Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej: "Komendant", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z dnia 1 lutego 2022 r., nr 2, utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] (dalej: "Organ I instancji") z dnia 20 grudnia 2021 r. nr 3/2021 wymierzające A. B. (dalej: "Skarżący") karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
W podstawie prawnej orzeczenia Organ powołał art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2021 r., poz. 1882 z późn. zm.; dalej: "ustawa o Policji").
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w następujący sposób:
W dniu [...] [....] 2021 r. Skarżący, będący studentem [...] na kierunku: "[...]" przebywał na terenie Szkoły [...]. W tym dniu, w akademiku na terenie uczelni zostali zakwaterowani słuchacze. Około godziny 15:15 Dowódca Kampanii Działu Dowodzenia usłyszał głośną muzykę dobiegającą z pokoju Skarżącego, co doprowadziło do tego, że Dowódca skontrolował pomieszczenie, gdyż w tym czasie studenci powinni realizować zajęcia w formie zdalnej. Podczas kontroli pokoju, Skarżący oraz dwaj inni studenci potwierdzili fakt spożywania alkoholu, pomimo zakazu wskazanego w regulaminie pobytu funkcjonariuszy Policji skierowanych na studia na kierunku "[...]" realizowanych w Szkole [...].
Następnie o zdarzeniu poinformowano dyżurnego ww. szkoły, Kierownika Działu Dowodzenia oraz dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...], który skierował na miejsce patrol Policji. Skarżący został poddany badaniu wstępnemu na urządzeniu AlcoBlow, uzyskując wynik pozytywny, a następnie został dwukrotnie poddany badaniu stanu trzeźwości. Pierwsze badanie, przeprowadzone o godzinie 15:57 wykazało 0,59 mg/l, natomiast drugie badanie przeprowadzone o godzinie 16:25 wykazało 0,60 mg/l w wydychanym powietrzu.
W związku z wyżej opisanym zdarzeniem, I Zastępca Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] podjął decyzję o cofnięciu Skarżącemu skierowania na przedmiotowe studia.
Podczas składania wyjaśnień, Skarżący przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów i wskazał, że był to jednorazowy incydent, spowodowany chwilową słabością i faktem przebywania w izolacji w związku z pandemią.
Komendant Powiatowy Policji w [...], orzeczeniem z dnia z dnia 20 grudnia 2021 r. nr 3/2021 uznał winnym popełnienia zarzucanych czynów i wymierzył karę dyscyplinarną wydalenia ze służby wobec Skarżącego, obwinionego o to, że:
- I. w dniu [...] [...] 2021 r. będąc studentem [...] na kierunku "[...]" realizowanych w [....] Szkole [...], poza pełnieniem obowiązków służbowych, popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że wbrew obowiązującemu zakazowi wniósł na teren Szkoły [...] napoje alkoholowe, tj. o czyn z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z § 7 ust. 1 pkt 2 Regulaminu pobytu funkcjonariuszy Policji skierowanych na studia na kierunku "[...]" realizowanych w Szkole [...] (dalej: "Regulamin"), stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Szkoły [...] z dnia [...] [...] 2019 r. w sprawie wprowadzenia do użytku służbowego regulaminu pobytu funkcjonariuszy Policji skierowanych na studia na kierunku "[...]" realizowanych w Szkole [...];
- II. w dniu [...] [...] 2021 r. około godz. 15:15 będąc studentem [...] na kierunku "[...]" realizowanych w Szkole [...], w trakcie realizacji obowiązków służbowych podczas zajęć z przedmiotu "[...]", prowadzonego w formie zdalnej, będąc w pokoju nr [...] na terenie akademika nr [...], popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że wbrew obowiązującemu zakazowi przechowywał, spożywał napoje alkoholowe oraz przebywał na terenie Szkoły [...] będąc pod wpływem alkoholu, tj. o czyn z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z § 7 ust. 1 pkt 2 Regulaminu.
W uzasadnieniu orzeczenia, Organ I instancji wskazał, że powodem wymierzenia Skarżącemu ww. kary dyscyplinarnej było popełnienie czynów pozostających w sprzeczności z interesem służby i dobrem Policji, a jej głównym celem jest eliminowanie takich zachowań w środowisku policyjnym, będąc obok funkcji represyjnej także funkcją prewencyjną, oddziałującą na innych policjantów.
