Uzasadnienie
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku D. O. i T. O. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], odmówił wnioskodawcom przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w wyniku powodzi mającej miejsce w 2010 r. z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej zwane jako "SKO" lub "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], utrzymało decyzję Wójta Gminy w mocy. W podstawie prawnej decyzji Kolegium powołało przepisy art. 17 pkt 1, art./. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000, nr 98, poz. 1071, z późn.zm.) oraz art. 40 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 7 pkt 14 i pkt 15 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2009, nr 175, poz. 1362, z późn.zm.).
W uzasadnieniu SKO zreferowało ustalenia organu I instancji. Wójt Gminy uzasadnił, że powołana do oszacowania strat komisja w dniu 5 listopada 2010r. przeprowadziła oględziny budynku mieszkalnego zamieszkałego przez wnioskodawców. Ustalono wówczas uszkodzenie cokołu, elewacji budynku, okładzin tarasu i schodów zewnętrznych. Stwierdzono, że zawilgocona posadzka panelowa w pokoju wróciła do stanu pierwotnego, natomiast ściana pokoju (od strony garażu) została wysuszona i odmalowana. Właściciele oświadczyli, że nie zamierzają przeprowadzać dalszych prac remontowych, jeżeli nie będą potrzebne. Powołując się na przepis art. 2 ustawy o pomocy społecznej Wójt odniósł się do zasady pomocniczości mającej na celu wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, a nie zastępowanie działań podejmowanych przez takie osoby. Wskazano, że udzielana pomoc ma wspierać rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a jej rodzaj i forma powinny być odpowiednie do okoliczności. Organ stwierdził, że skoro rodzina nie poniosła strat uniemożliwiających zamieszkiwanie w budynku to tym samym nie przysługuje im pomoc na pokrycie strat powodziowych.
Po rozpatrzeniu sprawy Kolegium stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy [...] odpowiada prawu. Opierając się na przepisach art. 40 ust. 1 -3 ustawy o pomocy społecznej Kolegium wyjaśniło zasady przyznawania zasiłku celowego, w tym zdefiniowało pojęcie strat. Pod pojęciem tym rozumieć należy w ocenie Kolegium tylko takie negatywne następstwa w majątku, rzeczach i prawach wnioskodawcy, które istotnie odraczają powrót osoby lub rodziny do kondycji majątkowej, rzeczowej lub zakresu korzystania z praw podmiotowych, w sposób jaki miał miejsce przed wystąpieniem zdarzenia wywołującego szkody. Powinny to być szkody znacznych rozmiarów szczególnie dotkliwe dla rodziny. Ustalone uszkodzenia nie pozwalają na stwierdzenie, że budynek utracił swoje funkcje mieszkalne. Wnioskodawcy uporali się we własnym zakresie ze skutkami powodzi. SKO wyjaśniło również, że przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet spełnienie kryteriów ustawowych nie kreuje po stronie wnioskodawców roszczenia, a organ właściwy musi mieć na względzie także interes innych osób potrzebujących.
Kolegium wyjaśniło też, wobec podniesionego zarzutu odwołania, że organ I instancji zasadnie przyjął, że wnioskodawcy ubiegali się o zasiłek celowy z pomocy społecznej pomimo, że sami kwestionowali takie stanowisko organu. Świadczyć ma o tym treść złożonego podania. Organ wyższego stopnia wskazał ponadto, że w aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o wydatkach poniesionych przez wnioskodawców na remont budynku i ich ukończeniu.
