Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.N. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Starosty D. decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania J.N. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu.
Podstawę prawną decyzji stanowi art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108 poz. 908) w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskiem skierowanym w oparciu o art. 182 k.p.a. oraz art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 90 ust. 1 pkt 2 i art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym Prokurator Rejonowy w D. wystąpił do Starosty Powiatowego w D. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania J.N. (posiadającego prawo jazdy kategorii B) na badania lekarskie przez lekarza uprawnionego do badania kierowców. Wskazał, że wobec J.N. został złożony wniosek o leczenie odwykowe. Z opinii sądowo – psychiatrycznej wynika, że jest on uzależniony od alkoholu. W związku z tym i z uwagi na treść art. 91 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym konieczne jest ustalenie czy u ww. występuje aktywna forma uzależnienia od alkoholu i czy może on prowadzić pojazdy mechaniczne.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] Starosta D. skierował J. N. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W uzasadnieniu powołał się na przedłożoną opinię sądowo-psychiatryczną, która nasuwa zastrzeżenia co do stanu zdrowia J.N., w związku ze stwierdzonym uzależnieniem od alkoholu. Dbałość o bezpieczeństwo w ruchu drogowym wymaga, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami posiadały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale także później, kiedy z tych uprawnień korzystają.
W odwołaniu od tej decyzji J.N. wskazał, że jest w "aktywnej fazie abstynencji", a prawa jazdy nie utracił w wyniku jazdy po użyciu alkoholu. Stwierdził też, że nie istnieje u niego uzależnienie od alkoholu, nigdy też nie prowadził samochodu pod wpływem alkoholu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji.
Decyzja ta była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 511/11 uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego tj. art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów postępowania – art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w powiązaniu z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz.
15) Starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W przedmiotowej sprawie, na istnienie takich zastrzeżeń co stanu zdrowia J.N., wynikających z opinii sądowo-psychiatrycznej w powiązaniu z treścią art. 91 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, powołał się w swoim wniosku Prokurator Rejonowy w D. Wymieniony przepis (art. 91 pkt 1) zakazuje wydania prawa jazdy osobie, u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Sąd podał, że z załączonej do akt sprawy opinii sądowo – psychiatrycznej z [...] listopada 2010 r., wydanej w postępowaniu o skierowanie na leczenie odwykowe J. N. wynika, że jest on osobą uzależnioną od alkoholu, obecnie w fazie aktywnej choroby alkoholowej, kilkakrotnie był hospitalizowany z powodu zespołu abstynencyjnego alkoholowego. Z akt tych wynika również, że J.N. korzysta ze swych uprawnień do kierowania pojazdami, a w 2009 r. spowodował kolizję drogową, w wyniku której doszło do zderzenia pojazdów, za co został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] kwietnia 2010 r., [...]. Wskazano, że we wniosku inicjującym postępowania Prokurator powołał się także na zeznania żony J. N., złożone przed Sądem Rodzinnym w D. w toku postępowania o leczenie odwykowe – [...], która oświadczyła, że mąż jeździ pod wpływem alkoholu. Sąd uznał, że powyższe informacje podważają zasadność stanowiska Kolegium, które uchylając decyzję Starosty D. o skierowaniu J.N. na badania lekarskie zarzuciło organowi I instancji, że podstawą tego skierowania w przypadku osoby uzależnionej od alkoholu był sam fakt posiadania przez nią uprawnień do kierowania pojazdami.
Sąd wyraził pogląd, że przez użyte w art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym określenie "kierujący" należy rozumieć także osobę, która choć w danym momencie nie prowadzi pojazdu, ale posiadając wymagane uprawnienia może to uczynić w każdym momencie. Zdaniem Sądu zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia J.N., a to stwierdzenie wypełnia przesłankę z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym do skierowania go na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie mogą bowiem usunąć wyłącznie biegli lekarze przeprowadzający stosowne badanie.
Ponownie rozpatrując odwołanie J.N., mając na względzie ocenę prawna wyrażoną w ww. wyroku, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2012r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2011 r.