Od powyższego orzeczenia Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 134h ustawy o Policji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nienależyte rozważenie okoliczności wpływających na jej wymiar, co skutkowało zastosowaniem wobec niego kary rażąco surowej. Skarżący wniósł o ukaranie, poprzez orzeczenie wobec niego kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby, jako kary poprzedzającej karę usunięcia ze służby.
W uzasadnieniu odwołania Skarżący wyjaśnił, że jako policjant nie był karany dyscyplinarnie, na studiach osiągał pozytywne wyniki, należycie i sumiennie wypełniał swoje obowiązki służbowe, jednak te fakty i okoliczności nie zostały uwzględnione przy orzekaniu wobec niego najsurowszej kary, jaką jest wydalenie ze służby.
W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Komendant Wojewódzki Policji w [...], opisanym na wstępie orzeczeniem z 1 lutego 2022 r., nr 2 utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.
W uzasadnieniu orzeczenia, Komendant wyjaśnił, że Skarżący został przyjęty do służby w Policji w [...] r., w niedługim czasie po wstąpieniu do Policji realizował zajęcia zgodnie z programem nauczania w Szkole [...] i jako uczestnik studiów [...] został zapoznany z Zarządzeniem nr [...] w sprawie wprowadzenia do użytku służbowego Regulaminu.
Organ odwoławczy wskazał, że zarzuty naruszenia dyscypliny służbowej, stawiane Skarżącemu zostały zakwalifikowane według treści art. 132 ust. 4 ustawy o Policji w związku z ww. Zarządzeniem.
Zdaniem Komendanta nie budzi wątpliwości, że Skarżący przebywając na terenie Szkoły [...] znał obowiązujące zasady, zwłaszcza, że jako student studiów [...] przebywał na terenie uczelni [...] rok. W ocenie Organu II instancji popełnione przez Skarżącego delikty dyscyplinarne, oparte na dwóch zachowaniach są czynami szczególnie piętnowanymi i niedopuszczalnymi. Postępowanie Skarżącego polegające na wniesieniu, a następnie przechowywaniu i spożywaniu napojów alkoholowych, wbrew obowiązującym zakazom oraz przebywaniu na terenie Szkoły [...], policjanta będącego w stanie nietrzeźwości, zdaniem Komendanta należy uznać za działanie zamierzone, gdyż decyzję o wniesieniu na teren obiektu oraz spożywaniu alkoholu podejmował świadomie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomimo skorzystania przez bezpośrednich świadków z prawa do odmowy składania zeznań, zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy w postaci zgodnych, logicznych i wzajemnie uzupełniających się zeznań świadków jednoznacznie potwierdza zaistnienie przedmiotowych przewinień dyscyplinarnych.
Zdaniem Komendanta pomimo pozytywnej opinii przełożonego, właściwego realizowania zadań przez Skarżącego, okoliczności popełnionych przewinień nie mogą wpłynąć łagodząco na wymiar kary, gdyż ciężar popełnionych czynów determinuje jej wymiar. W ocenie Komendanta służbę w Policji może pełnić tylko osoba o nieposzlakowanej opinii, podlegająca szczególnej dyscyplinie służbowej. Zachowanie Skarżącego spowodowało utratę zaufania do jego osoby. Skarżący świadomie dopuścił się zarzucanych mu czynów, zatem jego zachowanie było zawinione, a wina udowodniona. Skarżący przyznał się do zarzucanego mu zachowania i nie wskazał na działanie innych osób, zatem wina leży po jego stronie i ma charakter umyślny, natomiast stan, w którym się znalazł nie zwalnia go z odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zdaniem Organu II instancji, zachowanie Skarżącego miało charakter umyślny w zamiarze bezpośrednim.
Odnosząc się do kwestii wymiaru kary, Komendant podkreślił, że w sprawie istotnym dowodem jest pozytywny wynik badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu Skarżącego oraz zeznania funkcjonariuszy biorących bezpośredni udział przy badaniu. Zdaniem Organu II instancji, Skarżący dopuszczając się zarzucanych czynów dowiódł, że nie jest w stanie podporządkować się szczególnej dyscyplinie służbowej. Zachowanie Skarżącego rażąco naruszało obowiązujące go normy prawne, zatem brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia i zmiany orzeczonej kary dyscyplinarnej.
