Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
We wniosku z dnia 31 lipca 2013 r. M. J. zwrócił się do tut. Sądu o "przydzielenie" adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wymienionego wyżej orzeczenia.
W złożonym następnie, na wezwanie, urzędowym formularzu PPF skarżący zaznaczył, iż domaga się także zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną J. (bezrobotna, bez prawa do zasiłku) oraz córkami S. i K. (odpowiednio 15 i 7 lat). Rodzina zajmuje mieszkanie o powierzchni 43 m.kw. pochodzące z zasobów Urzędu Miasta [...]. Utrzymują się z dochodu w kwocie 220 zł z tytułu otrzymywanego przez J. J. zasiłku rodzinnego. Do czerwca 2013 r. rodzina uzyskiwała także zasiłek socjalny w wysokości 350 zł. Wnioskodawca podniósł, że "mizerne środki" w całości pochłaniane są przez bieżące wydatki na czynsz (220 zł), energię elektryczną (150 zł), gaz (280 zł) oraz zakup żywności. Rodzina nie posiada żadnych oszczędności ani wartościowych przedmiotów.
W skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 29 sierpnia 2013 r. wskazano, że wobec brzmienia art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi *(Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a., jest on zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów niniejszego postępowania. Dlatego też wniosek w tej części nie będzie rozpatrywany.
Dodatkowo, uznając złożone przez M. J. oświadczenie o stanie majątkowym za niewystarczające do rozpoznania jego wniosku, wezwano go do przedstawienia danych w postaci: średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności, odzieży, obuwia i zaspokojenie innych potrzeb rodziny (np. związanych z edukacją dzieci) oraz podania źródła ich finansowania w sytuacji, gdy jedynym dochodem rodziny jest kwota 220 zł otrzymywana tytułem zasiłku rodzinnego. Skarżący wezwany został także o przedłożenie wyciągów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych za okres od 1 lipca 2013 r.
Wezwanie wskazywało termin 7 dni na jego wykonanie oraz rygor w postaci rozpoznania złożonego wniosku w oparciu o dotychczas przedstawione dane.
W odpowiedzi M. J. podał, że w związku z faktem, iż w lipcu i sierpniu 2013 r. łączny dochód rodziny wynosił 435,22 zł (zasiłek rodzinny i dodatek mieszkaniowy), rodzina otrzymała zasiłek okresowy obejmujący te dwa miesiące w kwocie po 694,39 zł. Wskazał, że dochody te musiały wystarczyć na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny, związanych z różnego rodzaju opłatami, zakupem żywności, odzieży, lekarstw, książek i odzieży. Podniósł, że tak on, jak i jego żona nie posiadają rachunku bankowego.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje:
Jak już wyżej zaznaczono, przedmiot obecnego rozpoznania stanowi wniosek M. J. o ustanowienie adwokata, który mieści się w tzw. częściowym prawie pomocy - zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. Przesłankę udzielenia pomocy ze środków Skarbu Państwa w podanym zakresie stanowi brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie może budzić wątpliwości, że obowiązek wykazania tej przesłanki spoczywa na składającym wniosek. Wynika to zresztą także z art. 199 P.p.s.a. ustanawiającego zasadę, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy ma zatem wyjątkowy charakter, przewidziana bowiem została dla ludzi rzeczywiście ubogich, dla których ciężar poniesienia kosztów sądowych czy kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru jest nie do uniesienia bez uszczerbku w zaspokojeniu podstawowych nawet potrzeb. Wobec powyższego, uwzględnienie wniosku strony możliwe jest jedynie wówczas, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do tego, czy faktycznie zasługuje ona na takie wsparcie.
W celu usunięcia wątpliwości co do sytuacji rodzinno-materialnej strony ustawodawca przewidział w art. 255 P.p.s.a. instrument w postaci wezwania o wskazanie dodatkowych danych istotnych z punktu widzenia rozpoznania wniosku.
Wykorzystując go w niniejszej sprawie, wezwano M. J. do wskazania, w jaki sposób za podaną we wniosku kwotę 220 zł, okresowo zwiększoną do 570 zł jest w stanie utrzymać czteroosobową rodzinę, w tym dwójkę uczących się dzieci (7 i 15 lat). Wezwano jednocześnie do określenia średniej wysokości miesięcznych wydatków na podstawowe potrzeby rodziny. W odpowiedzi wnioskodawca wymijająco stwierdził, że środki, które uzyskuje – w lipcu i sierpniu 2013 r. zwiększone o zasiłek okresowy w wysokości 694 zł – musiały wystarczyć na zaspokojenie tych potrzeb. Nie sprecyzował więc jakie konkretnie kwoty przeznacza i na jakie potrzeby.
Nadto, dopiero do pisma stanowiącego odpowiedź na wezwanie z 29 sierpnia 2013 r. skarżący nadesłał kserokopię decyzji przyznającej mu dodatek mieszkaniowy i ryczałt na zakup opału, nie ujawniając tego faktu w pierwotnie złożonym wniosku. Poza tym, z akt sprawy wynika, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a zatem nie próbuje nawet poprawić swej ciężkiej – jak twierdzi – sytuacji materialnej. Przy ocenie sytuacji majątkowej strony należy zaś brać pod uwagę nie tylko jej aktualny stan posiadania, ale także to, czy podejmuje chociażby próby jego polepszenia.
Należy podnieść, że wskazywana we wniosku kwota 220 zł, 570 zł czy podana w odpowiedzi na wezwanie kwota 1100 zł nawet przy oszczędnym trybie życia, nie jest wystarczająca na zaspokojenie potrzeb rodziny składającej się z czterech osób, w tym dwójki uczących się dzieci.
Z uwagi na powyższe, należy przyjąć, że rodzą się wątpliwości, czy podane przez wnioskodawcę dane oddają rzeczywisty stan rzeczy. To zaś na nim – co już wyżej zaznaczono – spoczywał obowiązek wskazania w sposób rzetelny wszelkich informacji niezbędnych do kompleksowej oceny jego sytuacji.
Zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący nie wykazał istnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Uzasadnia to odmowę uwzględnienia jego wniosku, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.