Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Prezydenta Miasta [...] jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...], uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] i przekazujące temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) w/z z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229 poz. 1954 ze zm.).
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 27 listopada 2009 r. Prezydent M. [...] wystawił i skierował do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] tytuł wykonawczy nr [...] na zobowiązanego M. D., obejmujący należność z tytułu wymierzonej mu kary grzywny w wysokości 3420 zł. za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogę osi pojazdu.
W/w postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 19 i art. 65 § 1 Kpa oraz art. 18 i art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po stwierdzeniu że nie jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym, postanowił o jego przekazaniu wierzycielowi zgodnie z właściwością rzeczową.
Wskazał w nim, że stosownie do powołanej podstawy prawnej, właściwy organ gminy o statusie miasta jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania właściwy jest ten organ. Prezydent M. [...] pełni funkcję organu egzekucyjnego w rozumieniu art. 19 § 2 w/w ustawy, w/z z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) oraz art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. z 1997 r., Nr 36 poz. 224 ze zm.).
Zarządcą dróg gminnych zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19 poz. 115 ze zm.) jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Stąd Prezydent M. jest organem właściwym do ustalania w formie decyzji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu wymierzonej kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi oraz ich pobierania, a co za tym idzie jest też organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia ich egzekucji.
W zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Prezydent M. [...] zarzucił mu niezastosowanie art. 19 § 1 i błędne zastosowanie art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wnosząc o uchylenie postanowienia i podjęcie przez Naczelnika egzekucji należności ujętej w tytule wykonawczym.
W wyniku rozpatrzenia tego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wydanego przez siebie postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej odwołując się do normy zawartej w art. 28 Kpa wskazał, że stroną postępowania nie może być organ powołany z mocy prawa do wydania decyzji administracyjnej lub postanowienia w sprawie objętej postępowaniem, bądź przeprowadzenia postępowania. Prezydentowi M. [...] któremu sprawa została przekazana do załatwienia wg właściwości nie przysługuje zatem przymiot strony. W przeprowadzonym postępowaniu pominięto także zobowiązanego nie przyznając mu pozycji strony i nie doręczając mu objętego zażaleniem rozstrzygnięcia.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał również, że tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela, na podstawie którego następuje wszczęcie egzekucji administracyjne, nie jest podaniem w rozumieniu art. 63 Kpa, do którego będzie miał zastosowanie powołany w podstawie prawnej postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego art. 65 tej ustawy. Powyższe w jego ocenie przemawia za twierdzeniem, że przekazanie tytułu wykonawczego właściwemu organowi egzekucyjnemu nie następuje w formie postanowienia, które może być obalone w drodze zażalenia i w trybach nadzwyczajnych.
Zdaniem organu II instancji w sprawie zaistniał negatywny spór kompetencyjny, który powinien być rozstrzygnięty w trybie uregulowanym w art. 22 Kpa. Ze stosownym wnioskiem o rozpatrzenie sporu może wystąpić każdy z organów pozostających w sporze.
Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2010 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Prezydent M. [...] wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, z równoczesnym ewentualnym uchyleniem także postanowienia organu I instancji. Prezydent M. wskazując na art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w skardze zwrócił się również o sformułowanie takiej oceny prawnej, która wyjaśni obu organom, że Naczelnik jest właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnej ujętej w tytule wykonawczym.
Wg treści skargi, Prezydent M. nie jest właściwy do egzekucji kar pieniężnych przewidzianych w art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, ponieważ żaden przepis nie upoważnia go do ich nakładania. Dlatego też art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej nie może mieć zastosowania. Dochody z tytułu tych kar Prezydent jako organ wykonawczy Gminy M. [...] tylko pobiera, gdyż kary są dochodem Gminy. Wobec tego Prezydent może mieć status tylko i wyłącznie wierzyciela, natomiast organem egzekucyjnym na podstawie art. 19 § 1 wskazanej ustawy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego.
