Uzasadnienie
T. S. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 413/11, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, polegającym na ustanowieniu radcy prawnego oraz na zwolnieniu od kosztów sądowych.
Ponieważ wniosek PPF T. S. nie zawierał wszystkich informacji niezbędnych do oceny żądania, referendarz WSA w Rzeszowie pismem z dnia 30 maja 2011 r., na podstawie art. 255 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej P.p.s.a.), wezwał stronę wnioskującą m.in. do podania dochodów rodziny oraz do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu członków rodziny obejmujących operacje na tych rachunkach w miesiącu maju 2011 r.
Wskazane oświadczenia oraz wyciągi z rachunku bankowego, należało nadesłać w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania sądowego pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Taki rygor został określony w skierowanym do strony wezwaniu.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca wraz ze swym pełnomocnikiem oświadczyła, że jest osobą ciężko chorą. Leczy się w poradniach specjalistycznych. Utrzymuje się dzięki emeryturze w wysokości 634 zł netto. Emerytura ta musi wystarczyć na pokrycie kosztów życia sześciu osób. Pozostali członkowie rodziny nie uzyskują dochodów. Osoby wchodzące w skład gospodarstwa nie posiadają żadnych oszczędności; nie prowadzą także działalności rolniczej. Nie nadesłano wyciągów z rachunków bankowych oraz nie wyjaśniono przyczyn tego zaniechania. W zakresie istotnych dla oceny stanu majątku skarżącej faktów ustalono ponadto, że T. S. posiada nieruchomość rolną o pow. 2,43 ha. Rodzina zamieszkuje w domu o pow. 68m2. M. N. wnuk strony, posiada samochód osobowy marki Volkswagen rok. produkcji 2001 r.
Stwierdzono, co następuje:
Jak wynika ze złożonego formularza PPF, wniosek skarżącej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. T. S. ubiega się więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uwagi na rozmiar swego żądania, Strona zobowiązana była wykazać, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Na te koszty składają się opłaty i wydatki sądowe oraz wynagrodzenie przysługujące fachowemu pełnomocnikowi. Do udowodnienia takiego stanu zobowiązuje wnioskodawców norma art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowi najszerszą postać pomocy finansowej udzielanej przez państwo podmiotom uczestniczącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponieważ rezultatem przyznania prawa pomocy jest powiększenie wydatków budżetu państwa, sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskujących o prawo pomocy powinna być ustalona ze szczególną wnikliwością. Warto też podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia, takiej sytuacji majątkowej, która uniemożliwia choćby częściowe uczestniczenie w kosztach finansowych postępowania sądowego.
Według rozpoznającego wniosek, oświadczenie majątkowe skarżącej nie odpowiada rzeczywistości. Należy zgodzić się, że T. S. jest osobą chorą i wymagającą leczenia, jednak opis stanu jej majątku oraz dochodów członków gospodarstwa domowego zdecydowanie odbiega od prawdy obiektywnej.
Wyjaśniając zasadność tej decyzji procesowej wypada zwrócić uwagę, że rozstrzygając o żądaniu zniesienia obciążeń procesowych, należy kierować się zarówno treścią obowiązujących regulacji jak również zasadami logiki i doświadczeniem życiowym. Te reguły oceny wniosku o prawo pomocy jednoznacznie podpowiadają, że sześcioosobowa rodzina aby przeżyć musi wydatkować na swe utrzymanie kwoty o wiele większe niż deklarowana w niniejszej sprawie wysokość 634 zł. Strona jako prawdziwe uważa okoliczności, w których w okresie miesiąca członek jej rodziny wydatkuje 105 zł, czyli 3,5 zł na dzień. Ta wysokość musi wystarczyć nie tylko na opłatę kosztów leczenia T. S., żywność, środki czystości ale także utrzymanie, dom o pow. 68 m2, nieruchomości oraz pojazdu samochodowego. Jest oczywistym, że przy obecnych kosztach życia podane dochody rodziny nie są wystarczające.
Wiarygodność złożonych oświadczeń podważa także twierdzenie zawarte w piśmie z 7 czerwca 2011 r., o nie prowadzeniu działalności rolniczej przez rodzinę pomimo posiadania takich możliwości w postaci gruntu rolnego. Ponadto dopiero na wezwanie referendarza, złożono oświadczenie o rencie T. S. i jej wysokości. Strona wnioskująca o prawo pomocy nie nadesłała w wyznaczonym terminie wyciągów z rachunków bankowych. Wykonanie wezwania miało na celu umożliwić wszechstronną ocenę stanu majątkowego skarżącej i jej rodziny oraz podjęcie adekwatnej do tej oceny decyzji procesowej. Nie wykonując w całości wezwania referendarza, wnioskodawczyni nie wykazała okoliczności, które pozwoliłyby w sposób pozytywny ustosunkować się do zgłoszonego żądania. Skutki tego zaniechania zostały wnioskodawczyni przedstawione w opisanym na wstępie wezwaniu. Dlatego też, nie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Już ten fakt powoduje konieczność odmowy przyznania prawa pomocy T. S. Za tym rozstrzygnięciem przemawia także wysokość łącznych dochodów rodziny.
Członkowie gospodarstwa aby mogli żyć na poziomie utrzymania koniecznego, muszą posiadać dodatkowe źródła dochodów, których dla potrzeb niniejszego postępowania nie zostały ujawnione. Jeżeli sytuacja skarżącej byłaby tak zła jak wynika to z druku PPF oraz odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, to ona lub jej dzieci i wnuki starałyby się wykorzystać istniejące możliwości polepszenia sytuacji bytowej, np. poprzez wystąpienie o świadczenia z pomocy społecznej lub gospodarcze wykorzystanie gruntu.
Z wyżej powołanych względów orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 255, art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.