Komendant wyjaśnił, że Organ I instancji jako okoliczność obciążającą uznał potencjalne negatywne skutki dla formacji Policji w przypadku medialnego nagłośnienia ww. zdarzenia, jednak Skarżący słusznie zauważył, że w niniejszej sprawie takie skutki nie nastąpiły, a także nie doszło do medialnego nagłośnienia sprawy, zatem okoliczność ta nie powinna być uznana za obciążającą i wpływającą na wymiar zastosowanej kary.
Podsumowując powyższe, Organ II instancji uznał, że orzeczona wobec Skarżącego kara jest proporcjonalna do wagi i rodzaju popełnionych przewinień dyscyplinarnych, zwłaszcza, że jednym z powodów jej wymienienia było popełnienie czynu w stanie nietrzeźwości, co w kontekście służbowym jest niedopuszczalne i pozostaje w sprzeczności z wartościami, które policjant powinien prezentować.
Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł A. B., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania oraz naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 134h ustawy o Policji, przez jego niewłaściwe zastosowanie i nienależyte rozważenie wszystkich okoliczności łagodzących wpływających na wymiar kary, skutkujące orzeczeniem kary rażąco surowej;
- 2) art. 135l ust. 1 ustawy o Policji, poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postępowaniu odwoławczym, poprzez nie uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie uzyskania orzeczeń wydanych przez Komendanta Miejskiego Policji w [...] w postępowaniach dyscyplinarnych prowadzonych wobec dwóch innych policjantów studentów [...], z którymi wspólnie i w porozumieniu Skarżący popełnił przedmiotowe przewinienie dyscyplinarne, wobec których orzeczono kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby za identyczne przewinienie dyscyplinarne;
- 3) art. 134ha ust. 2 ustawy o Policji, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego poprzez niewłaściwe rozważenie zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało orzeczeniem rażąco surowej kary;
- 4) art. 135p ustawy o Policji w zw. z art. 4 K.p.k., poprzez nie zbadanie i należyte uwzględnienie w trakcie postępowania dyscyplinarnego danych dotyczących wyników postępowań dyscyplinarnych dwóch pozostałych funkcjonariuszy Policji, z którymi to wspólnie Skarżący popełnił to samo przewinienie dyscyplinarne;
- 5) art. 32 Konstytucji RP, poprzez naruszenie fundamentalnej zasady prawnej - równości wobec prawa i równego traktowania przez organy władzy publicznej, poprzez orzeczenie wobec niego kary rażąco surowej wydalenia ze służby, kiedy to wobec dwóch innych funkcjonariuszy Policji, którzy popełnili wraz z nim to samo przewinienie dyscyplinarne orzeczono karę diametralnie inną;
- 6) art. 11³ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1320 ze zm.; dalej: "k.p."), poprzez naruszenie zakazu dyskryminacji pracownika poprzez orzeczenie wobec niego kary rażąco surowej - wydalenia ze służby, w porównaniu do dwóch pozostałych funkcjonariuszy Policji (o identycznych właściwościach i warunkach osobistych);
- 7) art. 1 k.p., tj. naruszenie zasady równego traktowania pracowników poprzez orzeczenie wobec niego kary rażąco surowej za to samo przewinienie dyscyplinarne, w porównaniu do dwóch pozostałych policjantów, z którymi to popełnił wspólnie to samo przewinienie dyscyplinarne;
- 8) §19 Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz.Urz. KGP z 2004 r. nr 1, poz. 3), poprzez naruszenie przez organy obu instancji zasady sprawiedliwego i obiektywnego traktowania podwładnych, poprzez orzeczenie kary rażąco surowej, w porównaniu do dwóch pozostałych policjantów, z którymi wspólnie popełnił przedmiotowe przewinienie dyscyplinarne, a którzy zostali pozostawieni.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, o rozważenie uchylenia orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 20 grudnia 2021 r. nr 3/2021, o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że w trakcie postępowania dyscyplinarnego przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów, wyraził pełną skruchę i żal. Podniósł, że w trakcie studiów nie był karany dyscyplinarnie, osiągał pozytywne wyniki, gdyż zależało mu na pracy. Skarżący potwierdził, że spożywał alkohol wraz z dwoma innymi studentami, jednak był to jednorazowy incydent, spowodowany chwilową słabością i faktem przebywania w długotrwałej izolacji w związku z pandemią. Skarżący podkreślił, że w momencie spożywania alkoholu przebywał w swoim pokoju w akademiku, nie posiadając przy sobie broni palnej ani jakichkolwiek innych środków przymusu bezpośredniego oraz nie wykonywał żadnych czynności służbowych z udziałem obywateli, zatem szkodliwość społeczna jego przewinienia dyscyplinarnego była niska, co powinno zostać uwzględnione przy stopniu jego zawinienia.
