Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 410/10
D. R. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości oraz na ustanowieniu radcy prawnego lub adwokata. Jej wniosek złożony w przewidzianej przez prawo formie, dotyczy sprawy o sygn. II SA/Rz 420/10. Sprawa o podanej powyżej sygnaturze nie została zakończona przed WSA. Wiąże się ona z kontrolą decyzji zobowiązującą skarżącą do zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych.
Na podstawie złożonego do Sądu wniosku oraz załączonych dokumentów ustalono, iż D. R. zamieszkuje w części domu jednorodzinnego przyznanego skarżącej na mocy wyroku rozwodowego. Córki skarżącej są małoletnie i pozostają na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Strona wnioskująca nie otrzymuje dochodów z pracy oraz z innych tytułów. Według treści Jej oświadczenia wyłącznym źródłem utrzymania jest zaciągnięty w banku kredyt. Zabezpieczeniem tego kredytu jest prawo hipoteki na wymienionej wyżej części nieruchomości budynkowej. Strona zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej z uwagi na straty, jakie ta działalność przynosiła. W dniu 5.03.2010 r. skarżąca wyjechała w celach zarobkowych do Holandii. Przed upływem końca tego okresu strona nie będzie mogła wrócić do Polski. Zaskarżona do Sądu decyzja zobowiązuje skarżącą do zwrotu kwoty 9712,6 zł z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych wraz z odsetkami.
Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego WSA z 21.05.2010 r. wyjaśniła, iż aktualnie przebywa w Kraju albowiem została zwolniona z pracy po tygodniu jej wykonywania; ponadto ubiega się o ustanowienie adwokata.
Stwierdzono co, następuje:
Granice procesowego żądania Strony skarżącej dotyczą dwóch instytucji składających się na prawo pomocy, tj. częściowego zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata. Oznacza to, że skarżąca powinna udowodnić, że z uwagi na brak wystarczającego majątku nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (zob. art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a./).
Ustawodawca w treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zwolnił z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych skarżących w sprawach z zakresu opieki i pomocy społecznej. Sprawy zwrotu wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego świadczeń zostały uregulowane w ustawie z 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.). Przepisy powyższej ustawy, dobitnie świadczą o tym, że zobowiązanie do zwrotu świadczeń przyznanych osobom uprawnionym do alimentów jest sprawą dotyczącą opieki społecznej. W rezultacie, skarżąca w granicach sprawy sygn. II SA/Rz 420/10, jest z mocy prawa zwolniona od konieczności ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącą wszelkich kosztów sądowych, Jej wniosek w tym względzie należy uznać za bezprzedmiotowy. Powoduje to ten skutek, że skarżąca nie może zostać zobowiązana m.in. do uiszczenia wpisu od skargi, skargi kasacyjnej, opłat kancelaryjnych a także zwrotu poniesionych przez Sąd ewentualnych wydatków.
Nie można pominąć, iż wniosek skarżącej obejmuje nie tylko zwolnienie od kosztów sądowych, ale również ustanowienie fachowego pełnomocnika wykonującego zawód adwokata. Z tego wzglądu strona powinna udowodnić brak możliwości pokrycia kosztów finansowych prowadzonego postępowania, z uwagi na ewentualność wystąpienia zagrożeń dla utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Według rozpoznającego wniosek, Strona skarżąca wykazała w wymaganym stopniu przesłanki przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie tej instytucji. Jej majątek i związane z nim rzeczywiste możliwości osiągania przychodów nie są w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb natury koniecznej. Zdolność majątkowa strony, którą ujawnia treść wniosku PPF oraz dodatkowe oświadczenia, pozwala funkcjonować osobie fizycznej w granicach utrzymania koniecznego. Aktualna sytuacja bytowa zmusiła wnioskodawczynię do poszukiwania źródeł zarobku w Holandii. Uzyskany dochód miał zostać wykorzystany na pokrycie kosztów bieżących oraz zwrot zaciągniętych zobowiązań. Planowanego zarobku skarżąca nie uzyska, gdyż została zwolniona ze świadczenia pracy w Holandii. Jest to okoliczność znacząco pogarszająca i tak złą sytuację majątkową wnioskującej. Skarżąca zaciągnęła kredyt w banku z przeznaczeniem na wydatki rzeczywiście konieczne. Zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej potwierdza, że D. R. nie osiąga dochodów z tytułu aktywności zarobkowej.
Z uwagi na brak dochodów oraz składników majątkowych o znacznej wartości, obecny poziom egzystowania strony odpowiada wymogom przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wskazanym w treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Dlatego też skarżąca w niniejszej sprawie zasadnie twierdzi, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w postaci wynagrodzenia adwokackiego. Bez interwencji Sądu wnioskodawczyni nie byłaby w stanie skutecznie realizować swego prawa do sprawiedliwego i rzetelnego procesu. Wynagrodzenie adwokackie zostanie pokryte z budżetu WSA.
Z wyżej powołanych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w oparciu o: art. 161 § 1 pkt 3, art. 239 pkt 1 lit. a, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.