Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym w dniu 2 lipca 2009 r., E.S. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA w Rzeszowie) o ustanowienie adwokata oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten złożono w sprawie o sygn. II SA/Rz 472/09 dotyczącej skargi E. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydaną w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego legalności budowy i użytkowania obiektu budowlanego. Sprawa o podanej sygnaturze nie została zakończona do chwili obecnej wyrokiem Sądu.
Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Pozostałe prawdopodobne ciężary mogą wiązać się z wpisem od środków odwoławczych (np. wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł) oraz wynagrodzeniem za sporządzenie skargi kasacyjnej przez fachowego pełnomocnika.
Stwierdzono, co następuje:
wniosek strony rozpoznawany w niniejszej sprawie dotyczy dwóch instytucji składających się na prawo pomocy tj. zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata. Oznacza to, że E.S. powinna udowodnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa w zakresie całkowitym jest możliwe jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w tym kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika.
Oświadczenie strony skarżącej E.S. zawarte we wniosku PPF nie budzi wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistością. Dlatego też istnieją podstawy do rozpoznania jej żądania w sposób merytoryczny poprzez odniesienie opisanej we wniosku sytuacji majątkowej i rodzinnej do warunków uzyskania prawa pomocy w pełnym zakresie tego prawa, tj. art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Według treści wniosku, wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów o łącznej wysokości 1141,71 zł brutto. Kwota ta musi wystarczyć do utrzymania dwuosobowej rodziny. Miesięczne wydatki rodziny są ponoszone na pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej, gazu oraz usług telekomunikacyjnych. Znaczące wydatki rodziny S. wynikają z potrzeby zakupu leków oraz częstych wizyt lekarskich. Obciążenia te zostały wyszczególnione w pkt 11 wniosku PPF. Rodzina zapożyczyła się na potrzeby przejazdów do lekarzy na kwotę 350 zł. E.S. oraz K. S. zamieszkują we własnym domu, jednakże bez elementarnego wyposażenia w postaci łazienki czy bieżącej wody. Rodzina S. nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej.
W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie będzie w stanie pokryć zarówno kosztów postępowania sądowego, a także i kosztów wynikających z konieczności opłacenia adwokata. Wypada podkreślić, iż znaczną cześć swych dochodów rodzina E. S. zmuszona jest przeznaczać na zakup niezbędnych lekarstw. Pokrycie pełnej wysokości tych kosztów w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca, będzie wiązać się ze znacznym obniżeniem warunków, w jakich żyje rodzina. Kwota łącznych dochodów dwuosobowej rodziny oscyluje na poziomie wysokości wynagrodzenia minimalnego. Dochody te przy obecnym poziomie cen za usługi i dobra o charakterze podstawowym trudno jest uznać za wystarczające do pokrycia kosztów postępowania sądowego. Nie można oczekiwać od skarżącej, że będzie w stanie z tej kwoty "wykroić" na potrzeby postępowania sądowego wpis sądowy w wysokości 500 zł, jak również pozostałe opłaty i wydatki sądowe.
Pomimo, że sprawa dotycząca umorzenia postępowania w przedmiocie legalności obiektu budowlanego nie należy do spraw szczególnie skomplikowanych, to na etapie zakończenia postępowania przed WSA, możliwość weryfikowania orzeczenia sądu jest uzależniona od wniesienia skargi kasacyjnej. Ten środek odwoławczy nie może być sporządzony osobiście przez stronę, lecz wyłącznie przez adwokata lub radcę prawnego. Przez to charakter sprawy wymaga działania fachowego pełnomocnika, którego ustanowienie w sprawie jak również zlecenie napisania skargi kasacyjnej przekracza możliwości finansowe E. S.. Skromne kwoty, jakie uzyskuje jej rodzina nie pozwoliłby na zweryfikowanie w toku instancji wydanych w sprawie orzeczeń WSA. Wobec wskazanych okoliczności zostały spełnione przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Nie sposób pominąć, iż w analogiczny sposób sytuację majątkową E.S. ocenił WSA w postanowieniu z 16 marca 2006 r. sygn. II SA/Rz 1114/05.
Wypada jednocześnie pouczyć wnioskodawczynię o treści art. 249 p.p.s.a. Na mocy tego przepisu przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie, których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego (art. 244 § 2 p.p.s.a). Ustanowienie adwokata przez Sąd, w świetle powołanego przepisu, nie skutkuje jeszcze udzieleniem pełnomocnictwa. Dopiero po wyznaczeniu adwokata przez okręgową radę adwokacką, osoba korzystającą z prawa pomocy może udzielić mu pełnomocnictwa w zakresie określonym treścią art. 36 p.p.s.a.
Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.