Zdaniem Skarżącego orzeczenie wobec niego najsurowszej kary jest rażąco niesprawiedliwe i narusza art. 134h ustawy o Policji w zakresie wymiaru kary, całkowicie pomijając okoliczności łagodzące zachodzące w niniejszej sprawie.
Skarżący podkreślił, że dwaj pozostali funkcjonariusze Policji, z którymi tego dnia spożywał alkohol, nie zostali ukarani za to samo przewinienie dyscyplinarne karą wydalenia ze służby, a jedynie została orzeczona wobec nich kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. Funkcjonariusze byli w identycznej przedmiotowo i podmiotowo sytuacji, gdyż tak jak on byli studentami tego roku, o takim samym stażu służby i bardzo podobnych właściwościach i warunkach osobistych. Zatem tak różne traktowanie pracowników przez pracodawcę, w identycznej sytuacji jest nie tylko niesprawiedliwie, ale także niezgodne z prawem.
W odpowiedzi na skargę Komendant wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując wszystkie motywy zrelacjonowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, a także podkreślił, że wymierzona kara wydalenia ze służby została, wbrew poglądowi zawartemu w skardze, wybrana zgodnie z dyrektywami miarkowania dolegliwości sankcji dyscyplinarnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2021, poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 138 ustawy o Policji od orzeczenia i postanowienia kończących postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] utrzymujące w mocy orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] o uznaniu Skarżącego winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.
Stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości. Skarżącego obwiniono o to, że:
- I. w dniu [...] [...] 2021 r. będąc studentem [...] na kierunku "[...]" realizowanych w Szkole [...], poza pełnieniem obowiązków służbowych, popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że wbrew obowiązującemu zakazowi wniósł na teren Szkoły [...] napoje alkoholowe, tj. o czyn z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z § 7 ust. 1 pkt 2 Regulaminu pobytu funkcjonariuszy Policji skierowanych na studia na kierunku "[...]" realizowanych w Szkole [...] (dalej: "Regulamin"), stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Szkoły [...] z dnia [...][...] 2019 r. w sprawie wprowadzenia do użytku służbowego regulaminu pobytu funkcjonariuszy Policji skierowanych na studia na kierunku "[...]" realizowanych w Szkole [...];
- II. w dniu [...] [...] 2021 r. około godz. 15:15 będąc studentem [...] na kierunku "[...]" realizowanych w Szkole [...], w trakcie realizacji obowiązków służbowych podczas zajęć z przedmiotu "[...]", prowadzonego w formie zdalnej, będąc w pokoju nr [...] na terenie akademika nr [...], popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że wbrew obowiązującemu zakazowi przechowywał, spożywał napoje alkoholowe oraz przebywał na terenie Szkoły [...] będąc pod wpływem alkoholu, tj. o czyn z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z § 7 ust. 1 pkt 2 Regulaminu.
Okoliczności popełnienia czynu były następujące: w dniu [...] [...] 2021 r. około godziny 15:15 A. B. spożywał wspólnie z dwoma innymi studentami: K. N. oraz M. R. w pokoju nr [...] alkohol, który przyniósł Skarżący. Z badania alkomatem na zawartość alkoholu we krwi wykonanego [...] [...] 2021 r., potwierdzonego sporządzaną na tą okoliczność notatką służbową z [...][...] 2021 r. wynika, że A. B. w czasie badania urządzeniem typu ALcoBlew, a następnie Alco Sensor miał 0,59 mg/l alkoholu we krwi– 1 badanie, 0,60 mg/l – 2 badanie.
Zgodnie z art. 132 ustawy o Policji:
- 1. Policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.
- 2. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.
Skarżący będąc studentem [...] na kierunku [...] realizowanym w Szkole [...], pełniąc na co dzień służbę w Komendzie Powiatowej Policji w [...] podlegał Regulaminowi pobytu funkcjonariuszy Policji skierowanych na studia na kierunku [...] realizowanych w Szkole [...]. Nie ulega również wątpliwości, że o obowiązywaniu Regulaminu, jak również jego treści Skarżący został zapoznany w związku z Zarządzeniem Rektora Szkoły [...] z [...][...] 2019 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia do użytku służbowego regulaminu pobytu funkcjonariuszy Policji skierowanych na studia na kierunku "[...]" realizowanych w Szkole [...] i po podpisaniu "listy uczestników studiów stacjonarnych [...] stopnia "[...]" zapoznanych z obowiązującymi aktami prawnymi".
Zgodnie z § 7 pkt 2 tego Regulaminu studentowi zabrania się wnoszenia, przechowywania i spożywania napojów alkoholowych na terenie [...] oraz przebywania na terenie [....] będąc pod wpływem alkoholu.
Popełnienie czynu, jak również okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Skarżący przyznał się do tego (protokół przesłuchania obwinionego).
Sąd nie ma również wątpliwości co do prawidłowo zastosowanej procedury w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym. Skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu- art. 135 ustawy o Policji, zachowano termin do wszczęcia postępowania- art. 135 ust 3 ustawy o Policji, a także do jego prowadzenia- art. 135 h stawy o Policji, wydając stosowne orzeczenia o jego przedłużeniu, zapewniono dwuinstancyjność postępowania – art. 135 k ustawy o Policji. Postępowanie toczyło się z udziałem przedstawiciela zakładowej komisji związkowej, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego wydalenia ze służby wezwano Skarżącego do raportu w celu wysłuchania- art. 135 j ust. 9 ustawy o Policji, powołano komisję do zbadania orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji- art. 135 j. ust 9 ustawy o Policji.
Również Skarżący nie wnosił żadnych zastrzeżeń co do przebiegu postępowania.
Spór w sprawie sprowadzał się do wysokości nałożonej na Skarżącego kary.
Zgodnie z art. 134 ustawy o Policji przewidziano następujące kary:
- 1) upomnienie;
- 2) nagana;
- 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku;
- 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe;
- 5) obniżenie stopnia;
- 6) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby;
- 7) wydalenie ze służby.
Ustawodawca zdefiniował każdą z kar. I tak: kara upomnienia i kara nagany oznaczają wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania – art. 134 a ustawy o Policji, kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenie go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, zostanie wyznaczony na niższe stanowisko służbowe lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną- art. 134c ustawy o Policji; kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oznacza odwołanie lub zwolnienie z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i powołanie lub mianowanie na stanowisko służbowe niższe od dotychczas zajmowanego. Wymierzenie kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe powoduje utratę uprawnień, o których mowa w art. 6e ust. 3 i art. 103 ust. 2 – art. 134 d ustawy o Policji; kara obniżenia stopnia oznacza obniżenie posiadanego stopnia policyjnego, przy czym karę tą można wymierzyć tylko obok kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby albo kary wydalenia ze służby- art. 134 e ustawy o Policji; kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenie go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, zostanie wydalony ze służby – art. 134 ea ustawy o Policji; kara wydalenia ze służby oznacza zwolnienie ze służby w Policji – art. 134 f ustawy o Policji.
Ustawodawca zastrzegł również, że za popełnione przewinienie dyscyplinarne można wymierzyć tylko jedną karę dyscyplinarną. Za popełnienie kilku przewinień dyscyplinarnych można wymierzyć jedną karę dyscyplinarną, odpowiednio surowszą – art. 134 g ustawy o Policji.
Przepisy ustawy o Policji przewidują wymóg wymierzenia kary dyscyplinarnej współmiernej do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia, uwzględnienia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutków, w tym negatywnych następstw dla służby, rodzaju i stopnia naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowania obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie, a także istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające- art. art. 134 h ust. 1a ustawy o Policji.