Ze stanowiskiem tym nie zgodzili się skarżący. Wskazali, że ich dom nie był w okresie powodzi ubezpieczony, a wszelkie koszty remontu ponieśli z własnych środków. Na wszystkie składane wnioski o przyznanie pomocy otrzymywali decyzje odmowne.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację jak w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Kontrola sądowoadministracyjna nad działalnością organów administracji publicznej sprawowana jest, na podstawie art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002r., nr 153n poz.1269, ze zm.) oraz art. art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002r., nr 153, poz.1270, ze zm.; dalej "p.p.s.a.") pod względem zgodności z prawem. Sąd stosuje środki określone w ustawie i orzeka w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.3 §1 i art.134 §1 p.p.s.a.). Ocena działalności organów administracji publicznej polega na zbadaniu, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa i czy skala ewentualnego naruszenia przepisów postępowania uzasadnia zastosowanie środków z art. 145-149 p.p.s.a.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kwestionowana decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. 09.175.1362), zwanej dalej u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Szczegółowe zasady i formy tej pomocy reguluje ustawa uzależniając generalnie w art. 8 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od kryterium dochodowego. Jednym z wyjątków od tej zasady jest zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust.1 u.p.s. Zasiłek ten może być przyznany osobie albo rodzinie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego. Niewątpliwie pod pojęcie zdarzenia losowego podpada podtopienie budynku w wyniku powodzi. Rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłków celowych, o których mowa w art. 40 ust.1 u.p.s. wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego.
W takim przypadku przedmiotem kontroli sądowej jest zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego nie został przez organy przekroczony, a także czy orzeczenie jest uzasadnione w sposób należyty i poddający się weryfikacji. Podkreślenia wymaga, że działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uszczegółowieniem tej zasady jest wyżej przytoczony art. 2 ust. 1 u.p.s. oraz art. 3 ust.4 u.p.s.
Zasadnicze okoliczności niniejszej sprawy pozostają między stronami niesporne. Dom mieszkalny skarżących został uszkodzony na skutek powodzi, jaka nawiedziła miejscowość P. w maju 2010 r. Woda powodziowa nie dostała się do wnętrza części mieszkalnej budynku dzięki działaniu zapobiegawczemu podjętemu przez skarżących (uszczelnienie otworów budowlanych pianką), zalała natomiast garaż, całość terenu działki i ogrodzenie. Woda powodziowa namoczyła mury budynku, uszkodziła cokół, elewację wokół całego budynku, okładziny tarasu i schodów zewnętrznych. Zawilgoceniu uległa podłoga panelowa w pokoju mieszalnym usytuowanym obok części garażowej budynku. Wnioskodawcy we własnym zakresie uporali się ze skutkami powodzi. Na dzień 05.11.2010r. zalana podłoga panelowa wróciła do stanu pierwotnego a zawilgocona ściana została wysuszona i pomalowana. Wnioskodawcy do protokołu oględzin oświadczyli, że nie przewidują wykonania dodatkowych prac remontowych, o ile nie zaistnieje taka potrzeba. Taki stan istniał w dacie orzekania.
Skoro zatem na dzień orzekania z materiału dowodowego wynikało, iż wnioskodawcy przy użyciu własnych środków przezwyciężyli trudną sytuację życiową, w której się znaleźli, w świetle wyżej przytoczonych przepisów brak było podstaw do uznania, iż spełniają warunki do uzyskania zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w wyniku powodzi. Zasiłek, o którym mowa w art. 40 ust.1 u.p.s. nie stanowi bowiem odszkodowania przyznawanego ze środków publicznych lecz ma na celu doraźną pomoc tym osobom, które we własnym zakresie nie są w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej. Osoba, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego lecz przezwyciężyła trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby i możliwości nie spełnia kryteriów, o których mowa w art. 40 ust.1 u.p.s. w zw. z art. 2 ust.1 u.p.s.
Z akt sprawy wynika, iż już po wydaniu skarżonej decyzji podaniem z dnia 25 marca 2011 r. D. O. wystąpiła do GOPS o ponowne powołanie gminnej komisji celem dokonania oględzin domu w związku z ujawnieniem się po okresie zimowym strat po powodzi z 2010 r. W dniu 11 kwietnia 2011 r. powołana komisja dokonała oględzin, których wynik opisano w protokole zalegającym w aktach administracyjnych sprawy organu I instancji. Ponadto wnioskodawcy przedstawili organowi dowody poniesionych już w 2011 r. wydatków na remont. Powyższy wniosek winien podlegać odrębnemu rozpoznaniu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można wykluczyć sytuacji, że skutki powodzi ujawniać się będą stopniowo z upływem czasu i mogą być tego rodzaju, iż ich przezwyciężenie przekroczy możliwości dochodowe i organizacyjne poszkodowanych.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.