Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lutego 2006r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 10171 ze zm. – zwana dalej w skrócie k.p.a.) po rozpatrzeniu zażalenia S. I. uchyliło postanowienie Starosty z dnia [..] stycznia 2006r. nr [...] w sprawie przekazania wg właściwości gminie O. wniosku w sprawie wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę w O. W zażaleniu skarżący stwierdził, że takie przekazanie sprawy jest tylko odsunięciem w czasie jej rozpatrzenia. W pozostałym zakresie zarzuty dotyczyły merytorycznej sfery postępowania w zakresie żądania wypłaty odszkodowania, za grunt zajęty pod drogę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie stwierdziło, że Starosta dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. u. nr 133, poz. 872 ze zm.), co skutkowało uznaniem organu za niewłaściwy do załatwienia sprawy. W przepisie tym ustalono zasady i tryb wypłaty odszkodowań za grunty zajęte pod drogi publiczne, będące w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Przepis ten odnosił się do nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które na dzień 31 grudnia 1998r. posiadały nieuregulowany stan prawny. Ustawa ta nie dotyczyła nieruchomości, które w dniu 31 grudnia 1998r, stanowiły już własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Użyte w art. 73 ust. 2 sformułowanie, iż odszkodowanie wypłaca gmina – oznacza jedynie podmiot zobowiązany do wypłacenia odszkodowania, a nie organ właściwy do orzekania w sprawie.
Zgodnie z art. 73 ust. 4 przywołanej ustawy odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Kwestie te reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 261, poz. 2603 ze zm.).
Stosownie do art. 129 odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, zatem właściwym do załatwienia sprawy o odszkodowanie jest Starosta. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że przekazanie sprawy w trybie art. 65 k.p.a. winno nastąpić nie do podmiotu, jakim jest gmina jako jednostka samorządu terytorialnego, ale do organu tej jednostki.
W skardze do Sądu skarżący S. I. nie wskazał kierunku weryfikacji zaskarżonego postanowienia. Opisał swoje starania o odszkodowanie za przejętą nieruchomość pod drogę. Zaznaczył, że nigdy nie przekazywał swoich nieruchomości na Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. To Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2001r. przekazał nieodpłatnie prawo własności działki położonej w O. nr 1699/3 o pow. 0,12 ha. Rada Gminy uchwałą z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] powyższe nieruchomości zaliczyła do kategorii dróg publicznych o znaczeniu lokalnym, lecz bez wypłaty stosownego odszkodowania. Wobec odmowy wypłaty przez starostę skierowanie sprawy na drogę sądową jest konieczne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269).
Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a.
Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a., lub innych przepisach.
Poddawszy takiej kontroli zaskarżone postanowienie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona.
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie, które określa jedynie organ właściwy do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości na drogę publiczną. Podkreślić trzeba, że organy nie mogły się w tym postępowaniu wypowiedzieć o należnym bądź nienależnym odszkodowaniu. Rozstrzygnięcie o właściwości organu ma istotne znaczenie, bo decyzji administracyjna wydana z naruszeniem właściwości organu dotknięta jest wadą nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem S. I. z dnia 30 grudnia 2005r., którym zwrócił się do Starosty o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogi. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] Starosta przekazał ten wniosek Wójtowi Gminy O. do merytorycznego rozpoznania.
W dacie składania wniosku obowiązywał przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm. – zwana dalej ustawą). W ust. 4 tego przepisu przewidziano odszkodowania za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego niestanowiące ich własności, zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Przyjęto też, że odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2005r., a po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
Sąd za prawidłowy uznał wyrażony w zaskarżonym postanowieniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pogląd, że organem właściwym do orzekania o odszkodowaniu jest Starosta.
Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik S. I. oświadczył, że wniosek był składany w trybie ustawy z 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. A skoro tak, to właściwość organów należy oceniać wedle przepisów określonych w tej ustawie. Ustawa ta w zakresie właściwości organów odsyła do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), która zawiera regulacje w przedmiocie wywłaszczania nieruchomości. W sprawie właściwości organu orzekającego o odszkodowaniu. Stanowisko zaprezentowane przez organ drugiej instancji znajduje też wsparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 15.02.2005 sygn. akt OSK 1155/04 Komputerowy System Informacji Prawnej LEX nr 164941.
Przedstawione argumenty wskazują, ze skarga S. I. na postanowienie, rolą którego było wyłącznie oznaczenie organu właściwego do orzekania, co oznacza w praktyce wydania decyzji administracyjnej. W formie postanowień rozstrzyga się wyłącznie o zagadnieniach proceduralnych, dlatego też organ nie mógł rozstrzygać o odszkodowaniu.
Zauważyć należy, że w aktach administracyjnych sprawy zalega decyzja Starosty, którą odmówiono S. I. odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi. Decyzja ta jak oświadczył pełnomocnik skarżącego nie została zakwestionowana w trybie odwoławczym, a następnie zaskarżona do Sądu. Skarga na postanowienie będące aktualnie przedmiotem oceny Sądu jest jedynym postępowaniem prowadzonym o odszkodowanie.
Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.