Jako okoliczności wpływające na zaostrzenie wymiaru kary wymienia się:
- 1) działanie z motywacji zasługującej na szczególne potępienie, w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka;
- 2) popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez policjanta przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej;
- 3) poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenie realizacji zadań Policji lub naruszenia dobrego imienia Policji;
- 4) działanie w obecności podwładnego, wspólnie z nim lub na jego szkodę (art. 134 h ust. 2 ustawy o Policji).
Z kolei jako okoliczności wpływające na złagodzenie wymiaru kary:
- 1) nieumyślność jego popełnienia;
- 2) podjęcie przez policjanta starań o zmniejszenie jego skutków;
- 3) brak należytego doświadczenia zawodowego lub dostatecznych umiejętności zawodowych;
- 4) dobrowolne poinformowanie przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego.
- 4. Przełożony dyscyplinarny uwzględnia okoliczności, o których mowa w ust. 1-3, wyłącznie w stosunku do policjanta, którego one dotyczą (art. art. 134 h ust. 3 ustawy o Policji).
Na podstawie art. 135 g ust. 1 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.
Przedstawiona wyżej gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każda z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu. Nie może jednak budzić wątpliwości, że wybór każdej z kar nie może być dowolny, ale musi być uzasadniony i poparty konkretnymi argumentami, uwzględniającymi indywidualne właściwości samego obwinionego, a także indywidualny charakter przypisanego przewinienia dyscyplinarnego. Zasada proporcjonalności wymaga, by środek stosowany do osiągnięcia celu był właściwy i niezbędny oraz by związana z nim ingerencja nie była nadmierna w stosunku do wagi sprawy i popełnionego czynu. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się do oceny czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar.
Dokonując tej oceny Sąd stwierdza, że wymierzenie Skarżącemu najsurowszej kary za przewinienie dyscyplinarne, nie zostało w sposób przekonujący wyjaśnione.
Analiza przebiegu służby Skarżącego wskazuje, że pozytywnie przeszedł etap rekrutacji do zawodu. Rozkazem personalnym z [...] września 2020 r. został przyjęty do służby w Policji i mianowany policjantem w służbie przygotowawczej na stanowisku [...] Komendy Powiatowej Policji w [...]. Rozkazem personalnym z [...] maja 2021 r. Skarżącego zwolniono z zajmowanego stanowiska, przeniesiono z urzędu i mianowano na równorzędne stanowisko służbowe [...] KPP w [...]. Rozkazem personalnym z [...] lipca 2021 r. zwolniono Skarżącego z zajmowanego stanowiska i z dniem 21 sierpnia 2021 r. mianowano z urzędu na wyższe stanowisko służbowe policjanta [...] KPP w [...]. W trakcie służby w stosunku do Skarżącego została wydana pozytywna opinia z 3 września 2021 r., obejmująca cały okres służby.
Przełożony Skarżącego Naczelnik Wydziału [...] w [...] A. C. wyjaśnił, że pomimo krótkiego okresu służby Skarżący dał się zauważyć jako sumienny, rzetelny funkcjonariusz, pełniący służbę z zaangażowaniem, nie było do niego żadnych zastrzeżeń, wyróżniał się na tle młodych funkcjonariuszy zdyscyplinowaniem oraz rzetelnością wypełnianych obowiązków, wykazywał duże zaangażowanie, chęć nauki i zdobywania wiedzy. Nigdy nie otrzymał sygnałów świadczących o tym, że A. B. spożywał alkohol w czasie pracy, albo że był osobą nadużywającą alkoholu. Podkreślił, że zdarzenie w [....] miało charakter jednorazowy i policjant bardzo tego żałuje.
Do akt dołączono oświadczenia 11 funkcjonariuszy, którzy zgodnie przyznali, że Skarżący dał się poznać jako funkcjonariusz zaangażowany w służbę oraz w wykonywane zadania służbowe, które zawsze wypełniał rzetelnie i sumiennie, jako osoba koleżeńska, pomocna i udzielająca wsparcia kolegom, wykazywał dużą chęć nauki zawodu, do czego podchodził bardzo poważnie.
