Uzasadnienie
Z. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w mapie ewidencyjnej.
W sprawie tej wymieniona złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podniosła, że wraz z synem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, znajdują się w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Skarżąca podkreśliła, że jest wdową. W 2016 r. przeszła rozległy zawał serca, jak też cierpi na różne schorzenia, co powoduje, że "walczy o życie". Syn wnioskodawczyni jest zaś od urodzenia osobą niepełnosprawną, nad którą sprawuje ona stałą opiekę. W 2015 r. doznał on udaru mózgu. Poza tym, wymieniony ma także inne schorzenia. Skarżąca podkreśliła, że obydwoje wymagają opieki osób drugich. Majątek strony to stary, drewniany dom o pow. 35 m.kw., który dostała od matki (bez wody, kanalizacji, wymagający remontu), dwa mieszkania tj. o pow. 39 m.kw. oraz 29 m.kw. (to ostatnie stanowi majątek spadkowy po siostrze) oraz nieruchomość rolna o pow. 0,48 ha (darowizna od matki, nie przynosząca dochodu).
Jako średnie miesięczne wydatki skarżąca wskazała: prąd, gaz, woda – 200 zł, opłaty za mieszkanie – 500 zł, lekarstwa – 400 zł, środki higieniczne – 200 zł, opłaty za transport do lekarzy, szpitali i w celu załatwienia koniecznych spraw – 200 zł, usługa robienia zakupów oraz pomoc w gospodarstwie domowym – 150 zł. Pozostałe środki pieniężne przeznaczane są na wyżywienie. Do wniosku składająca go dołączyła dokumentację lekarską potwierdzającą zły i wymagający leczenia stan zdrowia swój i swojego syna oraz faktury VAT dokumentujące zakup przez nią lekarstw.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Strona postępowania sądowego obowiązana jest do ponoszenia jego kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, a stanowi o tym art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Tym samym wstępując na drogę sądową musi mieć świadomość powyższego i zgromadzić potrzebne w tym celu środki. Oznacza to, że prawo pomocy jako odstępstwo od powyższego może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach, przewidzianych przez ustawodawcę w regulacjach dotyczących przesłanek zastosowania tej instytucji. I tak, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. całkowite prawo pomocy adresowane jest do osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast, wedle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., do częściowego prawa pomocy uprawniona jest osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na całkowite prawo pomocy, zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., składa się zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w częściowym zakresie to zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Prawo pomocy jest więc przyznawane osobom ubogim, których ograniczone możliwości płatnicze lub ich brak pozbawiają je możności skorzystania z przysługującego prawa do sądu. Przy czym wykazanie zlej sytuacji rodzinno-bytowej spoczywa na wnioskującym o wsparcie.
Mając powyższe na względzie uznano, że wniosek Z. P. podlega częściowemu uwzględnieniu, a mianowicie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak bowiem wynika z przedstawionych przez skarżącą danych, sytuacja zdrowotna jej, jak i pozostającego pod jej opieką syna jest bardzo zła, o czym świadczy dołączona do wniosku dokumentacja lekarska. Wynikający z niej stan zdrowia wymaga nakładów finansowych i to nie tylko związanych bezpośrednio z leczeniem, ale i z koniecznością korzystania z pomocy innych osób w dowozie do placówek medycznych, w niektórych czynnościach domowych, czy w robieniu zakupów. Tym samym, pozostałe po pokryciu powyższych wydatków oraz opłat związanych z utrzymaniem mieszkania środki pieniężne przeznaczane są na wyżywienie, dlatego nie mogą służyć pokryciu kosztów sądowych.
Z drugiej jednak strony uwzględniono również, że skarżąca jest właścicielką kilku nieruchomości tj. drewnianego domu, dwóch mieszkań i nieruchomości rolnej. Ta ostatnia – według oświadczenia strony – nie przynosi dochodu, jednak nie może to przemawiać za zasadnością przyznania jej całkowitego prawa pomocy. Z uwagi na swój wyjątkowy charakter nie może ono zmierzać do ochrony prywatnego majątku strony, jako, że finansowane jest ze środków publicznych pochodzących od ogółu obywateli. Ponadto, sąd rozstrzygając sprawę czyni to w jej granicach, nie będąc związanym zawartymi w niej zarzutami, wnioskami, czy też powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. Dlatego też sąd uwzględnia z urzędu wszelkie ewentualne wady postępowania, a udział zawodowego pełnomocnika wymagany jest tylko w niektórych przypadkach. Na etapie, na którym znajduje się niniejsza sprawa udział ten nie jest – w świetle stosownych unormowań P.p.s.a. - konieczny.
Z tych względów orzeczono o zwolnieniu Z. P. od kosztów sądowych i o odmowie ustanowienia na jej rzecz adwokata. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.