Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2009 roku, sygn. II SA/Rz 390/09 referendarz sądowy odmówił M. i S. Cz. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W dniu 26 czerwca 2009 roku skarżący S. Cz. wniósł sprzeciw. Wskazał w nim, że nie stać go na uiszczenie wpisu w wysokości 500 złotych. Wydatek w takiej wysokości spowodowałby ubytek w budżecie domowym rodziny prowadząc do niemożliwości pokrycia kosztów związanych z jej podstawowymi potrzebami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo.
Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w ramach instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 P.p.s.a. Skorzystanie z tej instytucji przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub wręcz zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem, z jednej strony, realizacją prawa obywateli do sądu, a z drugiej, uszczupleniem dochodów państwa. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w całości bądź części kosztów związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi.
Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od swobodnej decyzji sądu, lecz podlega ściśle określonym przez wyżej wskazane przepisy regułom, których spełnienie warunkuje zasadność wniosku. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd wniosku uwzględnić nie może.
Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i życiowej skarżących Sąd ocenił ich wniosek jako częściowo zasadny.
W oparciu o przedstawione przez skarżącego okoliczności Sąd ustalił co następuje: w skład wspólnego gospodarstwa S. Cz. oraz M. Cz. wchodzi pięć osób. Na utrzymaniu wnioskodawców pozostaje trójka, niepełnoletnich na dzień rozpoznawania wniosku dzieci. Rodzina Cz. zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 120 m². Prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 1,07 ha. Jedyny dochód rodziny stanowi renta S. Cz. w wysokości 839, 48 zł. S. Cz. jest niezdolny do pracy, został zaliczony do drugiej grupy inwalidzkiej. Kserokopię orzeczenia obwodowej komisji lekarskiej, potwierdzającej niezdolność do pracy, załączono do wniosku o prawo pomocy.
Rodzina prowadzi gospodarstwo rolne, co pozwala we własnym zakresie uzyskać podstawowe środki żywności. Pozostałe produkty, takie jak chleb, cukier oraz sól są kupowane. Do pozostałych wydatków należą środki czystości (ok. 40 zł), energia elektryczna (190 zł), gaz (130 zł), woda (164 zł), wywóz śmieci (15 zł). Żaden z członków rodziny nie posiada samochodu osobowego oraz telefonu komórkowego. Rodzina nie korzysta z usług pomocy społecznej; nie posiada oszczędności. Oprócz renty, dochód rodziny stanowi dopłata do gruntu w kwocie 800 zł. Strona przedstawiła także fakturę za zakup wody i odprowadzenie ścieków w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 marca 2009 r. na kwotę – 164, 25 zł, fakturę za zakup energii elektrycznej na kwotę 190,61 zł (okres od 5 marca 2009 r. do 14 maja 2009 r.), fakturę za dostarczony w okresie od 9 marca 2009 r. do 6 maja 2009 r. gaz na kwotę 131, 71 zł, a także fakturę za wywóz odpadów komunalnych za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 czerwca 2009 r. opiewającą na wysokość 84,11 zł.
Uwzględniając powyższe okoliczności – sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową skarżących oraz ogólne koszty utrzymania gospodarstwa domowego w dzisiejszych czasach należy stwierdzić, że dochód uzyskiwany przez nich dochód jest wprawdzie stały, lecz jednocześnie zbyt niski by można było z niego wygospodarować jakiekolwiek środki na koszty sądowe oraz ustanowienie adwokata. Z tych względów Sąd postanowił zwolnić skarżących w całości od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowił dla nich adwokata.
Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.