W sprawie organy zastosowały karę najsurowszą wydalenia ze służby. Jako powód wymierzenia tak surowej kary wskazały umyślny charakter przewinienia, spożywanie alkoholu w trakcie służby przygotowawczej do zawodu, popełnienie dwóch przewinień dyscyplinarnych. Wszystkie te okoliczności wskazywały zdaniem organów na to, że jedynie kara wydalenia ze służby będzie karą adekwatną do stopnia zawinienia i właściwie spełni rolę wychowawczą, także dla innych funkcjonariuszy Policji. Będzie wyraźnym sygnałem, że nie może być przyzwolenia ze strony przełożonych dla tego typu rażąco nagannych czynów policjantów. Dodatkowo podkreślono, że objęcie funkcjonariuszy odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia charakter powierzonych zadań i kompetencji, a także publiczne zaufanie do Policji.
Z uzasadnienia wynika, że organy wzięły pod uwagę okoliczności łagodzące takie jak brak uprzedniej karalności oraz pozytywną opinię służbową, jednak nie przełożyło się to na proces wymierzenia kary. Nacisk uzasadnienia i rozważań organów został położony na okoliczności obciążające, natomiast okoliczności łagodzące zostały wyłącznie przez organ wymienione.
Sąd stwierdza, że ustawodawca przewidział szeroki wachlarz kar, które organ w zależności od okoliczności sprawy może zastosować. Organy nie wyjaśniły dlaczego mniej dolegliwe kary nie odniosłyby zamierzonego rezultatu, ograniczając się do stwierdzenia, że jedynie najsurowsza kara może taki skutek przynieść.
Tymczasem kara ma nie tylko mieć charakter prewencyjny ale również, jak wynika z powołanych przepisów ma być adekwatna do popełnionego czynu. Zatem organ nie może kierować się wyłącznie odbiorem ogólnospołecznym popełnionego czynu, ale powinien ważyć jaki skutek kara odniesie w stosunku do obwinionego. Wyraźnie z powołanych przepisów wynika konieczność uwzględnienia zachowania obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, pobudek popełnienia czynu, dotychczasowego przebieg służby, opinii i wreszcie negatywnych skutków dla służby.
Zatem poza uwzględnionymi przez organ negatywnymi skutkami dla służby zachodzi konieczność oceny zachowania obwinionego, jego stosunku do popełnionego czynu.
Organ ma obowiązek ważyć wszystkie te okoliczności. Wymierzona kara ma być wypadkową, uwzględniającą interesy obwinionego i dobra służby, a ponadto stanowić adekwatną do popełnionego czynu dolegliwość, którą organ w sposób należyty i wyczerpujący powinien uzasadnić.
Trzeba stwierdzić, że każde przewinienie dyscyplinarne kładzie piętno na działaniu organów, których zadaniem jest służba państwu, co nie może jednak w każdym przypadku prowadzić do wydalenia ze służby.
Skarżący przyznał się do zarzucanego mu czynu, nie kwestionował stwierdzonych okoliczności, wyraził skruchę oraz wolę poprawy. Podkreślał, że był to młodzieńczy wybryk. Bezpośrednio przełożony potwierdził, że był to pierwszy przypadek, Skarżący nigdy wcześniej nie spożywał alkoholu w czasie służby, nie stwierdzono również by miał jakiekolwiek problemy z nadużywaniem alkoholu.
Wymienienie tych okoliczności przez organy bez odniesienia do realiów sprawy, jak również konkretnego wskazania przyczyn braku wpływu na złagodzenie wymiaru kary nasuwa wniosek, że miało ono jedynie charakter formalny celem uwolnienia się od przez organ od zarzutu dowolności.
Uzasadniając nałożoną karę, nie wystarczy jedynie wskazać na stawiane zarzuty. Należy zważyć także okoliczności łagodzące, które mogą wpływać na wymiar kary (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2007 r., II SA/Wa 2354/06).
W ocenie Sądu nie wyczerpuje przesłanki uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść wyłącznie ich podanie, bez jakiegokolwiek odniesienia się do zdarzenia, a następnie wymierzenia kary.
O ile nie można w żaden sposób kwestionować faktu naruszenia dyscypliny polegającej na spożywaniu alkoholu podczas służby, o tyle nawet przy takim przewinieniu należy miarkować wysokość kary, w przeciwnym razie ustawodawca przyjąłby że spożycie alkoholu w czasie służby w każdym przypadku powoduje konieczność wydalenia ze służby.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Postępowanie wolne było od kosztów sądowych.