W ocenie Prezydenta M. [...] nieprawidłowe jest także stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej co do braku możliwości zastosowania art. 65 § 1 Kpa do tytułów wykonawczych oraz uznanie przez niego za stronę osoby zobowiązanej do zapłaty. Skoro wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia jej odpisu tytułu wykonawczego, a doręczenia dotąd nie dokonano, to zobowiązany na wstępnym etapie nie ma statusu strony. Dlatego też może on później kwestionować właściwość organu egzekucyjnego w drodze zarzutu przewidzianego w art. 33 pkt 9 ustawy egzekucyjnej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej uznając sformułowane w niej zarzuty za bezzasadne podtrzymał argumentację zawartą w wydanym przez siebie postanowieniu, wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne i postanowienia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Skarga jest zasadna.
W rozpoznawanej sprawie, bezspornym między stronami jest, że Prezydent Miasta [...] wystawił i skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego M. D. z tytułu kary pieniężnej nałożonej przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi. Bezspornym również jest, że Naczelnik Urzędu Skarbowego,w oparciu o treść art. 19 i art. 65 § 1 kpa w zw. z art. 18 i art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem przekazał tytuł wykonawczy do właściwego rzeczowo organu egzekucyjnego - Prezydenta Miasta [...]. Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając zażalenie Prezydenta Miasta na to postanowienie, uchylił je i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zostało ono podjęte z naruszeniem przepisu art. 28, art. 65 i art. 63 kpa jednocześnie stwierdzając, że w sprawie zaistniał negatywny spór kompetencyjny co wskazuje na zasadność zastosowania uregulowań opisanych w art. 22 kpa.
Nie kwestionując zasadności tego ostatniego wskazania-powstania sporu kompetencyjnego w rozumieniu art. 22 § 2 kpa wskazać jednak należy, że stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu w pozostałym zakresie jest nieprawidłowe. Powołując się bowiem na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego /postanowienie NSA z dnia 20.09.2007r II GW 3/07 ONSAiWSA 2008/6/93, postanowienie NSA z 16.10.2007 II GW 6/07/ wskazać należy, że organ administracji publicznej, kwestionując swoją właściwość do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jest uprawniony do wystąpienia o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego, w rozumieniu art. 22 § 2 kpa, a przesłanką powstania takiego sporu jest przekazanie sprawy do właściwego organu w formie postanowienia w trybie art. 65 § 1 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niezachowanie więc przez organ administracji publicznej formy przekazania podania w drodze postanowienia na podstawie art. 65 § 1 kpa wyłącza możliwość powstania spora kompetencyjnego.
W tym stanie sprawy, prawidłowo organ I instancji, uznając się za niewłaściwy przekazał sprawę do organu właściwego rzeczowo w formie postanowienia w trybie art. 65 § 1 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005r Nr 229, poz. 1954 ze zm./.
W ocenie Sądu, tak jak to podnosi skarżący, organ I instancji nie naruszył przepisów nie powiadamiając zobowiązanego o podjętym postanowieniu w przedmiocie przekazania tytułu wykonawczego. Przekazanie bowiem tytułu wykonawczego właściwemu rzeczowo organowi egzekucyjnemu nie jest wszczęciem postępowania. Jak to bowiem wynika z treści art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego /1/ lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego /2/.
Z kolei przepis art. 32 powołanej wyżej ustawy przewiduje też możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisu tytuły wykonawczego przez organ egzekucyjny łub egzekutora przystępującego do czynności egzekucyjnych, o ile wcześniej tytuł egzekucyjny nie został doręczony. W rozpoznawanej sprawie zobowiązany, na którego wystawiony został tytuł egzekucyjny nie był stroną postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że nie zostało ono jeszcze wszczęte.
Sąd nie odnosi się do zarzutów skargi w zakresie ustalenia w rozpoznawanej sprawie właściwego rzeczowo organu egzekucyjnego gdyż ta kwestia na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt.4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ należy do kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z przyczyn wyżej naprowadzonych Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 200 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji.