Uzasadnienie
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. K. od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w M. z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art. 184 ust. 1 w zw. z art. 187 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523, zwanej dalej ustawą).
Z akt administracyjnych i uzasadnienia decyzji wynika, że P. K. od dnia [...] sierpnia 2006 r. jest funkcjonariuszem w służbie stałej Zakładu Karnego w M. W dniu [...] marca 2009 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wskazał, że nie posiada własnego mieszkania i nie korzystał z pomocy finansowej z budżetu więziennictwa. Podał, że stara się o uzyskanie własnego lokalu poprzez zawarcie w dniu [...] marca 2009 r. umowy przedwstępnej mieszkania o pow. 47,74m².
Po przeprowadzeniu postępowania decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] Dyrektor Zakładu Karnego w M. stwierdził, że P. K. spełnia warunki do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego i przyznał pomoc finansową na spłatę zobowiązań finansowych przeznaczonych na zakup udziału w wysokości 1/2 części lokalu usytuowanego przy ul. [...] w P. w wysokości 24 868,75 zł.
Na skutek odwołania złożonego przez P. K. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] uchylił wyżej opisaną decyzję a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem uchylenia były braki w zgromadzonym materiale dowodowym.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Zakładu Karnego w M. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...] odmówił udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej z uwagi na niespełnienie przesłanek ustawowych warunkujących skorzystanie z powyższego uprawnienia.
W uzasadnieniu wskazano, że z dołączonej do wniosku umowy przedwstępnej z dnia [...] marca 2009 r. oraz dołączonego później aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. wynika, że P. K. nabył lokal mieszkalny o pow. 47,74 m² przy ul. [...] w P. wraz z L. S. po ½ części. Wyżej wymienieni zawarli także umowę o kredyt na cele mieszkaniowe z dnia [...] marca 2009 r. z [...] Bankiem S.A. [...].
W toku prowadzonego postępowania ustalono także, że w dniu [...] kwietnia 2009r. L. S. i P. K. zawarli związek małżeński. Natomiast w dniu [...] maja 2011 r. P. K. złożył oświadczenie, że w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w P. zamieszkują L. K. (żona) i J. K. (córka). Ustalono również, że małżonka wnioskodawcy jest właścicielem domu mieszkalnego w miejscowości [...] gm. [...]. Dom ten o pow. 54m² posiada 3 pokoje i jest w stanie technicznym zdatnym do zamieszkania. Organ wskazał, że w okolicznościach sprawy P. K. nie spełnia ustawowych przesłanek do uzyskania pomocy finansowej, bowiem posiada on warunki do zamieszkania w domu współmałżonki położonym w miejscowości pobliskiej miejscu pełnienia służby. Przyznanie pomocy mieszkaniowej byłoby rażącym naruszeniem przepisów ustawy o Służbie Więziennej i spowodowałoby dodatkowe uprzywilejowanie osoby posiadającej już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.
Odwołanie od tej decyzji złożył P. K. i zawnioskował o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał, że wydana decyzja jest krzywdząca, a organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Podał, ze w dniu składnia wniosku ([...].03.2009r.) był kawalerem, a organ ma obowiązek badać stan faktyczny istniejący w dniu złożenia wniosku.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej. Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego udzielana jest na wniosek funkcjonariusza. Data złożenia wniosku jest datą wszczęcia postępowania. Na dzień złożenia wniosku obowiązywała ustawa o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. /Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm. – zwana dalej ustawą z 26.04.1996r./. Organ odwoławczy podał, że mając na względzie art. 268 ust. 2 ustawy, który stanowi, że postępowania dotyczące decyzji w sprawach przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną na podstawie poprzedniej ustawy prowadzone są na podstawie nowych przepisów, zasadnie organ I instancji do rozpoznania wniosku zastosował przepisy aktualnej ustawy.
W dalszej części podano, że pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest świadczeniem, które funkcjonariusz Służby Więziennej otrzymuje, gdy nie posiada zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie oraz gdy nie jest możliwy przydział takiego lokalu na podstawie decyzji administracyjnej. W tych sprawach koniecznym jest ustalenie czy osoba, która ubiega się o przydział lokalu mieszkalnego, bądź zwraca się z wnioskiem o przyznanie stosownej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, spełnia ustawowe warunki.
Powołując się na treść art. 170 ust. 1 i art. 184 ust. 1 ustawy, które regulują kwestię uprawnienia funkcjonariusza służby więziennej do lokalu mieszkalnego lub prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną własność organ podał, że są to świadczenia, które są przywilejem związanym z charakterem służby pełnionej przez funkcjonariusza Służby Więziennej. W art. 187 ustawy zawarto natomiast przesłanki wykluczające przysługiwanie prawa do lokalu mieszkalnego. Organ wskazał, że przyznanie pomocy finansowej jest jedną z równoważnych form prawa funkcjonariusza SW do lokalu mieszkalnego.
Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że L. S. od dnia [...] lipca 1994 r. była posiadaczką ¾ domu mieszkalnego zlokalizowanego w [...]. Po otrzymaniu w dniu [...] października 2009 r. tytułu prawnego do pozostałej ¼ części, stała się właścicielką całego domu. Powierzchnia tego domu wynosi 54m² i składa się z 3 pokoi. Budynek znajduje się w stanie technicznym zdatnym do zamieszkania. Miejscowość [...] jest miejscowością pobliską wobec miejscowości pełnienia służby, zgodnie z art. 170 ust. 4 ustawy, przy czym tożsame brzmienie definicji miejscowości pobliskiej zawarte było w art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.
W ocenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej zasadnie organ I instancji uznał, że P. K. posiada już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w związku z posiadaniem przez współmałżonka domu mieszkalnego o należnej powierzchni mieszkaniowej, położonego w miejscowości pobliskiej, co na gruncie art. 184 ust. 1 i art. 187 pkt 3 ustawy pozbawia go prawa do otrzymania pomocy finansowej w związku z zakupem udziału w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w P. Podkreślono nadto, że P. K. nie poinformował organu I instancji o posiadaniu przez współmałżonkę domu mieszkalnego. Jako słuszne organ odwoławczy uznał stanowisko o niespełnieniu przez P. K. ustawowych przesłanek do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, a której przyznanie byłoby rażącym naruszeniem przepisów ustawy o Służbie Więziennej.
Z decyzją tą nie zgodził się P. K. – reprezentowany przez rad. pr. A. K. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w M. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie art. 184 ust. 1 w zw. z art. 187 ust. 2 i 3 ustawy, mające wpływ na wynik sprawy, a polegające na błędnym przyjęciu, że skarżącemu nie przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, gdyż jego małżonka jest właścicielką domu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej, w sytuacji gdy w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej skarżący był kawalerem. P. K. zarzucił także naruszenie art. 7 i art.. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności nieustalenie czy w dniu składania wniosku spełniał przesłanki do przyznania mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Skarżący raz jeszcze podkreślił, że w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy finansowej był kawalerem i wówczas nie zachodziła wobec niego przesłanka z art. 187 ust. 2 i 3 ustawy, na którą powołuje się organ. Jego zdaniem organ błędnie przyjął, że dla oceny spełnienia przesłanek z art. 184 ust. 1 i art. 187 ustawy rozstrzygający jest moment wydania decyzji administracyjnej. Na poparcie tych twierdzeń skarżący powołał się na uchwałę NSA z dnia 29.04.2009 r., sygn. akt OPS 7/08. W jego ocenie, zawarcie związku małżeńskiego z L. S., już po wystąpieniu z wnioskiem o pomoc finansową, nie ma znaczenia dla oceny zasadności tego wniosku. Na dzień składania wniosku spełniał wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania pomocy finansowej.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień łub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z przytoczonych wyżej uregulowań wynika, że skarga wniesiona na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej nie jest objęta zakresem przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego, a więc jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Rozpoznawana sprawa, zainicjowana została wnioskiem skarżącego z dnia [...] marca 2009 r. o przyznanie mu pomocy finansowej na spłatę kredytu mieszkaniowego, a więc pod rządami ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o służbie więziennej /Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm./. W dniu 13 sierpnia 2010 r. weszła w życie nowa pragmatyka służbowa - ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej /Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm./ stanowiąc w art. 273 o utracie mocy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. Z kolei przepis art. 268 ust. 2 nowej pragmatyki służbowej stanowi, że postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie "starej" ustawy, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy.
Oznacza to więc, że rozpoznawana sprawa, choć wszczęta pod rządami starej ustawy, w świetle kategorycznego brzmienia przywołanego wyżej przepisu art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r., winna zostać rozstrzygnięta w oparciu o te właśnie przepisy. Przywołana wyżej ustawa rozpatrywanie sporów o roszczenia pracownicze funkcjonariuszy ze stosunku służbowego reguluje w rozdziale 20, ustanawiając w tym zakresie trzy rodzaje procedur:
- - wedle treści art. 218 ust. 1-2 i 4-5, sprawy dotyczące: zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe i zawieszenia w czynnościach służbowych są rozstrzygane w formie decyzji (ust. 1). Od decyzji tych przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego (ust. 2). Do postępowań tych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (ust. 4), zaś od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (ust. 5);
- - art. 219 ust. 1 pkt 1-6 statuuje, że sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące: powołania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa i powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym, rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego. Zgodnie z art. 219 ust. 2 formę rozkazu personalnego stosuje się również do stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego. Od rozkazu personalnego odwołanie nie przysługuje. W tego typu sprawach nie można także złożyć skargi do sądu administracyjnego;
- - zgodnie z dyspozycją art. 220 ustawy o Służbie Więziennej sprawy ze stosunków służbowych, wymienione w art. 217 ust. 2, a niewymienione w art. 218 ust. 1 i w art. 219 ust. 1 i 2. rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. W tej grupie znajdują się sprawy o realizację uprawnień wynikających ze stosunku służbowego, a więc także sprawy o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Przepis art. 220 ustawy o Służbie Więziennej w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje kognicję sądu pracy w zakresie roszczeń nieprzekazanych na drogę innych postępowań (por. Tadeusz Kuczyński, Wybrane problemy orzecznictwa sądowoadministracyjnego w sprawach z zakresu stosunków służbowych, ZNSA 2010/5-6, s. 257). Takie odesłanie wyklucza możliwość stosowania domniemań co do właściwości sądu administracyjnego w sprawach ze stosunków służbowych funkcjonariuszy Służby Więziennej.
W tym stanie sprawy skarga na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) podlega odrzuceniu.