Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 452/09
M. B. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 824/08 złożył w dniu 28 maja 2009 r. (data nadania pisma) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, dalej WSA, żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie fachowego pełnomocnika. Sprawa o sygn. akt II SA/Rz 824/08 dotyczyła skargi wyżej wymienionego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO).
Postępowanie przed WSA zostało zakończone na mocy postanowienia Sądu z 14 stycznia 2009 r., sygn. II SA/Rz 824/08 o odrzuceniu skargi M.B. z powodu nie uzupełnienia braków formalnych skargi. WSA przywrócił termin do usunięcia braków formalnych skargi sądowoadministracyjnej (postanowienie z dnia 14 maja 2009 r. o sygn. II SA/Rz 824/08). W oparciu o to orzeczenie, Przewodniczący II Wydziału WSA zarządził o ponownym zarejestrowaniu skargi M. B. w repertorium SA pod sygnaturą II SA/Rz 452/09. Po zarejestrowaniu skargi wpłynął do WSA kolejny wniosek M. B. przesłany przez skarżącego błędnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej NSA).
Stwierdzono, co następuje:
Ze złożonych do sprawy dokumentów, wynika, że skarżący składając dwa odrębne wnioski PPF nadane do WSA i NSA w dniu 28 maja 2009 r. (data nadania pism) ubiega się zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie fachowego pełnomocnika. Jego procesowe żądanie dotyczy skargi na decyzję SKO wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego. Z uwagi na tak szeroko zakreślone granice żądania, M.B. stara się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tej przyczyny Strona zobowiązana była wykazać, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Do udowodnienia takiego stanu zobowiązuje norma art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Osoba fizyczna wykaże przesłanki przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie tej instytucji (prawo pomocy w zakresie całkowitym), gdy jej majątek i związane z nim rzeczywiste możliwości nie dają najmniejszych szans na pokrycie części kosztów postępowania (np. ułamka wpisu sądowego). Chodzi tu o sytuację, w której strona nie posiada żadnego majątku jak również o sytuację, w której majątek ten zostanie ujawniony, lecz jego stan pozwala funkcjonować wyłącznie na poziomie utrzymania koniecznego. NSA w jednym ze swych orzeczeń zauważył, iż brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania to sytuacja, w której skarżący nie jest w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i nie posiada żadnych środków, z których możliwe byłoby sfinansowanie kosztów procesu (postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. FZ 805/04, niepubl., postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. I FZ 38/08, niepubl.).
Należy dodać, że wymogi wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. spełni także strona, która uzyskuje dochody wystarczające na zapewnienie sobie i rodzinie jedynie minimalnych warunków socjalnych. Także i ten podmiot będzie zasadnie twierdził, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przepisy określające warunki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym chronią poziom utrzymania koniecznego osoby fizycznej oraz członków jej gospodarstwa domowego. Podobnie jak pozostałe regulacje systemu prawa (np. przepisy o postępowaniu egzekucyjnym), unormowania określające warunki przyznania prawa pomocy chronią poziom utrzymania koniecznego osoby fizycznej oraz członków jej gospodarstwa domowego.
Wniosek M.B. należy uwzględnić w całości. Do pozytywnego rozpoznania złożonego żądania M. B. przekonują następujące okoliczności majątkowe i dochodowe wnioskodawcy.
W skład gospodarstwa domowego skarżącego wchodzą aktualnie trzy osoby. Żona skarżącego T. B. zmarła w toku postępowania sądowego. Syn wnioskodawcy A. B. prowadzi gospodarstwo rolne na powierzchni 8,24 ha. Z posiadania gospodarstwa wynika prawo ubiegania się o dopłaty do gruntów rolnych ze środków UE. Potwierdza to wnioskodawca oświadczając, że jego syn A. B. otrzymuje 4’641,48 zł dopłat do gruntów rolnych. Gruntem leśnym dysponuje M. B. (2,47 ha). Rodzina wnioskodawcy zamieszkuje we własnym domu o pow. 150 m². M. B. uzyskuje stały dochód z tytułu renty.
Natomiast jego syn A.B. osiąga dochód w kwocie 1251,06 zł. Bez dochodu pozostaje młodszy syn strony – D. B. Łączne przychody rodziny wynoszą w skali miesiąca 2.060,21 zł (brutto). Z tej kwoty rodzina wydatkuje: na zakup leków ok. 115 zł, żywność ok. 35 zł dziennie, telefon ok. 30 zł miesięcznie, zakup energii elektrycznej ok. 340 zł, gaz - 253 zł, opał – 800 zł. Do wydatków o charakterze koniecznym należy zaliczyć także podatek od nieruchomości w łącznej kwocie 1051 zł, składka na ubezpieczenie rolnicze 1172 zł oraz kwoty przeznaczane na utrzymanie produkcji rolnej w skali roku (vide rubryka nr 11 wniosku PPF wpływ 8 czerwca 2009 r.).
Z przedstawionego powyżej zestawienia przychodów i rozchodów rodziny skarżącego wynika, że jej wydatki w skali miesiąca pochłaniają znaczną część uzyskiwanych dochodów. Podział łącznej kwoty wpływów rodziny przez liczbę jej członków pozwala ustalić, iż na osobę przypada ok. 515 zł brutto. Kwota ta oscyluje w granicach kryterium dochodowego na członka rodziny wyznaczonego przez art. 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Rodzina posiada nieruchomości rolne jednak nie przynoszą one jak na powierzchnie areału spodziewanych zysków. Dopłaty bezpośrednie do gruntów otrzymywane przez członków rodzinę wystarczają jedynie na wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Sytuację rodziny pogorszył zgon w dniu 9 marca 2009 r. żony wnioskodawcy T. B.(ksero skróconego aktu zgonu w aktach sądowych sprawy). Związane ze sprawieniem pogrzebu wydatki musiały nadwątlić materialne podstawy funkcjonowania rodziny B..
Nie można też pominąć stanu zdrowia skarżącego. Z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 lipca 2008 r. wynika niezbicie, iż M. B. jest osobą zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Jest oczywistym, że zły stan zdrowia strony musi przekładać się na zwiększenie wydatków rodziny. Egzystowanie trzyosobowej rodziny przy takim poziomie wpływów oraz wydatków nie może odbyć się bez pomocy państwa.
Niskie dochody rodziny B. oraz Jej znaczące wydatki powodują, że wnioskodawca nie będzie w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Na te koszty składają się zarówno opłaty i wydatki sądowe oraz wynagrodzenie adwokacko – radcowskie. Dlatego też zostały spełnione opisane wyżej ustawowe wymogi uzyskania prawa pomocy w pełnym zakresie tej instytucji. Strona w swym wniosku nie zakreśliła czy ubiega się o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego pozostawiając rozpoznającemu wniosek o prawo pomocy możliwości dokonania wyboru. Biorąc pod uwagę charakter niniejszego sporu sądowoadministracyjnego postanowiono o ustanowieniu na rzecz M. B. adwokata. Jego wynagrodzenie zostanie pokryte z budżetu WSA, o ile nie zostanie ono opłacone w całości lub w części przez stronę skarżącą.
Z wyżej powołanych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w pełnym zakresie tej instytucji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.