W uzasadnieniu Kolegium wskazując na związanie oceną prawną wskazaną w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. II SA/Rz 511/11 podało, że zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że w odniesieniu do J.N. istnieje konieczność weryfikacji stanu zdrowia w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w R., w kontekście możliwości prowadzenia przez niego pojazdów mechanicznych, w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na podstawie tego przepisu badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Funkcją tego przepisu jest zapewnienie kierującym pojazdami bezpieczeństwa w poruszaniu się po drogach publicznych. W razie powzięcia wiarygodnej informacji o wątpliwościach w stanie zdrowia określonego kierowcy organ zobligowany jest rozważyć możliwość wydania decyzji kreującej obowiązek określony w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Ocena waloru wiarygodności takiej informacji pozostawiona jest uznaniu organu. Kolegium podało, że z treści ww. przepisu nie wynika obowiązek ustalenia niezdolności do kierowania pojazdami, lecz usunięcia uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia. Podstawą do wydania decyzji jest wiarygodna (uprawdopodobniona) informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, nie jest wymagane ustalenie czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje stosowne orzeczenie. Kolegium podało, że wskazany wyżej przepis ma zastosowanie, niezależnie od tego czy powstanie zastrzeżeń nastąpiło w bezpośrednim związku z zachowaniem i sposobem prowadzenia pojazdu podczas wykonywania przez daną osobę czynności kierowania pojazdem, czy też uzyskane przez organ wiarygodne informacje, mają źródło w innych okolicznościach.
SKO powołało się na zalegającą w aktach sprawy opinię sądowo-psychiatryczno – psychologiczną z dnia [...] listopada 2010 r., sygn. akt [...], z której wynika, że J.N. jest osobą uzależnioną od alkoholu, w fazie aktywnej choroby alkoholowej. Kilkakrotnie był hospitalizowany z powodu objawów zespołu abstynencyjnego alkoholowego. Okoliczność ta w powiązaniu z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Rzeszowie oraz aktualnym kierunkiem orzecznictwa sądowego dotyczącymi regulacji wynikającej z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy przesądza o konieczności skierowania odwołującego na odpowiednie badania lekarskie.
Skargę na tą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J.N., wnosząc o jej uchylenie, jako niewłaściwej. Wskazał, że wykonuje zawód maszynisty, który jest zawodem licencjonowanym. Zgodnie z wymogami unijnymi, by otrzymać licencję musi przejść cykl szkoleń i badań, które obejmują badanie wzroku, kondycję psychiczną i sprawność motoryczną, a które to przeprowadzane są co rok lub dwa. Skarżący zakwestionował konieczność kierowania go na badania jako kierowcy samochodu, gdyż w tym zawodzie nie pracuje. Za niezasadne uznał powoływanie się przez organ na wyrok Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] kwietnia 2010 r., gdyż wyrok ten został wydany w związku z niewyrażeniem zgody na przyjęcie mandatu, za spowodowanie kolizji i skierowaniem sprawy na drogę sądową. Kolizja nie miała nic wspólnego z problemami alkoholowymi, a sprawa w sądzie dotyczyła sprzeciwu co do oceny samej kolizji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Jednocześnie podnieść należy, że w rozpoznawanej sprawie zapadł przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie prawomocny wyrok z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 511/11, którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, na podstawie art. 153 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiążą sąd oraz organy, których działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż w niej podniesionych. W rozpoznawanej sprawie, bezspornym między stronami jest, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Prokuratora Rejonowego w D. o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie przez lekarza uprawnionego do badania kierowców. Na tym, wstępnym etapie postępowania obowiązkiem organu administracji publicznej jest określenie przedmiotu postępowania oraz podmiotów postępowania administracyjnego. Przez określenie zakresu podmiotowego postępowania administracyjnego należy rozumieć ustalenie wszystkich podmiotów postępowania mających w tym postępowaniu interes prawny, a więc stron tego postępowania, a następnie zawiadomienia ich o wszczęciu postępowania, na podstawie art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. oraz zapewnieniu, zgodnie z treścią art. 10 k.p.a czynnego ich udziału w tym postępowaniu. W oparciu o treść art. 109 § 1 k.p.a. orzekający w sprawie organ doręcza stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej wydaną w sprawie decyzję.
Zgodnie z treścią art. 182 k.p.a. prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Z kolei przepis art. 188 k.p.a. stanowi, że prokuratorowi, który bierze udział w postępowaniu w przypadkach określonych w art. 182- 184, służą prawa strony. Oznacza to, że orzekający w sprawie organ ma wobec prokuratora biorącego udział w sprawie te same obowiązki, które realizuje wobec stron postępowania, w tym również doręczanie mu zapadłych w sprawie rozstrzygnięć. Jak wynika z akt sprawy, biorący udział w postępowaniu Prokurator Rejonowy w D. nie otrzymał zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. Wskazane naruszenie prawa stanowi przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a w konsekwencji uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych przyczyn, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Z przyczyn wyżej naprowadzonych Sąd nie odnosi się do zarzutów skargi z uwagi na to, że są one przedwczesne na tym etapie postępowania.