprezentowane przez profesjonalistę to posiadane oszczędności umożliwiają im zatrudnienie adwokata lub radcę prawnego. Związany z tym wydatek nie wpłynie niekorzystnie na poziom egzystencji rodziny P. Warto też dodać, że koszty niniejszego postępowania zostaną zasądzone na rzecz stron od organu w wyroku kończącym postępowanie, oczywiście o ile ich skarga zostanie przez Sąd uwzględniona.
Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.